Σαν σήμερα, 15 Ιουλίου 1974: Ξεσπά στην Κύπρο το αιματηρό πραξικόπημα της χούντας των Αθηνών κατά του προέδρου Μακαρίου

Στις 15 Ιουλίου 1974, η Κύπρος βίωσε μία από τις πιο σκοτεινές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της, όταν η Χούντα των Αθηνών οργάνωσε και εκτέλεσε πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’. Το πραξικόπημα αυτό αποτέλεσε την κορύφωση μιας μακράς περιόδου πολιτικής έντασης και προετοίμασε το έδαφος για την τουρκική εισβολή στο νησί πέντε ημέρες αργότερα.

Η σχέση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου με την ελληνική Χούντα ήταν από καιρό τεταμένη. Ο ισχυρός άνδρας της Χούντας, ταξίαρχος Δημήτριος Ιωαννίδης, θεωρούσε τον Μακάριο φιλοκομμουνιστή και εμπόδιο στο όραμά του για την “Ένωση” της Κύπρου με την Ελλάδα. Η επιθυμία του Μακαρίου να διατηρεί την Κύπρο ως ανεξάρτητο κράτος τον έφερε σε σύγκρουση με το καθεστώς της Χούντας, το οποίο επιδίωκε να ελέγξει πολιτικά το νησί μέσω των στρατιωτικών και πρακτόρων που είχαν αναπτυχθεί εκεί.

Το Πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου

Νωρίς το πρωί της 15ης Ιουλίου, τανκς της Εθνικής Φρουράς και δυνάμεις της παραστρατιωτικής οργάνωσης ΕΟΚΑ Β’ περικύκλωσαν το Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία. Υπό τη διοίκηση του ταξίαρχου Μιχαήλ Γεωργίτση, οι πραξικοπηματίες επιτέθηκαν στο κτίριο, πιστεύοντας ότι θα εξοντώσουν τον Μακάριο. Ωστόσο, ο Μακάριος διέφυγε κάτω από μυθιστορηματικές συνθήκες και κατέφυγε αρχικά στη Μονή Κύκκου πριν φτάσει στην Πάφο, όπου απηύθυνε μήνυμα αντίστασης μέσω αυτοσχέδιου ραδιοφωνικού σταθμού.

Με τον Μακάριο εκτός σκηνής, οι πραξικοπηματίες ανέβασαν στην εξουσία τον δημοσιογράφο και παλαιό αγωνιστή της ΕΟΚΑ, Νίκο Σαμψών, ως πρόεδρο-«μαριονέτα». Το πραξικόπημα έγινε δεκτό με περιορισμένη υποστήριξη εντός της Κύπρου, ενώ οι διεθνείς αντιδράσεις κυμαίνονταν από επιφυλακτικότητα μέχρι ανησυχία.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η Τουρκική εισβολή

Η αποσταθεροποίηση της Κύπρου που προκάλεσε το πραξικόπημα έδωσε στην Τουρκία την αφορμή που ζητούσε. Στις 20 Ιουλίου 1974, τουρκικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Κύπρο με πρόσχημα την “αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης”. Η εισβολή είχε ολέθριες συνέπειες για το νησί, οδηγώντας σε διαίρεση που παραμένει έως σήμερα.

Η βία και ο εκτοπισμός άφησαν χιλιάδες νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες. Η εισβολή ολοκληρώθηκε με τη δημιουργία της “Πράσινης Γραμμής” που χώρισε την Κύπρο σε δύο μέρη, διαχωρίζοντας εθνοτικά Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους.

Το πραξικόπημα όχι μόνο κατέστρεψε την εμπιστοσύνη στην ελληνική Χούντα αλλά και επέσπευσε την πτώση της, που ήρθε λίγους μήνες αργότερα λόγω της αποτυχίας της να διαχειριστεί την καταστροφή. Στην Κύπρο, τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου και της τουρκικής εισβολής δημιούργησαν πληγές που παραμένουν ανοιχτές. Η μνήμη του πραξικοπήματος παραμένει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη κυπριακή ιστορία και υπενθύμιση του βαρύτατου κόστους που συνεπάγεται η πολιτική αστάθεια.

Η 15η Ιουλίου 1974 αποτελεί αιώνια υπενθύμιση του πώς η εμπλοκή εξωτερικών δυνάμεων και η έλλειψη δημοκρατικών θεσμών μπορούν να οδηγήσουν σε τραγωδία. Είναι ένα μάθημα για την ανάγκη υπεράσπισης της δημοκρατίας και της εθνικής ενότητας.