Σαν σήμερα, 20 Νοεμβρίου 1820: Η λευκή φάλαινα που έγραψε ιστορία και γέννησε τον «Μόμπι Ντικ»

Μια ημέρα σαν σήμερα, πριν από περισσότερους από δύο αιώνες, οι αχανείς και απειλητικοί ωκεανοί έδωσαν το σκηνικό για ένα ναυτικό επεισόδιο που όχι μόνο συγκλόνισε τον κόσμο της φαλαινοθηρίας, αλλά πέρασε στην αιωνιότητα ως το θεμελιώδες υλικό ενός από τα κορυφαία αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ήταν η 20ή Νοεμβρίου του 1820, όταν στα νερά του Νοτίου Ειρηνικού, 2.000 ναυτικά μίλια δυτικά των ακτών της Νοτίου Αμερικής, η φύση αντεπιτέθηκε με πρωτοφανή οργή. Ένας γιγαντιαίος, λευκός φυσητήρας, βάρους περίπου 80 τόνων, εμβόλισε με υπολογισμένη μανία το φαλαινοθηρικό πλοίο «Έσεξ» (Essex), καταδικάζοντάς το σε μια βύθιση που σφράγισε τις ζωές του πληρώματός του με έναν εφιάλτη πέρα από κάθε ανθρώπινη φαντασία.

Όταν η φάλαινα «εκδικήθηκε»

Το φαλαινοθηρικό «Έσεξ», με έδρα το Ναντάκετ της Μασαχουσέτης, είχε αποπλεύσει δεκαπέντε μήνες νωρίτερα για ένα συνηθισμένο, αλλά πάντα επικίνδυνο, ταξίδι κυνηγιού. Κυβερνήτης του πλοίου ήταν ο μόλις 29χρονος Τζορτζ Πόλαρντ Τζούνιορ, ενώ πρώτος αξιωματικός ο Όουεν Τσέις. Το πλήρωμα αποτελούνταν συνολικά από είκοσι άνδρες. Εκείνο το μεσημέρι, ενώ μεγάλο μέρος του πληρώματος κυνηγούσε φάλαινες με τις μικρές βάρκες, το «Έσεξ» δέχτηκε την επίθεση που έμελλε να το καταστρέψει.

Αυτό που κατέστησε το συμβάν ιστορικό και τρομακτικό, δεν ήταν η απλή σύγκρουση, αλλά η σαφής πρόθεση και η «υπολογισμένη» φύση της επίθεσης, όπως την κατέγραψε ο Όουεν Τσέις στην αφήγησή του, η οποία αποτέλεσε τη βασική πηγή για τον Μέλβιλ. Ο Τσέις περιέγραψε τη φάλαινα να πλησιάζει «με τρομερή ταχύτητα» και να χτυπά το πλοίο μετωπικά, «σχεδόν ρίχνοντάς μας όλους κάτω». Η σύγκρουση ήταν τόσο βίαιη που προκάλεσε άμεσα ανεπανόρθωτη ζημιά στην πλώρη. Ο φυσητήρας, αντί να απομακρυνθεί, φάνηκε να έχει «παραφρονήσει από οργή», έκανε έναν κύκλο και ξαναχτύπησε το πλοίο για δεύτερη φορά, σφραγίζοντας την καταδίκη του. Μέσα σε λίγα λεπτά, το περήφανο φαλαινοθηρικό άρχισε να βυθίζεται. Ήταν η πρώτη φορά που καταγραφόταν ένα ναυάγιο που προκλήθηκε από φάλαινα με τόσο εμφανή στόχο εκδίκησης, ένα γεγονός που άλλαξε για πάντα την αντίληψη των φαλαινοθήρων για τα κήτη ως απλά θηράματα.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η οδύσσεια της επιβίωσης: 4.000 μίλια τρόμου

Από τους είκοσι άνδρες που αποτελούσαν το πλήρωμα, όλοι κατάφεραν να εγκαταλείψουν το βυθιζόμενο πλοίο, επιβιβασμένοι στις τρεις μικρές φαλαινοθηρικές βάρκες. Η επιβίωση όμως μόλις ξεκινούσε και η απόφαση που έλαβαν θα τους οδηγούσε σε έναν εφιάλτη τριών μηνών.

Η πλησιέστερη στεριά ήταν τα νησιά στα δυτικά, περίπου 1.200 μίλια μακριά. Ωστόσο, κυρίαρχος ήταν ο φόβος για τους αυτόχθονες των νησιών, οι οποίοι είχαν τη φήμη των κανιβάλων. Το πλήρωμα, επηρεασμένο από τις ιστορίες αυτές, απέρριψε την πρόταση του Πόλαρντ να κατευθυνθούν δυτικά. Αντ’ αυτού, επέλεξαν την απίστευτα μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη διαδρομή προς τα ανατολικά, με στόχο τις μακρινές ακτές της Νότιας Αμερικής, περίπου 4.000 ναυτικά μίλια μακριά. Παρά τη διστακτικότητά του, ο Πόλαρντ συμφώνησε.

