Σαν σήμερα, 20 Νοεμβρίου: Η πολιορκία της Μέκκας το 1979 με τους 377 νεκρούς

Σαν σήμερα, 20 Νοεμβρίου 1979, ο μουσουλμανικός κόσμος βίωσε ένα γεγονός που, για τη φύση του, ήταν αδιανόητο: την κατάληψη του Μασγίντ αλ-Χαράμ (του Μεγάλου Τζαμιού) στη Μέκκα, τον ιερότερο τόπο του Ισλάμ, από ένοπλους φονταμενταλιστές. Η ενέργεια αυτή, η οποία συνέπεσε με την πρώτη ημέρα του 15ου αιώνα σύμφωνα με το Ισλαμικό ημερολόγιο, δεν ήταν απλώς μια τρομοκρατική επίθεση. Ήταν μια κήρυξη πολέμου κατά του σαουδαραβικού βασιλικού οίκου και της εκκοσμίκευσης, ένας εφιάλτης που κράτησε δύο εβδομάδες και άλλαξε τον ρου της ιστορίας, οδηγώντας σε μια αιματηρή επέμβαση και μια στροφή προς τον απόλυτο συντηρητισμό.

Η προφητεία και η κατάληψη

Επικεφαλής της επίθεσης ήταν ο Τζουχαϊμάν αλ-Ουταϊμπί, ένας Σαουδάραβας ιεροκήρυκας με ισχυρές φυλετικές ρίζες και βαθιά ριζοσπαστικές πεποιθήσεις. Ο Αλ-Ουταϊμπί και οι ένοπλοι οπαδοί του, που υπολογίζονταν σε διακόσιους έως τριακόσιους άνδρες από διάφορα μουσουλμανικά κράτη, κατέλαβαν το Τζαμί κατά τη διάρκεια της πρωινής προσευχής (Φατζρ). Εκείνη τη στιγμή, στο εσωτερικό του ιερού τεμένους βρίσκονταν περίπου 6.000 πιστοί, οι οποίοι μετατράπηκαν σε ομήρους.

Ο σκοπός τους ήταν βαθιά θρησκευτικός και πολιτικός. Ο Αλ-Ουταϊμπί κατηγορούσε την κυρίαρχη οικογένεια των Σαούντ για διαφθορά, υποχώρηση στη δυτική επιρροή και απομάκρυνση από την αγνή μορφή του Ισλάμ. Το κεντρικό τους αίτημα, όμως, ήταν η αναγνώριση του γαμπρού του, Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλάχ αλ-Καχτάνι, ως του Μαχντί – του προφητευόμενου λυτρωτή του Ισλάμ, ο οποίος θα ερχόταν για να αποκαταστήσει τη δικαιοσύνη πριν το τέλος του κόσμου. Η κίνηση αυτή, η οποία συνέβη στον ιερότερο χώρο της μουσουλμανικής θρησκείας, συνιστούσε ένα τεράστιο πλήγμα στο θρησκευτικό κύρος του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, το οποίο αυτοπροβάλλεται ως ο θεματοφύλακας των Δύο Ιερών Τεμενών.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Το δίλημμα και η επίμαχη επέμβαση

Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας, με επικεφαλής τον Βασιλιά Χαλίντ μπιν Αμπντουλαζίζ, βρέθηκε μπροστά σε ένα τρομακτικό δίλημμα. Σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες του Ισλάμ, απαγορεύεται αυστηρά η εισαγωγή όπλων και η αιματοχυσία εντός του Μεγάλου Τζαμιού. Η Σαουδική Εθνοφρουρά (SANG), η οποία ήταν επιφορτισμένη με την ασφάλεια, βρέθηκε αρχικά σε πλήρη αδυναμία να αντιδράσει.

Για να νομιμοποιηθεί η στρατιωτική επέμβαση, ήταν απαραίτητη η έκδοση Φάτβα (θρησκευτικού διατάγματος) από το Συμβούλιο των Ουλεμάδων (θρησκευτικών κληρικών). Η Φάτβα εκδόθηκε, επιτρέποντας τη χρήση θανατηφόρας βίας για την ανακατάληψη του Τεμένους και την απελευθέρωση των ομήρων.

