Σαν σήμερα, 17 Αυγούστου 1938: Γεννιέται ο Θεόδωρος Πάγκαλος – Η πολιτική καριέρα, ο Οτσαλάν και το «Μαζί τα φάγαμε»

Ο Θεόδωρος Πάγκαλος αποτέλεσε μία εκ των κορυφαίων πολιτικών προσωπικοτήτων των τελευταίων 40 ετών, με τον ίδιο να αποτελεί ηγετικό στέλεχος, υπουργό του ΠΑΣΟΚ και πρώην αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, έχοντας απασχολήσει πολλές φορές για τις απόψεις του.

Ο Θεόδωρος Πάγκαλος γεννημένος στην Ελευσίνα, ήταν γιος του αντιπτέραρχου της Πολεμικής Αεροπορίας Γεωργίου Παγκάλου, που υπηρέτησε ως υπαρχηγός του Γ.Ε.Α. Από την πλευρά του πατέρα του, ήταν ανιψιός του αντιναυάρχου Θησέα Παγκάλου και εγγονός του στρατηγού και δικτάτορα Θεοδώρου Δ. Παγκάλου, ο οποίος είχε αρβανίτικη καταγωγή.

Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο Γυμνάσιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Νομική και τα Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1973, με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης, μετέβη στη Γαλλία, όπου απέκτησε διδακτορικό στις Οικονομικές Επιστήμες από το Πανεπιστήμιο Παντεόν της Σορβόννης. Από το 1969 έως το 1978 εργάστηκε ως ερευνητής στο ίδιο πανεπιστήμιο, ενώ στη συνέχεια ανέλαβε τη διεύθυνση του Ινστιτούτου Οικονομικής Ανάπτυξης. Απεβίωσε στις 31 Μαΐου 2023, σε ηλικία 84 ετών. Η σορός του αποτέφρώθηκε μετά από πολιτική τελετή.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η πολιτική σταδιοδρομία

Σε νεαρή ηλικία, είχε ενεργή συμμετοχή στην Ε.Δ.Α. και το Κ.Κ.Ε., ενώ δραστηριοποιήθηκε στο φοιτητικό κίνημα. Ήταν μέλος των ομάδων που έγραφαν το σύνθημα «1-1-4» στους τοίχους δημόσιων κτιρίων, το οποίο έγινε σύμβολο των φοιτητικών διαδηλώσεων της δεκαετίας του 1960. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, συμμετείχε στον αντιδικτατορικό αγώνα, και το 1968 το καθεστώς του αφαίρεσε την ελληνική ιθαγένεια, την οποία ανέκτησε μετά την Μεταπολίτευση. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων «Γρηγόρης Λαμπράκης», που αργότερα μετονομάστηκε σε Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, καθώς και της οργάνωσης «Δημοκρατική Αντίσταση Σπουδαστών».

Το 1978 έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος Ελευσίνας και κατετάγη τρίτος. Μετά τη Μεταπολίτευση, υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία της ευρύτερης κεντροαριστερής παράταξης μέσω του ΠΑΣΟΚ. Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Αττικής το 1981 και επανεξελέγη σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις στις οποίες συμμετείχε.

Στην κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου το 1981 ανέλαβε υφυπουργός Εμπορίου, ενώ στην κυβέρνηση του 1985 διατέλεσε υφυπουργός και αργότερα αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών. Στην ίδια θέση επέστρεψε το 1993, ενώ το 1994 ανέλαβε υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών. Στις κυβερνήσεις του Κώστα Σημίτη το 1996 υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών, ενώ διετέλεσε αντιπρόεδρος στις κυβερνήσεις του Γιώργου Παπανδρέου το 2009 και του Λουκά Παπαδήμου το 2011. Αποχώρησε από την ενεργό πολιτική δράση πριν από τις εκλογές του Μαΐου του 2012.

Ο Οτσαλάν και το «Μαζί τα φάγαμε»

Ως υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση του Σημίτη, ο Θεόδωρος Πάγκαλος ενεπλάκη το 1999 στην υπόθεση του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ιδρυτή του PKK, ο οποίος κατέφυγε στην Ελλάδα ενώ καταδιωκόταν από την Τουρκία. Με έγκριση του Πάγκαλου, ο Οτσαλάν μεταφέρθηκε στην ελληνική πρεσβεία της Κένυας, συνοδευόμενος από τον αξιωματικό της ΕΥΠ Σάββα Καλεντερίδη.