Οι τρεις βάρκες ξεκίνησαν ένα ταξίδι απελπισίας με εξαιρετικά περιορισμένες προμήθειες, οι οποίες, σε μεγάλο βαθμό, είχαν μουσκέψει από το θαλασσινό νερό. Ο ήλιος, η αφυδάτωση, η ασιτία και οι θύελλες άρχισαν να αποδεκατίζουν τους ναυαγούς. Η τρομερή κατάσταση οδήγησε το πλήρωμα στα έσχατα όρια της ανθρώπινης ηθικής. Καθώς οι βάρκες αποχωρίζονταν η μία από την άλλη και οι επιβάτες πέθαιναν από την πείνα, οι εναπομείναντες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη φρικτή πραγματικότητα του κανιβαλισμού, προκειμένου να διατηρήσουν τη ζωή τους. Σε μία από τις βάρκες, μάλιστα, χρειάστηκε να γίνει κλήρωση για το ποιος θα θυσιαζόταν για να τραφούν οι υπόλοιποι, με τον κλήρο να πέφτει στον νεαρό ξάδερφο του καπετάνιου, Όουεν Κόφιν, τον οποίο ο Πόλαρντ είχε υποσχεθεί στη μητέρα του ότι θα προστάτευε.

Μετά από 89 ημέρες στην καρδιά του ωκεανού, μόλις οκτώ από τους είκοσι άνδρες κατάφεραν να επιβιώσουν και να διασωθούν από διερχόμενα πλοία. Η ιστορία τους, γεμάτη φρίκη, ενοχές και αδιανόητη αντοχή, έγινε γρήγορα θρύλος στους ναυτικούς κύκλους.

Η γέννηση του Άχαμπ

Η τραγωδία του «Έσεξ» δεν έμεινε μόνο μια ναυτική ιστορία. Η συγκλονιστική της διάσταση τράβηξε το ενδιαφέρον του συγγραφέα Χέρμαν Μέλβιλ, ο οποίος την αξιοποίησε με τρόπο που υπερέβη τα όρια της απλής αφήγησης.

Όταν ο Μέλβιλ ξεκίνησε να γράφει το «Μόμπι Ντικ», βασίστηκε στη μαρτυρία του Όουεν Τσέις, η οποία είχε εκδοθεί το 1821, αλλά και στη διήγηση του νεαρού καμαρότου, Τόμας Νίκερσον. Ωστόσο, η πιο καθοριστική συνάντηση ήταν αυτή με τον ίδιο τον καπετάνιο, Τζορτζ Πόλαρντ Τζούνιορ. Ο Μέλβιλ επισκέφθηκε το Ναντάκετ το 1852 και συναντήθηκε με τον Πόλαρντ, ο οποίος, παρά την τραγική εμπειρία του «Έσεξ», είχε επιχειρήσει να επιστρέψει στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να ναυαγήσει ξανά με το πλοίο «Two Brothers». Η μορφή του σημαδεμένου από την τραγωδία καπετάνιου, ο οποίος είχε χάσει τα πάντα από την εμμονή του με τη θάλασσα και τα κήτη, μετατράπηκε στον φανταστικό αλλά στοιχειωμένο Καπετάνιο Άχαμπ, και η λευκή φάλαινα του Νοτίου Ειρηνικού έγινε ο θρυλικός, συμβολικός Μόμπι Ντικ.

Στο έργο του Μέλβιλ, η επίθεση της φάλαινας, εκεί που τελειώνει η αληθινή ιστορία του «Έσεξ», γίνεται η αρχή μιας φιλοσοφικής και υπαρξιακής αναζήτησης. Ο Μόμπι Ντικ δεν είναι απλώς ένα ζώο, αλλά η προσωποποίηση της άγριας, ανεξέλεγκτης φύσης και, ταυτόχρονα, του κακού ή της θείας Νέμεσις, την οποία ο Άχαμπ κυνηγά με εμμονή που αγγίζει την παράνοια. Ο Μέλβιλ, μέσα από την πραγματική ιστορία του «Έσεξ», κατάφερε να μετατρέψει μια ναυτική τραγωδία σε διαχρονικό σχόλιο για την αλαζονεία του ανθρώπου απέναντι στη φύση, την εμμονή και τις δυνάμεις που υπερβαίνουν την ανθρώπινη λογική.

Η 20ή Νοεμβρίου 1820 παραμένει μια ημερομηνία-ορόσημο, υπενθυμίζοντας ότι η αλήθεια, όπως συμβαίνει συχνά, είναι πιο φρικτή και πιο δυνατή από τη μυθοπλασία. Η ιστορία του «Έσεξ» και του πληρώματός του είναι μια ωδή στην ανθρώπινη αντοχή, αλλά και μια ζοφερή προειδοποίηση για το σκοτάδι που μπορεί να κρύβει η απελπισία. Η βύθιση του πλοίου υπήρξε το τίμημα που πλήρωσε η ανθρωπότητα για να γεννηθεί ένας από τους σπουδαιότερους μύθους της λογοτεχνίας, ο οποίος μέχρι σήμερα στοιχειώνει τις θάλασσες και τις συνειδήσεις.