Σαν σήμερα, 17 Αυγούστου 1944: Χιλιάδες κάτοικοι σκοτώθηκαν από γερμανικά στρατεύματα στην Κοκκινιά – Το αιματοβαμμένο μπλόκο από τους προδότες

Σαν σήμερα, τα χαράματα της 17ης Αυγούστου 1944, η εργατοπροσφυγική συνοικία της Κοκκινιάς – γνωστή και ως «μικρή Μόσχα» – βρέθηκε περικυκλωμένη από γερμανικά στρατεύματα, ταγματασφαλίτες και το μηχανοκίνητο τμήμα του Μπουραντά.

Χιλιάδες βαριά οπλισμένοι άνδρες, απέκλεισαν τις εισόδους και περιόρισαν τη μετακίνηση κοντά σε Κορυδαλλό, Αιγάλεω, Ρέντη, Πειραιά και Δαφνί, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό γύρω από τη συνοικία.

Από τις πρώτες ώρες, οι άνδρες ηλικίας 14 έως 60 ετών σπρώχτηκαν στην Πλατεία Οσίας Ξένης. Εκεί, μέσα σε μια ατμόσφαιρα απόλυτου τρόμου – με πυροβολισμούς, χειροβομβίδες και απειλές εκτελέσεων – περίπου 20.000 έως 25.000 συγκεντρώθηκαν αμίλητοι κάτω από τον καυτό ήλιο.

VIRAL

Πτώμα σε βαλίτσα στη Κυψέλη: Οι 9 λέξεις από τις Αρχές που φέρνουν την ανατροπή – «Το μυαλό μας πάει…»

«Τα ουρλιαχτά τους είναι μέσα στα αυτιά μου»: Η Χαρίτα Μάντολες στο Athensmagazine.gr, σε μία συγκλονιστική εξομολόγηση για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Σάλος στο Μουντιάλ 2026: Η «παγωμένη» αντίδραση του Τζάνι Ινφαντίνο στο χρυσό γκολ των Ισπανών! Ήθελε να το σηκώνει ο Μέσι και η παρέα του

Με κουκούλες για να μην αναγνωρίζονται, ντόπιοι προδότες – σκληροί συνεργάτες των κατακτητών – υποδείκνυαν στους Γερμανούς τους Εαμίτες και πραγματικούς αγωνιστές της Αντίστασης. Ανάμεσά τους, εμφανίζονται τα ονόματα του Πλυτζανόπουλου και του Σγούρου, που πρωτοστάτησαν στη διαλογή των θυμάτων.

Η τραγωδία στη μάντρα του ταπητουργείου

Γερμανοί και συνεργάτες τους σπέρνουν τον θάνατο στην Κοκκινιά

Οι άνδρες της πλατείας οδηγήθηκαν στη «Μάντρα» – χώρο κοντά στην πλατεία και παλιό ταπητουργείο – όπου με φρικτά βασανιστήρια και εκτελέσεις στοιβάχτηκαν τα πτώματα. Μόνον εκεί εκτελέστηκαν 72 άνδρες και 3 γυναίκες. Σε άλλες περιοχές, όπως τα «Αρμένικα» και το «Σχιστό», σκοτώθηκαν ακόμα δεκάδες πολίτες και σπίτια πυρπολήθηκαν.

Αντάρτες του ΕΛΑΣ κρύφτηκαν σε γειτονιές για να προσφέρουν αντίσταση. Η Διαμάντω Κουμπάκη, αιχμαλωτίστηκε μετά από εμπρησμό της γειτονικής συνοικίας που έγινε «Καμμένα». Κακοποιήθηκε και τελικά εκτελέστηκε. Πριν πεθάνει, φώναξε στους φασίστες: «Θα σας εκδικηθούν».

Το απόγευμα περίπου 8.000 άνδρες θεωρήθηκαν όμηροι. Πορεία υπό δραματικές συνθήκες τους οδήγησε στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Από αυτούς, περίπου 1.000 στάλθηκαν στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης (Μπούχενβαλντ, Νταχάου κ.ά.), όπου πολλοί έχασαν τη ζωή τους.

Ο αριθμός των νεκρών παραμένει ανακριβής, με διακυμάνσεις από τις πηγές. Πηγές αναφέρουν τουλάχιστον 315 εκτελεσθέντες, ενώ υπολογισμοί και μαρτυρίες ανεβάζουν τους νεκρούς στους 500 λόγω και των θυμάτων στα στρατόπεδα.

Η συνοικία της αντίστασης και το ακριβότερο τίμημα

Το μπλόκο των ναζί και των ταγματασφαλιτών

Η Κοκκινιά, ως προσφυγική, εργατική συνοικία, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αντίσταση. Αυτή η επιλογή οδήγησε σε δυσθεώρητο βάρος: έχασε τον υψηλότερο αριθμό αγωνιστών ανά Δήμο Αθήνας–Πειραιά. Το γεγονός μετουσιώθηκε σε αιματοβαμμένο σύμβολο της Αντίστασης.

Μετά τον πόλεμο, οι δοσίλογοι Πλυτζανόπουλος και Σγούρος είτε αθωώθηκαν είτε αναδείχθηκαν σε καρέκλες της εξουσίας ακόμη και στη χούντα. Το παράδειγμα τους έμεινε ως σύμβολο της τραγικής διαστρέβλωσης της δικαιοσύνης.

Το μνημείο που αποδίδει φόρο τιμής στους αδικοχαμένους

Το Μπλόκο της Κοκκινιάς κοσμείται σήμερα από αναμνηστικά μνημεία – όπως το γλυπτό του Ζογγολόπουλου σε πλατεία Οσίας Ξένης – και έχει επισήμως αναγνωριστεί ως τόπος ιστορικής μνήμης της Εθνικής Αντίστασης (1982). Ο χώρος στέκει ως μνήμη και προειδοποίηση.

Παραμένει μια ματωμένη σελίδα που ταξιδεύει μέσα από τη μνήμη, την τέχνη και την αντίσταση, θυμίζοντας την ανείπωτη θυσία των τοπικών αγωνιστών και των κατοίκων της.