Σαν σήμερα, 14 Νοεμβρίου 1863: Με τη Συνθήκη του Λονδίνου, η Αγγλία αποφασίζει την παραχώρηση των Επτανήσων στην Ελλάδα

Σαν σήμερα, στις 14 Νοεμβρίου 1863, η ελληνική ιστορία γνώρισε μια από τις σημαντικότερες στιγμές της εδαφικής της επέκτασης και διπλωματικής της επιτυχίας. Με την υπογραφή της Συνθήκης του Λονδίνου, η Μεγάλη Βρετανία αποφάσισε την παραχώρηση των Επτανήσων στο Βασίλειο της Ελλάδας. Αυτή η πράξη, η οποία επικυρώθηκε επίσημα το 1864, σήμανε την ενσωμάτωση των Ιονίων Νησιών, μετά από αιώνες ξένης κυριαρχίας –βενετσιάνικης, γαλλικής και, τέλος, βρετανικής– στον εθνικό κορμό. Η παραχώρηση αυτή δεν ήταν απλώς μια διπλωματική χειρονομία, αλλά το αποτέλεσμα ενός μακροχρόνιου αγώνα των Επτανήσιων, καθώς και ένα κεντρικό στοιχείο του ευρύτερου ευρωπαϊκού διπλωματικού παιχνιδιού που σχετιζόταν άμεσα με την άνοδο του Γεωργίου Α’ στον ελληνικό θρόνο.

Ο θρόνος ως αντάλλαγμα: Η διπλωματική συγκυρία

Η απόφαση της Μεγάλης Βρετανίας να παραχωρήσει τα Επτάνησα συνδέεται άρρηκτα με τη δραματική πολιτική κρίση που ξέσπασε στην Ελλάδα μετά την έξωση του βασιλιά Όθωνα τον Οκτώβριο του 1862. Οι Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) βρέθηκαν αντιμέτωπες με το ζήτημα της ανεύρεσης νέου μονάρχη για τον ελληνικό θρόνο. Η Μεγάλη Βρετανία, που ήλεγχε τα Επτάνησα ως Προστάτιδα Δύναμη από το 1815, είχε ιδιαίτερα ισχυρή επιρροή στην περιοχή.

Όταν επιλέχθηκε ο Δανός Πρίγκιπας Γουλιέλμος ως ο νέος Βασιλιάς των Ελλήνων, ο οποίος ανέβηκε στον θρόνο ως Γεώργιος Α’, η βρετανική κυβέρνηση, υπό τον Πρωθυπουργό Λόρδο Πάλμερστον, είδε την ευκαιρία να ενισχύσει τη διεθνή θέση της Ελλάδας και, παράλληλα, να εξομαλύνει τις σχέσεις της με το νέο καθεστώς. Η παραχώρηση των Επτανήσων αποτέλεσε ουσιαστικά το «γαμήλιο δώρο» της Αγγλίας προς τον νεαρό βασιλιά και τον ελληνικό λαό, κερδίζοντας έτσι τη λαϊκή υποστήριξη προς τον Γεώργιο Α’ και εδραιώνοντας τη βρετανική επιρροή στο νέο ελληνικό κράτος.

Η Συνθήκη του Λονδίνου, η οποία υπεγράφη από τις τρεις Προστάτιδες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) και την Ελλάδα, επισφράγισε αυτή την απόφαση. Με αυτήν, η Μεγάλη Βρετανία αναγνώριζε την ανάγκη της ενσωμάτωσης των νησιών με την Ελλάδα, επικαλούμενη τις εθνικές επιθυμίες των κατοίκων.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Ο αγώνας των Επτανήσιων: Η φωνή της ένωσης

Η παραχώρηση δεν ήταν αποτέλεσμα αποκλειστικά των διπλωματικών παρασκηνίων. Ήταν η κορύφωση του μακροχρόνιου, επίμονου αγώνα των Επτανήσιων Ριζοσπαστών (γνωστοί ως «Ριζοσπάστες»), οι οποίοι, καθ’ όλη τη διάρκεια της βρετανικής Προστασίας, απαιτούσαν την Ένωση των νησιών με την Ελλάδα. Η Βρετανική Προστασία, παρότι έφερε μια περίοδο σχετικής σταθερότητας και κάποιων εκσυγχρονισμών, συνοδεύτηκε από αυστηρό έλεγχο και καταστολή των εθνικών και φιλελεύθερων κινημάτων.

Ήδη από τη δεκαετία του 1840, προσωπικότητες όπως ο Ιωσήφ Μομφεράτος, ο Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος και ο Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος είχαν εμψυχώσει τον αγώνα, ζητώντας την εθνική αποκατάσταση. Οι Ριζοσπάστες, μέσα από το Ιόνιο Κοινοβούλιο και με συνεχείς διαμαρτυρίες, είχαν καταστήσει σαφές στους Βρετανούς ότι η μοναδική βούληση του λαού ήταν η Ένωση. Η πίεση που ασκήθηκε στο Κοινοβούλιο των Ιονίων Νήσων, σε συνδυασμό με την αρνητική διεθνή εικόνα που είχε αρχίσει να δημιουργείται για την αδιάλλακτη στάση της Αγγλίας, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή της βρετανικής πολιτικής.

Η επικύρωση και οι όροι: Το τέλος της προστασίας

Η Συνθήκη του Λονδίνου του 1863 προέβλεπε την παραχώρηση των νησιών, αλλά η επίσημη ενσωμάτωση πραγματοποιήθηκε με την επικύρωση της νέας Συνθήκης του Λονδίνου στις 29 Μαρτίου 1864. Η τελετή της επίσημης παραχώρησης και της ύψωσης της ελληνικής σημαίας πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 1864.

Η παραχώρηση, ωστόσο, είχε και ορισμένους σημαντικούς όρους που έδειχναν τη βρετανική μέριμνα για τα στρατηγικά τους συμφέροντα. Βασικός όρος ήταν η ουδετεροποίηση της Κέρκυρας και των Παξών, με την Ελλάδα να δεσμεύεται να μην εγκαταστήσει εκεί ναυτικές ή στρατιωτικές βάσεις. Επίσης, η Βρετανία προέβλεπε την κατεδάφιση των οχυρώσεων της Κέρκυρας, παρόλο που τελικά η καταστροφή των οχυρών δεν εφαρμόστηκε πλήρως. Οι όροι αυτοί αποσκοπούσαν στην αποτροπή του ενδεχομένου τα νησιά να χρησιμοποιηθούν από αντίπαλες δυνάμεις στο μέλλον

Η ενσωμάτωση των Επτανήσων έφερε μια νέα πνοή στο μικρό και αδύναμο τότε ελληνικό κράτος. Εκτός από την αύξηση της έκτασης και του πληθυσμού, η Ελλάδα κέρδισε πνευματικό πλούτο και κοινωνικό κύρος από τις ανεπτυγμένες πνευματικά και πολιτιστικά κοινωνίες των Ιονίων Νησιών, ιδιαίτερα τη Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά, που είχαν ήδη διαμορφώσει μια αστική τάξη και μια πλούσια πολιτιστική παράδοση. Η 14η Νοεμβρίου 1863, ως ημερομηνία της διπλωματικής απόφασης, σηματοδοτεί την αρχή της εθνικής αποκατάστασης και της επέκτασης του ελληνικού κράτους, θέτοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα υλοποίηση της Μεγάλης Ιδέας.