Σαν σήμερα, 08 Απριλίου 1990: Η ιστορική επικράτηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και το τέλος μιας πρωτοφανούς πολιτικής κρίσης

Σαν σήμερα, πριν από 36 χρόνια, η Ελλάδα βρισκόταν στην κορύφωση μιας από τις πιο ταραγμένες και αβέβαιες περιόδους της μεταπολιτευτικής της ιστορίας. Στις 8 Απριλίου 1990, οι Έλληνες πολίτες προσέρχονταν στις κάλπες για τρίτη φορά μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, αναζητώντας απεγνωσμένα μια διέξοδο από το πολιτικό αδιέξοδο που είχε ξεκινήσει το καλοκαίρι του 1989. Το αποτέλεσμα εκείνης της Κυριακής σφράγισε την πολιτική πορεία της δεκαετίας του ’90, φέρνοντας τη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στην εξουσία και κλείνοντας τον κύκλο της «κάθαρσης».

Το χρονικό ενός πολιτικού θρίλερ

Η εκλογική αναμέτρηση του Απριλίου 1990 δεν ήταν μια συνηθισμένη εκλογική μάχη. Είχαν προηγηθεί δύο ατελέσφορες αναμετρήσεις, τον Ιούνιο και τον Νοέμβριο του 1989, οι οποίες είχαν οδηγήσει σε κυβερνήσεις συνεργασίας (Τζαννετάκη και οικουμενική Ζολώτα), καθώς το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής καθιστούσε σχεδόν αδύνατη την αυτοδυναμία. Η χώρα βρισκόταν σε δεινή οικονομική κατάσταση, με το έλλειμμα να καλπάζει και τον πληθωρισμό σε δυσθεώρητα ύψη, ενώ το κοινωνικό κλίμα ήταν δηλητηριασμένο από το σκάνδαλο Κοσκωτά και τις παραπομπές κορυφαίων στελεχών του ΠΑΣΟΚ, συμπεριλαμβανομένου του Ανδρέα Παπανδρέου, στο Ειδικό Δικαστήριο. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ζητούσε μια «καθαρή εντολή» για να εφαρμόσει ένα φιλελεύθερο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, ενώ ο Ανδρέας Παπανδρέου, παρά τα προβλήματα υγείας και τις δικαστικές περιπέτειες, έδινε μια απίστευτη μάχη συσπείρωσης της δημοκρατικής παράταξης.

Η Νέα Δημοκρατία πέτυχε ένα εντυπωσιακό ποσοστό, το 46,8%,

Η ετυμηγορία της κάλπης και το «θρίλερ» των 150 εδρών

Όταν έκλεισαν οι κάλπες το βράδυ της 8ης Απριλίου, το αποτέλεσμα ήταν σαφές ως προς την πρωτιά, αλλά αγωνιώδες ως προς τη δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης. Η Νέα Δημοκρατία πέτυχε ένα εντυπωσιακό ποσοστό, το 46,8%, το οποίο όμως, λόγω του εκλογικού συστήματος, της απέδωσε ακριβώς 150 έδρες στη Βουλή των 300.
Το ΠΑΣΟΚ, παρά την πίεση, άντεξε στις δυνάμεις του συγκεντρώνοντας το 38,6% των ψήφων (123 έδρες), αποδεικνύοντας ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου παρέμενε ο κυρίαρχος πόλος της κεντροαριστεράς. Ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου, στην τελευταία του κοινή κάθοδο (ΚΚΕ και Ελληνική Αριστερά), έλαβε το 10,2% (19 έδρες), καταγράφοντας μια σημαντική πτώση σε σχέση με τις προηγούμενες αναμετρήσεις, γεγονός που αποδόθηκε στη φθορά από τη συμμετοχή του στις κυβερνήσεις συνεργασίας αλλά και στις διεθνείς εξελίξεις με την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Η καθοριστική ψήφος του Θεόδωρου Κατσίκη

Με τη Νέα Δημοκρατία να διαθέτει 150 βουλευτές, η χώρα φαινόταν να οδεύει προς νέο αδιέξοδο ή προς μια κυβέρνηση μειοψηφίας. Η λύση δόθηκε από τη μοναδική έδρα που κατέλαβε το κόμμα της Δημοκρατικής Ανανέωσης (ΔΗΑΝΑ) του Κωστή Στεφανόπουλου. Ο βουλευτής της ΔΗΑΝΑ, Θεόδωρος Κατσίκης, δήλωσε αμέσως ότι θα στηρίξει την κυβέρνηση Μητσοτάκη προκειμένου να αποφευχθεί η ακυβερνησία και μια τέταρτη εκλογική αναμέτρηση που θα ήταν καταστροφική για την οικονομία. Με τη στήριξη του Κατσίκη, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ορκίστηκε Πρωθυπουργός στις 11 Απριλίου, διαθέτοντας την οριακή πλειοψηφία των 151 εδρών. Λίγο αργότερα, ο Θεόδωρος Κατσίκης προσχώρησε επίσημα στη Νέα Δημοκρατία, σταθεροποιώντας την κυβερνητική πλειοψηφία, αν και η πορεία της κυβέρνησης έμελλε να είναι γεμάτη εντάσεις μέχρι την πτώση της το 1993.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ορκίστηκε Πρωθυπουργός στις 11 Απριλίου

Η κληρονομιά των εκλογών του 1990

Οι εκλογές της 8ης Απριλίου 1990 δεν ήταν απλώς η λήξη μιας εκλογικής περιπέτειας, αλλά η αφετηρία μιας νέας εποχής. Ήταν η πρώτη φορά που εφαρμόστηκε ένα πρόγραμμα επιθετικών ιδιωτικοποιήσεων και δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο προκάλεσε έντονες κοινωνικές αντιδράσεις (μαθητικές κινητοποιήσεις, απεργίες στη ΔΕΗ και στις συγκοινωνίες). Ταυτόχρονα, σηματοδότησαν την οριστική αποκατάσταση της ομαλότητας μετά το «Βρώμικο ’89». Η διακυβέρνηση Μητσοτάκη, παρά την ισχνή πλειοψηφία, κατάφερε να πάρει κρίσιμες αποφάσεις για την εξωτερική πολιτική (όπως η αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ) και να θέσει τις βάσεις για τη συμμετοχή της χώρας στην πορεία προς την Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ).

Σήμερα, 36 χρόνια μετά, εκείνη η Κυριακή του Απριλίου θυμίζει στους παλαιότερους την ένταση της πολιτικής αντιπαράθεσης Μητσοτάκη – Παπανδρέου, αλλά και το πόσο κοντά βρέθηκε η Ελλάδα στην πλήρη θεσμική παράλυση. Η νίκη της Νέας Δημοκρατίας το 1990 παραμένει μια από τις πιο δύσκολες και «σκληρές» εκλογικές επικρατήσεις στη σύγχρονη πολιτική μας ιστορία.