Σαν σήμερα, 2 Δεκεμβρίου 1824: Η Άλωση της Τριπολιτσάς από τους κυβερνητικούς – Η κορύφωση του Δεύτερου Εμφυλίου Πολέμου
Σαν σήμερα, στις 2 Δεκεμβρίου 1824, η πόλη της Τριπολιτσάς, η άλλοτε κραταιά πρωτεύουσα του Μοριά και σύμβολο του πρώτου θριάμβου της Ελληνικής Επανάστασης, έπεσε για δεύτερη φορά σε ελληνικά χέρια. Ωστόσο, αυτή τη φορά, οι πολιορκητές δεν ήταν οι Έλληνες εναντίον των Οθωμανών, αλλά Έλληνες εναντίον Ελλήνων. Η κατάληψη της Τριπολιτσάς από τις δυνάμεις της Κυβέρνησης του Γεωργίου Κουντουριώτη έναντι των Αντικυβερνητικών δυνάμεων του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη σηματοδότησε την κορύφωση του Δεύτερου Εμφυλίου Πολέμου, ένα από τα πιο μελανά κεφάλαια στην ιστορία του Αγώνα.
Η εξέλιξη των Εμφύλιων συγκρούσεων
Οι εμφύλιες συγκρούσεις κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης δεν ήταν αποτέλεσμα προσωπικών μόνο αντιπαλοτήτων, αλλά μιας βαθιάς σύγκρουσης εξουσίας και αντίληψης για τη μορφή του υπό ίδρυση κράτους. Από τη μία πλευρά, βρίσκονταν οι Πολιτικοί και Νησιώτες πρόκριτοι, κυρίως από την Ύδρα, με επικεφαλής τον Γεώργιο Κουντουριώτη, οι οποίοι επιδίωκαν τη συγκρότηση ενός συγκεντρωτικού και ισχυρού κράτους, καθοδηγούμενου από τις αστικές και ναυτιλιακές ελίτ. Από την άλλη, υπήρχαν οι Στρατιωτικοί του Μοριά, με ηγέτη τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, οι οποίοι, έχοντας σηκώσει το κύριο βάρος του Αγώνα, διεκδικούσαν μεγαλύτερο ρόλο στη διακυβέρνηση, αντιδρώντας στον συγκεντρωτισμό της Ύδρας και του Φαναρίου.
Ο Πρώτος Εμφύλιος (τέλη 1823 – αρχές 1824) είχε λήξει με μια άτυπη επικράτηση των Πολιτικών, που είχαν εξουδετερώσει τους αντιπάλους τους στη Στερεά Ελλάδα (Οδυσσέα Ανδρούτσο) και είχαν καταφέρει να μεταφέρουν την έδρα της κυβέρνησης στο Κρανίδι, απομακρυσμένο από την επιρροή των Μοραϊτών στρατιωτικών. Ωστόσο, η εγκαθίδρυση της Κυβέρνησης με πρόεδρο τον Κουντουριώτη τον Ιούνιο του 1824 δεν έφερε την ειρήνη. Αντιθέτως, οδήγησε στον Δεύτερο Εμφύλιο, έναν πολύ σκληρότερο και αποφασιστικότερο κύκλο συγκρούσεων.
VIRAL
Η εκστρατεία των κυβερνητικών στον Μοριά
Το καλοκαίρι του 1824, οι Μοραΐτες στρατιωτικοί υπό τον Κολοκοτρώνη, τον Δεληγιάννη και άλλους ισχυρούς τοπικούς παράγοντες, αρνήθηκαν να υπακούσουν στις εντολές της Κυβέρνησης. Οχυρώθηκαν σε καίριες θέσεις και ανακήρυξαν την Τριπολιτσά, την καρδιά της Πελοποννήσου, ως έδρα της Αντικυβερνητικής τους παράταξης. Η Κυβέρνηση, αντιλαμβανόμενη τον κίνδυνο της διάλυσης και την ανάγκη για απολυταρχική ισχύ προκειμένου να διαχειριστεί τα αγγλικά δάνεια, αποφάσισε να δράσει με αποφασιστικότητα.
Η στρατιωτική δύναμη που διέθετε η Κυβέρνηση ήταν υπερτερούσα. Στον στρατό του Κουντουριώτη εντάχθηκαν οι Στερεοελλαδίτες οπλαρχηγοί, κυρίως Ρουμελιώτες, όπως οι Γκούρας, Καραϊσκάκης και Μακρυγιάννης – οι οποίοι πείστηκαν ή εξαναγκάστηκαν να συμμαχήσουν με την Κυβέρνηση έναντι των Μοραϊτών. Οι Στερεοελλαδίτες, λόγω της οργάνωσης και της μαχητικότητάς τους, αποτέλεσαν τη σφοδρότερη αιχμή της κυβερνητικής επίθεσης.
