Σαν σήμερα, 20 Νοεμβρίου 1989: Υπογράφεται στον ΟΗΕ η διακήρυξη για τα δικαιώματα του παιδιού

Σαν σήμερα, 20 Νοεμβρίου 1989, η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υπέγραψε και υιοθέτησε τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ΣΔΠ), ένα κοσμοϊστορικό κείμενο που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που ο πλανήτης αντιμετωπίζει τους νεότερους πολίτες του. Η 20ή Νοεμβρίου, έκτοτε, γιορτάζεται παγκοσμίως ως η Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού, μια ημέρα που τιμά τη νομική κατοχύρωση των δικαιωμάτων της παιδικής ηλικίας, αλλά παράλληλα λειτουργεί ως δραματικό καμπανάκι για τις εκατομμύρια παραβιάσεις που συνεχίζονται σε κάθε γωνιά της Γης.

Η διπλή σημασία της ημερομηνίας

Η επιλογή της 20ής Νοεμβρίου δεν ήταν τυχαία. Η συγκεκριμένη ημερομηνία έχει διπλή ιστορική σημασία για την προστασία των παιδιών. Την ίδια ημέρα, τριάντα χρόνια νωρίτερα, στις 20 Νοεμβρίου 1959, ο ΟΗΕ είχε υιοθετήσει την Διακήρυξη για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η Διακήρυξη του 1959 ήταν ένα κείμενο ηθικής και πολιτικής δέσμευσης, αλλά όχι νομικά δεσμευτικό.

Αντιθέτως, η Σύμβαση του 1989, την οποία υπέγραψαν σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, αποτελεί την πιο ευρέως επικυρωμένη συνθήκη ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ιστορία. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη που την υπέγραψαν δεσμεύονται νομικά να προστατεύουν και να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των παιδιών. Η κεντρική φιλοσοφία της Σύμβασης είναι η αναγνώριση του παιδιού ως «υποκειμένου δικαιωμάτων» και όχι ως «αντικειμένου φιλανθρωπίας», το οποίο χρήζει απλώς προστασίας.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Οι τέσσερις πυλώνες της παγκόσμιας δέσμευσης

Η Σύμβαση εδράζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις αρχές που αποτελούν τον πυρήνα της παιδικής προστασίας παγκοσμίως. Αυτοί οι τέσσερις πυλώνες καθοδηγούν τις εθνικές πολιτικές και τις διεθνείς παρεμβάσεις:

• Η αρχή της μη διάκρισης: Όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης, περιουσίας ή αναπηρίας, πρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα.
• Το υπέρτατο συμφέρον του παιδιού: Σε όλες τις αποφάσεις και τις ενέργειες που αφορούν τα παιδιά, είτε λαμβάνονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, είτε από δικαστήρια ή νομοθετικά σώματα, το συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα.
• Το δικαίωμα στη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξη: Τα κράτη είναι υποχρεωμένα να εξασφαλίζουν την επιβίωση και τη μέγιστη δυνατή ανάπτυξη του παιδιού, τόσο τη σωματική όσο και την ψυχολογική, η οποία περιλαμβάνει την πρόσβαση σε υγεία, εκπαίδευση και ασφαλές περιβάλλον.
• Το δικαίωμα στην άποψη (Συμμετοχή): Το παιδί έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του για όλα τα θέματα που το αφορούν και οι απόψεις του πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του. Αυτό μετατρέπει το παιδί σε ενεργό πολίτη.
• Η πικρή πραγματικότητα: Το Χάσμα μεταξύ Νόμου και Ζωής

Παρά την οικουμενική αποδοχή της Σύμβασης, η Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού αποτελεί δυστυχώς μια ημέρα βαθιάς αντίφασης. Ενώ ο νόμος είναι παρών, η εφαρμογή του παραμένει μια παγκόσμια πρόκληση.

Σήμερα, εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο στερούνται ακόμη και τα βασικότερα δικαιώματα. Η φτώχεια, οι ένοπλες συρράξεις και οι κλιματικές καταστροφές λειτουργούν ως μηχανισμοί που καταπατούν συστηματικά τις διατάξεις της Σύμβασης. Σε εμπόλεμες ζώνες, τα παιδιά δεν έχουν απλώς στερηθεί την εκπαίδευση, αλλά το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή. Σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, η παιδική εργασία, η σεξουαλική εκμετάλλευση και ο γάμος ανηλίκων αποτελούν καθημερινή πρακτική, μετατρέποντας την παιδική ηλικία σε μια περίοδο φόβου και κακοποίησης.

Ακόμη και στις ανεπτυγμένες χώρες, η πλήρης εφαρμογή του δικαιώματος στην ανάπτυξη τίθεται εν αμφιβόλω. Το φάσμα των ανισοτήτων διευρύνεται, με τα παιδιά από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες να έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη, παραβιάζοντας ευθέως την Αρχή της Μη Διάκρισης. Η Σύμβαση, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα κείμενο 36 ετών, αλλά ένα ενεργό μέτωπο αγώνα.

Η δέσμευση που ανανεώνεται

Η 20ή Νοεμβρίου είναι η ημέρα που τα κράτη μέλη καλούνται να λογοδοτήσουν για την πρόοδο που έχουν σημειώσει στην εφαρμογή της Σύμβασης και, κυρίως, να αναγνωρίσουν τα λάθη και τις ελλείψεις τους. Η διεθνής κοινότητα, μέσω της UNICEF και άλλων οργανισμών, τονίζει τη σημασία της συμμετοχής των παιδιών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, αναγνωρίζοντας ότι αυτά είναι τα καλύτερα άτομα για να μιλήσουν για τις ανάγκες και τα δικαιώματά τους.

Η υιοθέτηση της Σύμβασης το 1989 ήταν μια θριαμβευτική στιγμή για το Διεθνές Δίκαιο, κατοχυρώνοντας μια παγκόσμια συμφωνία για το πώς πρέπει να μεγαλώνουν τα παιδιά. Ωστόσο, η ουσιαστική της νίκη θα έρθει μόνο όταν κάθε άρθρο της εφαρμοστεί πλήρως, εξασφαλίζοντας ότι όλα τα παιδιά του κόσμου θα μπορούν να ζουν προστατευμένα, υγιή και με δικαίωμα στη φωνή. Μέχρι τότε, η 20ή Νοεμβρίου θα παραμένει μια ημέρα γιορτής, αλλά και μια αδιάκοπη έκκληση για δράση προς όλους τους ενήλικες του πλανήτη.