Ωστόσο, οι αρχικές επιθέσεις των σαουδαραβικών δυνάμεων απωθήθηκαν. Τότε, οι Σαουδάραβες, αντιμετωπίζοντας μια πρωτοφανή κατάσταση ομηρίας και μάχης σε αστικό και ιερό περιβάλλον, κατέφυγαν σε κρίσιμη εξωτερική βοήθεια. Κλήθηκαν Γάλλοι κομάντος από τη μονάδα GIGN (Groupe d’intervention de la Gendarmerie Nationale), οι οποίοι θεωρούνταν elite στις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Η εμπλοκή Δυτικών δυνάμεων στον ιερότερο τόπο του Ισλάμ ήταν εξαιρετικά ευαίσθητη και έπρεπε να παραμείνει άκρως απόρρητη. Μάλιστα, φήμες –που ποτέ δεν επιβεβαιώθηκαν επίσημα– θέλουν τους Γάλλους αξιωματικούς, προκειμένου να εισέλθουν στην ιερή πόλη της Μέκκας (απαγορευμένη σε μη Μουσουλμάνους), να ασπάστηκαν πρόχειρα το Ισλάμ λίγο πριν την επιχείρηση, ώστε να επιτραπεί η παρουσία τους.

Το μακελειό και οι βαρύτατες συνέπειες

Η τελική επίθεση διήρκεσε δύο εβδομάδες, με τις δυνάμεις ασφαλείας να χρησιμοποιούν ειδικά αέρια (που φέρεται να παρείχαν οι Γάλλοι ειδικοί) για να εξουδετερώσουν τους αντάρτες που κρύβονταν στους υπόγειους διαδρόμους του Τεμένους. Η μάχη ήταν σκληρή και η τραγική κατάληξη βαρύτατη: Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρθηκαν, το μακελειό κόστισε τη ζωή σε 377 ανθρώπους και άφησε 600 τραυματίες – ένα μείγμα από αθώους πιστούς, στρατιώτες και αντάρτες.

Οι συνέπειες της πολιορκίας ήταν καταλυτικές για τη Σαουδική Αραβία και τον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο, και οι επιπτώσεις τους φτάνουν μέχρι σήμερα:

• Στροφή στον αυστηρό συντηρητισμό: Ο βασιλικός οίκος των Σαούντ, σοκαρισμένος από την αμφισβήτηση της θρησκευτικής του νομιμοποίησης, αποφάσισε να κατευνάσει τους συντηρητικούς κύκλους. Ο Βασιλιάς Χαλίντ ενίσχυσε δραματικά τη δύναμη της Ουλεμά (των κληρικών) και επέβαλε ένα αυστηρότερο σύστημα Ισλαμικού νόμου (Σαρία). Οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, όπως η τηλεόραση και ο κινηματογράφος, περιορίστηκαν, και η θρησκευτική αστυνομία έγινε πολύ πιο επιθετική.
• Παγκόσμιος Ριζοσπαστισμός: Το 1979 ήταν μια μοιραία χρονιά (Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν, σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν). Η επίθεση στη Μέκκα ενίσχυσε τη γέννηση του πολιτικού Ισλάμ ως ριζοσπαστικού κινήματος διαμαρτυρίας. Η Σαουδική Αραβία, στην προσπάθειά της να αποδείξει τον θρησκευτικό της ζήλο, άρχισε να χρηματοδοτεί και να εξάγει τη βερσιόν του Ουαχαμπισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, μια κίνηση που πολλοί ιστορικοί θεωρούν ως την αφετηρία για την άνοδο μετέπειτα εξτρεμιστικών οργανώσεων.
• Εκτελέσεις: Ο Τζουχαϊμάν αλ-Ουταϊμπί και 63 από τους οπαδούς του, αφού δικάστηκαν, εκτελέστηκαν δημόσια με αποκεφαλισμό σε οκτώ διαφορετικές πόλεις της Σαουδικής Αραβίας, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής.

Η 20ή Νοεμβρίου 1979 δεν ήταν απλώς η ημέρα μιας πολιορκίας, αλλά η απαρχή μιας νέας, πιο σκοτεινής εποχής για τη Μέση Ανατολή, όπου η θρησκευτική καθαρότητα και ο πολιτικός εξτρεμισμός θα γίνονταν τα κυρίαρχα εργαλεία εξουσίας και αμφισβήτησης.