Ο Καλεντερίδης φέρεται να έλαβε ασαφείς εντολές να απομακρύνει τον Οτσαλάν από την πρεσβεία, με τον Πάγκαλο να αρνείται την εμπλοκή του στις συγκεκριμένες οδηγίες. Παράλληλα, ο Πάγκαλος διαβεβαίωσε τον Έλληνα πρέσβη στην Κένυα ότι είχε εξασφαλίσει ασφαλή έξοδο του Οτσαλάν προς την Ολλανδία, σε συνεργασία με τις κενυατικές αρχές. Ωστόσο, ο Οτσαλάν παραδόθηκε στις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες, σε μια επιχείρηση που οργανώθηκε από τη ΜΙΤ με τη βοήθεια της CIA.

Η αποτυχία εξασφάλισης εγγυήσεων για τη μεταφορά του Οτσαλάν στην Ολλανδία προκάλεσε δριμεία κριτική προς τον Πάγκαλο, ο οποίος απέδωσε την αποστασιοποίησή του στην τριήμερη απουσία του από την Αθήνα. Η σύλληψη του Οτσαλάν από τους Τούρκους προκάλεσε πολιτική κρίση στην Ελλάδα, οδηγώντας στην παραίτηση τριών υπουργών, μεταξύ αυτών και του Πάγκαλου, ο οποίος θεωρήθηκε πολιτικά υπεύθυνος για την εξέλιξη.

Κατά τη θητεία του ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Παπανδρέου, μια φράση του – «μαζί τα φάγαμε» – σχετικά με τις αιτίες της οικονομικής κρίσης, προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις και ευρεία συζήτηση στην κοινή γνώμη.

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2010 κατά τη διάρκεια συνεδρίασης επιτροπής της Βουλής σε συζήτηση νομοσχεδίου για την κατάργηση και τη συγχώνευση φορέων του δημοσίου τομέα, ο Πάγκαλος σχολίασε ότι «απάντηση εις την κατακραυγή που υπάρχει εναντίον του πολιτικού προσωπικού της χώρας “πώς τα φάγατε τα λεφτά;”, που μας ρωτάει ο κόσμος, είναι αυτή: “Σας διορίσαμε. Τα φάγαμε όλοι μαζί. Μέσα στα πλαίσια μιας σχέσης πολιτικής πελατείας, διαφθοράς, εξαγοράς και εξευτελισμού της έννοιας της ίδιας της πολιτικής.”».

Απαντώντας στην φράση του Πάγκαλου, ο πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Αλέξης Τσίπρας είπε: «Ε, δεν τα φάγαμε μαζί. Κάποιοι τα φάγανε από τις μίζες και το μαύρο πολιτικό χρήμα και κάποιοι προσπαθούν να ζήσουν με μισθούς των 700 και 500 ευρώ». Ο Άδωνις Γεωργιάδης εκ μέρους της Νέας Δημοκρατίας επισήμανε: «Η φράση του Θόδωρου Πάγκαλου “όλοι μαζί τα φάγαμε” θα ήταν τέλεια και πιο ακριβής, αν έλεγε “όλοι μαζί τα φάγαμε, αλλά όχι το ίδιο”». Κριτική άσκησε και ο πρόεδρος των ΑΝ.ΕΛ. Πάνος Καμμένος λέγοντας: «Τη μία μέρα δηλώνουν “μαζί τα φάγαμε” και την άλλη μέρα υποδεικνύουν στο λαό την εξαφάνιση όποιου αντιστέκεται. Αυτή είναι η αλήθεια».

Σε βιβλίο του το 2012 ο Πάγκαλος εξήγησε σε βιβλίο του ότι η «η φράση σημαίνει ότι ένα μεγάλο τμήμα από εμάς -τον ελληνικό λαό- συμμετείχαμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε μη ορθολογικές πρακτικές και συμπεριφορές, στην πορεία του χρόνου, σε σχέση με τις δαπάνες και τα έσοδα του κράτους. Αυτό που λέμε «δημοσιονομική κρίση» είναι και δικό μας δημιούργημα».