Σαν σήμερα, 1 Φεβρουαρίου 1862: Ξεσπά η Ναυπλιακή Επανάσταση κατά του Όθωνα – Ο κομβικός ρόλος της «Ελληνίδας μαντάμ Ρολάν»

Στην αθέατη πλευρά των σημαντικών γεγονότων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους του 19ου αιώνα ξεχωρίζει η προσωπικότητα της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, η οποία χαρακτηρίζεται από τους ιστορικούς ως «ιεροφάντις των στασιαστικών ιδεών». Γνωστή και ως η «Ελληνίδα μαντάμ Ρολάν» (σ.σ. Γαλλίδα επαναστάτρια), είχε καθοριστικό ρόλο στη «Ναυπλιακή Επανάσταση», τη μεγαλύτερη εξέγερση εναντίον του Όθωνα, ενώ φαίνεται ότι συμμετείχε και έμμεσα στη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια. Η ίδια περιγράφεται ως γοητευτική, επιβλητική και μορφωμένη γυναίκα, επηρεασμένη από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης, με αξιοθαύμαστες ρητορικές ικανότητες και προσωπικότητα που προκαλούσε τον θαυμασμό αλλά και τον φθόνο των συγχρόνων της.

Η Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου γεννήθηκε στις 26 Ιουλίου 1809 στην Πάτρα, σε μια οικογένεια με σημαντική κοινωνική θέση: πατέρας της ήταν ο Ανδρέας Καλαμογδάρτης, ένας αμφιλεγόμενος πρόκριτος της πόλης, και η μητέρα της καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια των Παπαδιαμαντόπουλων. Με την έναρξη της Επανάστασης του 1821, η οικογένειά της αναγκάστηκε να φύγει από την Πάτρα και μέσω της Ζακύνθου κατέληξε στην Ιταλία, στην Αγκόνα. Εκεί, η 12χρονη Καλλιόπη δεν έμεινε αδρανής· διάβαζε συνεχώς, έμαθε για τη Γαλλική Επανάσταση και εντυπωσιάστηκε από τις ιδέες της. Επιπλέον, διδάχθηκε ιππασία και ξένες γλώσσες, μιλώντας άπταιστα ιταλικά, αγγλικά και γαλλικά.

Το 1825 η Καλλιόπη επέστρεψε με τη μητέρα της στο Ναύπλιο, όπου βρισκόταν ήδη ο πατέρας της. Στο σπίτι τους, που είχε μετατραπεί σε πολιτικό και κοινωνικό κέντρο, η νεαρή Καλλιόπη συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις των πιο εξέχοντων πολιτών, ξεχωρίζοντας για την οξυδέρκεια και την επιβολή της. Εκεί γνώρισε τον Σπυρίδωνα Παπαλεξόπουλο, ο οποίος εντυπωσιασμένος από την προσωπικότητά της, την ζήτησε σε γάμο. Αρραβωνιάστηκαν το 1826 και παντρεύτηκαν το 1828, λίγο μετά την άφιξη του Καποδίστρια στο Ναύπλιο.

Το σπίτι της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, στην πλατεία Συντάγματος Ναυπλίου

Πώς σχετίζεται με τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια

Η οικογένεια βρέθηκε σύντομα σε δυσμένεια, καθώς ο πατέρας και ο αδελφός της φυλακίστηκαν, ενώ ο σύζυγός της και ο αδελφός του έφυγαν στην Ύδρα, όπου σχεδίαζαν τη δολοφονία του Καποδίστρια. Η Καλλιόπη, μόνη με τα παιδιά της, φέρεται να μεσολάβησε για να πειστούν οι δράστες να προχωρήσουν στο έγκλημα, όπως καταγράφει ο Νικόλαος Κ. Κασομούλης.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Τα Ναυπλιακά ξέσπασαν με επίκεντρο το σπίτι της

Κατά την περίοδο της Βαυαροκρατίας, το αρχοντικό της Καλλιόπης έγινε κέντρο πολιτικών και στρατιωτικών συζητήσεων. Η ίδια συνέβαλε ενεργά στην πολιτική ζωή του Ναυπλίου, προβάλλοντας τις ιδέες της ελευθερίας και της δημοκρατίας και ενισχύοντας τη στάση αντίθεσης απέναντι στον Όθωνα. Τον Φεβρουάριο του 1862, με επίκεντρο το σπίτι της, ξέσπασε η Ναυπλιακή Επανάσταση. Η Καλλιόπη στεκόταν στο μπαλκόνι του σπιτιού της, ενθαρρύνοντας τους στασιαστές, ακόμη και ενώ οι κανονιοβολισμοί του κυβερνητικού στρατού έπεφταν γύρω της.

Το μνημείο της Καλλιόπης Παπαλεξοπούλου, στην πλατεία Συντάγματος Ναυπλίου

Η εξέγερση, η μεγαλύτερη κατά του Όθωνα μετά τη 3η Σεπτεμβρίου 1843, κράτησε από την 1η Φεβρουαρίου έως τις 24 Μαρτίου 1862, με πολλές απώλειες από τις δύο πλευρές. Οι στασιαστές τελικά υποχρεώθηκαν να αποδεχθούν γενική αμνηστία, ενώ όσοι δεν καλύπτονταν από αυτήν έφυγαν στη Σμύρνη. Μετά την αποχώρηση των Βαυαρών, η Καλλιόπη μεταφέρθηκε στην Αθήνα, όπου υποδέχθηκε τους επαναστάτες του Ναυπλίου και έλαβε θερμή υποδοχή. Σύντομα όμως επέστρεψε στο Ναύπλιο και αποσύρθηκε στο σπίτι της, όπου παρέμεινε μέχρι τον θάνατό της το 1898, κρατώντας μαζί της τα μυστικά και τις εμπειρίες μιας ζωής γεμάτης πολιτική δράση και επαναστατικό θάρρος.

Η Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου παραμένει σύμβολο αντίστασης και δύναμης, που μετέδιδε με τη γοητεία και την ευγλωττία της τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης στους Έλληνες της εποχής της, συνδέοντας την ιστορική μνήμη με την πολιτική συνείδηση της νεαρής ελληνικής κοινωνίας. Η Ναυπλιακή Επανάσταση, που ξέσπασε υπό την επιρροή της, αποτυπώνει τον καθοριστικό ρόλο της στη διαμόρφωση του πολιτικού τοπίου του 19ου αιώνα και στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.