Σαν σήμερα, 10 Μαΐου 1859: Η εξέγερση των φοιτητών στα «Σκιαδικά» που έγραψε ιστορία

Τα «Σκιαδικά» είναι από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια σύγκρουσης ανάμεσα στη νεολαία της εποχής και τις Αρχές στην Αθήνα του 19ου αιώνα. Τα γεγονότα εκτυλίχθηκαν στις 10 και 11 Μαΐου 1859 και, αν και ξεκίνησαν φαινομενικά από κάτι απλό, θεωρούνται από πολλούς ιστορικούς μία από τις πρώτες έντονες αντιδράσεις απέναντι στο καθεστώς του βασιλιά Όθωνα, λίγα χρόνια πριν από την έξωσή του.

Η εφημερίδα της εποχής με την ανακήρυξη της είδησης

Το ιστορικό

Η αφορμή δόθηκε μέσα από συζητήσεις του τότε Υπουργού Εξωτερικών, Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, ο οποίος υποστήριζε δημόσια ότι οι Έλληνες έπρεπε να στηρίζουν περισσότερο τα ελληνικά προϊόντα. Έφερνε μάλιστα ως παράδειγμα τα ψάθινα καπέλα της Σίφνου, τα γνωστά «σκιάδια», προτρέποντας τον κόσμο να τα προτιμά αντί για τα ακριβά εισαγόμενα καπέλα του εξωτερικού.

Την ιδέα αυτή υιοθέτησε ο γιος του, Κλέων Ραγκαβής, ο οποίος έπεισε αρκετούς μαθητές και φοιτητές να εμφανίζονται στις κυριακάτικες βόλτες τους στο Πεδίο του Άρεως φορώντας σιφνέικα σκιάδια με γαλανόλευκες κορδέλες. Πολύ γρήγορα τα καπέλα αυτά έγιναν σύμβολο της πιο προοδευτικής νεολαίας της εποχής, που συχνά αποκαλούνταν «Γαριβαλδινοί». Από την άλλη πλευρά βρίσκονταν οι πιο φιλοκυβερνητικοί νέοι, γνωστοί ως «Αυστριακοί», οι οποίοι προτιμούσαν τα ευρωπαϊκού τύπου ψηλά καπέλα.

Οι εισαγωγείς καπέλων, βλέποντας ότι χάνουν πελάτες, προσπάθησαν να γελοιοποιήσουν τη νέα μόδα. Έστειλαν λοιπόν ανθρώπους στο Πεδίο του Άρεως με παλιά και αστεία σκιάδια, προκαλώντας τους νεαρούς. Η κατάσταση δεν άργησε να ξεφύγει και ακολούθησαν συμπλοκές. Η Χωροφυλακή επενέβη παίρνοντας το μέρος των ανθρώπων των εισαγωγέων, ξυλοκοπώντας μαθητές και φοιτητές και προχωρώντας σε συλλήψεις.

VIRAL

Θρίλερ στη Κυψέλη: Φόβοι ότι η σορός στη βαλίτσα ενδέχεται να ανήκει στην 50χρονη Κινέζα μεταφράστρια που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από την Αρτέμιδα!

Σε ομηρία ένα ολόκληρο χωριό: Η σκοτεινή δράση του προέδρου κοινότητας, του αδερφού του και του πυροσβέστη με τους εμπρησμούς

Φως στο σκοτάδι: Το «μαύρο τετράδιο» του Μπάμπη Κούτσικου αποκάλυψε το κίνητρο πίσω από τη σφαγή στον βάλτο!

Εικόνα από την μεγάλη πορεία των φοιτητών

Η κορύφωση της έντασης

Την επόμενη ημέρα η ένταση μεγάλωσε ακόμη περισσότερο. Φοιτητές και πολίτες συγκεντρώθηκαν στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου και πραγματοποίησαν πορεία ζητώντας την απομάκρυνση του αστυνομικού διευθυντή της Αθήνας και την απελευθέρωση των συλληφθέντων. Όταν ο βασιλιάς Όθων αρνήθηκε να δεχθεί αντιπροσωπεία τους, τα πνεύματα οξύνθηκαν ακόμη περισσότερο. Στη διαδήλωση συμμετέχουν πια «όλαι αι τάξεις της κοινωνίας από του γερουσιαστού, κτηματίου και μεγαλεμπόρου μέχρι του τελευταίου χειρώνακτος» σύμφωνα με τον αντιπολιτευόμενο Τύπο. Όπως αναφέρει ο Α. Ρήγος, η σύγκρουση γενικεύεται μέχρι αργά την νύκτα οπότε και οι διαδηλωτές – μεταξύ των 4 και 10 χιλιάδων – μετά από παρέμβαση του Κωνσταντίνου Κανάρη υποχωρούν στο χώρο των Προπυλαίων Ακολουθεί η πρώτη κατάληψη του Πανεπιστημιακού κτιρίου.

Η επέμβαση στρατιωτικών δυνάμεων μέσα στον χώρο του Πανεπιστημίου προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις και άνοιξε για πρώτη φορά δημόσια συζήτηση γύρω από την έννοια του πανεπιστημιακού ασύλου. Τελικά, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να απομακρύνει τον αστυνομικό διευθυντή και να αφήσει ελεύθερους τους μαθητές που είχαν συλληφθεί. Τα «Σκιαδικά» έμειναν στην ιστορία ως μία από τις πρώτες δυναμικές κινητοποιήσεις της νεολαίας απέναντι στην εξουσία εκείνης της περιόδου.