Σαν σήμερα 16 Μαρτίου 1967: Η απόφαση για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ – Το προοίμιο της εκτροπής και η δίκη που συγκλόνισε την Ελλάδα

16 Μαρτίου 1967. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια από τις πιο ταραγμένες και σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης πολιτικής της ιστορίας. Η ατμόσφαιρα μυρίζει μπαρούτι, οι πολιτικοί αρχηγοί βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση και ο στρατός βράζει. Εκείνη την Πέμπτη, πριν από ακριβώς 59 χρόνια, το Διαρκές Στρατοδικείο Αθηνών εκδίδει την απόφασή του για την πολύκροτη υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ (Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα, Ιδανικά, Δημοκρατία, Αξιοκρατία). Είναι το τέλος μιας δικαστικής διαδρομής 100 ημερών, αλλά ταυτόχρονα η αρχή της τελικής αντίστροφης μέτρησης για το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

Το Χρονικό μιας Πολιτικής και Στρατιωτικής Θύελλας

Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ ξεκίνησε ως μια καταγγελία για την ύπαρξη μιας «παρασυναγωγής» δημοκρατικών αξιωματικών εντός του στρατεύματος, η οποία φερόταν να έχει πολιτική κάλυψη από την Ένωση Κέντρου και συγκεκριμένα από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Η δεξιά παράταξη και τα ανάκτορα χρησιμοποίησαν την υπόθεση ως μοχλό πίεσης για να πλήξουν την κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου, οδηγώντας τελικά στα γεγονότα της Αποστασίας το καλοκαίρι του 1965.
Η δίκη ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου 1966 στην κατάμεστη αίθουσα του Στρατοδικείου, στην οδό Ακαδημίας. Επί 100 ημέρες, η κοινή γνώμη παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα τις καταθέσεις μαρτύρων, τις αντεγκλήσεις και τις πολιτικές προεκτάσεις μιας υπόθεσης που πολλοί χαρακτήρισαν ως «σκευωρία» με σκοπό την εξόντωση των δημοκρατικών στελεχών του στρατού.

Το δικαστήριο έκρινε ένοχους 15 αξιωματικούς για «στάση» και «συνωμοσία προς εκτέλεση στάσεως»

Η Απόφαση: Βαριές Ποινές και Πολιτικά Μηνύματα

Σαν σήμερα, στις 16 Μαρτίου 1967, ο πρόεδρος του Στρατοδικείου ανέγνωσε την απόφαση. Το δικαστήριο έκρινε ένοχους 15 αξιωματικούς για «στάση» και «συνωμοσία προς εκτέλεση στάσεως», επιβάλλοντας ποινές που σόκαραν για τη σκληρότητά τους:

• Σε 18 χρόνια κάθειρξη και έκπτωση καταδικάστηκαν οι συνταγματάρχες Αλέξανδρος Παπατέρπος και Παναγιώτης Πανουργιάς, καθώς και ο αντισυνταγματάρχης Αριστείδης Μπουλούκος.
• Σε 13 χρόνια κάθειρξη καταδικάστηκαν οι Δημήτριος Χονδροκούκης και Γεώργιος Κωστόπουλος.
• Μικρότερες ποινές φυλάκισης επιβλήθηκαν σε άλλους 10 αξιωματικούς.
• Αθωώθηκαν 13 αξιωματικοί, λόγω αμφιβολιών ή έλλειψης στοιχείων.

Η απόφαση ήταν ένας θρίαμβος για τους σκληροπυρηνικούς κύκλους του στρατού και της δεξιάς, καθώς «απέδειξε» δικαστικά ότι υπήρχε συνωμοσία εντός του στρατεύματος. Ωστόσο, η απουσία του Ανδρέα Παπανδρέου από το εδώλιο (λόγω της βουλευτικής του ασυλίας, η οποία δεν ήρθη ποτέ παρά τις πιέσεις) άφηνε την υπόθεση «ανοιχτή» στο πολιτικό πεδίο.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Το Παρασκήνιο και η Σκιά της Χούντας

Η δίκη του ΑΣΠΙΔΑ δεν ήταν μια απλή δικαστική υπόθεση. Ήταν το «όπλο» στα χέρια των συνωμοτών που ετοίμαζαν την κατάλυση της Δημοκρατίας. Είναι ιστορικά ειρωνικό το γεγονός ότι ενώ το κράτος εξάντλησε την αυστηρότητά του σε μια ομάδα αξιωματικών που κατηγορούνταν για δημοκρατικές πεποιθήσεις, την ίδια ώρα, κάτω από τη μύτη της ηγεσίας, η ομάδα των συνταγματαρχών (Παπαδόπουλος, Παττακός, Μακαρέζος) ολοκλήρωνε τα σχέδιά της για το πραξικόπημα.
Η 16η Μαρτίου 1967 αποτέλεσε το «σημείο μηδέν». Η καταδίκη των αξιωματικών πόλωσε το κλίμα στα άκρα. Ο Γεώργιος Παπανδρέου μίλησε για «πολιτική δίκη», ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου κατήγγειλε τη δικαστική απόφαση ως «κατασκευασμένη». Η χώρα οδηγήθηκε προς τις εκλογές της 28ης Μαΐου (που δεν έγιναν ποτέ) μέσα σε ένα κλίμα τρομοκρατίας και αβεβαιότητας.

Η Ιστορική Παρακαταθήκη

Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας. Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974, οι καταδικασθέντες αξιωματικοί αποκαταστάθηκαν ηθικά και επαγγελματικά, ενώ η ιστορική έρευνα κατέδειξε ότι η «συνωμοσία» ήταν σε μεγάλο βαθμό διογκωμένη από τις μυστικές υπηρεσίες (ΚΥΠ) και τους παρακρατικούς μηχανισμούς της εποχής.
Η 16η Μαρτίου μας θυμίζει πώς η δικαιοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο πολιτικής εξόντωσης σε περιόδους κρίσης. Η δίκη των 100 ημερών δεν έσωσε την πατρίδα, όπως ευαγγελιζόταν το όνομα της οργάνωσης, αντίθετα, άνοιξε την κερκόπορτα για την επταετή δικτατορία που ακολούθησε μόλις 35 ημέρες αργότερα.