Η στρατιωτική επιχείρηση των Κυβερνητικών στον Μοριά ήταν βίαιη και καταστροφική. Ο στρατός τους, αποτελούμενος κυρίως από Ρουμελιώτες, εισέβαλε στην Πελοπόννησο, εφαρμόζοντας τη στρατηγική της «καμμένης γης» εναντίον των περιοχών που στήριζαν τον Κολοκοτρώνη και τους Δεληγιανναίους. Η λεηλασία, οι εκβιασμοί και η καταστροφή περιουσιών χρησιμοποιήθηκαν ως μέσα για να σπάσουν την αντίσταση.
Η Άλωση και η συνθηκολόγηση
Η Τριπολιτσά, ως κέντρο της Αντικυβερνητικής παράταξης, έγινε ο τελικός στόχος. Ο Κολοκοτρώνης, έχοντας επίγνωση της στρατιωτικής ανωτερότητας του αντιπάλου και της έλλειψης συνοχής στις δικές του δυνάμεις, επέλεξε αρχικά να αποφύγει τη μετωπική σύγκρουση, προτιμώντας μια τακτική ανταρτοπόλεμου. Ωστόσο, η πιεστική πολιορκία και η συνεχής καταστροφή των γύρω περιοχών τον έθεσαν σε δεινή θέση.
Την 2α Δεκεμβρίου 1824, οι κυβερνητικές δυνάμεις, υπό την ηγεσία του Κωλέττη και με κύριους εκτελεστές τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς, κατέλαβαν την Τριπολιτσά. Η πόλη παραδόθηκε, σηματοδοτώντας την ουσιαστική πτώση της Αντικυβερνητικής αντίστασης.
Η ήττα του Κολοκοτρώνη και των Δεληγιανναίων ήταν ολική. Ο γέρος του Μοριά, για να αποφύγει την οριστική καταστροφή, αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει και να παραδοθεί στην Κυβέρνηση. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο νικητής της Πόλης και ο εθνικός ήρωας, μαζί με τους γιους του και άλλους σημαντικούς οπλαρχηγούς, φυλακίστηκε στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία στην Ύδρα.
Η εδραίωση της κεντρικής εξουσίας και το τίμημα
Η κατάληψη της Τριπολιτσάς και η φυλάκιση του Κολολοκοτρώνη αποτέλεσαν την οριστική επικράτηση των Πολιτικών και του συγκεντρωτικού μοντέλου διακυβέρνησης. Η Κυβέρνηση του Κουντουριώτη εδραίωσε την εξουσία της σε όλη την Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα, τερματίζοντας –έστω και με τη βία– τον Δεύτερο Εμφύλιο.
Ωστόσο, το τίμημα αυτής της νίκης ήταν πολύ βαρύ. Η ελληνική κοινωνία είχε διχαστεί βαθιά, με αποτέλεσμα:
- Αποδυνάμωση του αγώνα: Ενώ οι Έλληνες ήταν απασχολημένοι με τις αδελφοκτόνες μάχες, ο Ιμπραήμ Πασάς αποβιβαζόταν στην Πελοπόννησο τον Φεβρουάριο του 1825 με τον καλά οργανωμένο αιγυπτιακό στρατό. Οι εμφύλιες συγκρούσεις είχαν εξαντλήσει τους πόρους, είχαν διασπάσει τις στρατιωτικές δυνάμεις και είχαν αποθαρρύνει τον λαό, αφήνοντας την Επανάσταση ευάλωτη στην εισβολή.
- Ηθική κρίση: Η βία και οι λεηλασίες που ασκήθηκαν από τα κυβερνητικά στρατεύματα, ιδίως τους Ρουμελιώτες, εναντίον των Μοραϊτών προκάλεσαν πικρία και βαθιά ρήξη μεταξύ των διαφόρων περιοχών και κοινωνικών ομάδων.
- Αποδιοργάνωση: Η φυλάκιση των ικανότερων στρατιωτικών ηγετών, όπως ο Κολοκοτρώνης, λίγο πριν την άφιξη του Ιμπραήμ, αποδείχθηκε καταστροφική. Η Κυβέρνηση αναγκάστηκε να τους απελευθερώσει εσπευσμένα τον Μάιο του 1825, όταν η απειλή του Ιμπραήμ έγινε ορατή, αποδεικνύοντας ότι η ενότητα ήταν τελικά αναγκαία για την επιβίωση του Αγώνα.
Η 2α Δεκεμβρίου 1824, ως ημέρα της πτώσης της Τριπολιτσάς στα χέρια των κυβερνητικών, παραμένει μια θλιβερή υπενθύμιση του καταστροφικού διχασμού που μάστισε τον Αγώνα, αποδεικνύοντας ότι η εσωτερική διαμάχη μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνη με τον εξωτερικό εχθρό.
0 ΣΧΟΛΙΑ