Σαν σήμερα, 02 Απριλίου 1982: Η ημέρα που οι Μαλβίνες έγιναν Φόκλαντς – Η αρχή ενός αιματηρού πολέμου

Υπάρχουν σημεία στον παγκόσμιο χάρτη που, αν και μοιάζουν ξεχασμένα από τον χρόνο και απομονωμένα από τον πολιτισμό, καταφέρνουν να γίνουν το επίκεντρο μιας παγκόσμιας ανάφλεξης. Ένα τέτοιο αρχιπέλαγος στον νότιο ατλαντικό, οι νήσοι Φόκλαντς για τους Βρετανούς ή Μαλβίνες για τους Αργεντινούς, έγινε σαν σήμερα, στις 2 Απριλίου 1982, η σκηνή μιας από τις πιο παράδοξες και έντονες πολεμικές συγκρούσεις του 20ού αιώνα. Η εισβολή των δυνάμεων της Αργεντινής στα νησιά δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική κίνηση, αλλά η έναρξη ενός πολέμου που θα άλλαζε τη μοίρα δύο κυβερνήσεων και θα κόστιζε εκατοντάδες ζωές.

Το χρονικό της εισβολής: Η επιχείρηση Ροζάριο

Το πρωινό της 2ας Απριλίου, οι κάτοικοι του Στάνλεϊ, της πρωτεύουσας των νησιών, ξύπνησαν από τον ήχο ερπυστριών και στρατιωτικών παραγγελμάτων. Η στρατιωτική χούντα της Αργεντινής, υπό τον στρατηγό Λεοπόλντο Γκαλτιέρι, είχε θέσει σε εφαρμογή την «επιχείρηση Ροζάριο». Εκατοντάδες Αργεντινοί πεζοναύτες αποβιβάστηκαν στις ακτές, καταλαμβάνοντας γρήγορα τα στρατηγικά σημεία. Οι ελάχιστοι Βρετανοί πεζοναύτες που στάθμευαν εκεί, μετά από μια σύντομη αλλά μάταιη αντίσταση, έλαβαν εντολή από τον κυβερνήτη των νησιών να παραδοθούν για να αποφευχθεί η αιματοχυσία των αμάχων. Για την Αργεντινή, η κίνηση αυτή παρουσιάστηκε ως μια πράξη «εθνικής αποκατάστασης». Οι Μαλβίνες θεωρούνταν τμήμα της εθνικής επικράτειας που είχε κλαπεί από τη Μεγάλη Βρετανία το 1833. Ωστόσο, πίσω από τον πατριωτισμό κρυβόταν η ανάγκη της χούντας να στρέψει την προσοχή του λαού μακριά από την καταρρέουσα οικονομία και τις καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι Μαλβίνες θεωρούνταν τμήμα της εθνικής επικράτειας που είχε κλαπεί από τη Μεγάλη Βρετανία το 1833

Η απάντηση της «σιδηράς κυρίας»

Αν η χούντα του Μπουένος Άιρες πίστευε ότι η Μεγάλη Βρετανία, που βρισκόταν χιλιάδες μίλια μακριά, θα αποδεχόταν το τετελεσμένο γεγονός, έκανε ένα τραγικό λάθος υπολογισμού. Στο Λονδίνο, η πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ αντέδρασε με πρωτοφανή αποφασιστικότητα. Παρά τις επιφυλάξεις ορισμένων μελών του υπουργικού συμβουλίου και τις δυσκολίες μιας επιχείρησης σε τόσο μεγάλη απόσταση, η Θάτσερ διέταξε τον σχηματισμό μιας τεράστιας ναυτικής δύναμης (Task Force) για την ανακατάληψη των νησιών. Η απόφαση αυτή δεν ήταν μόνο στρατιωτική, αλλά και πολιτική. Η «σιδηρά κυρία» γνώριζε ότι το κύρος της Μεγάλης Βρετανίας ως παγκόσμιας δύναμης διακυβευόταν. Η υποστήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που καταδίκασε την εισβολή, και η βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών σε επίπεδο πληροφοριών, έδωσαν στον βρετανικό στόλο το πράσινο φως για μια από τις μεγαλύτερες ναυτικές επιχειρήσεις μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Η κλιμάκωση και οι αιματηρές μάχες

Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 2 Απριλίου δεν περιορίστηκε σε διπλωματικές αψιμαχίες. Καθώς ο βρετανικός στόλος πλησίαζε στη ζώνη αποκλεισμού, οι συγκρούσεις έγιναν σφοδρές. Δύο στιγμές σφράγισαν την αγριότητα του πολέμου: η βύθιση του αργεντινού καταδρομικού «στρατηγός Μπελγράνο» από βρετανικό υποβρύχιο, που στοίχισε τη ζωή σε 323 ανθρώπους, και η απάντηση της Αργεντινής με τη βύθιση του βρετανικού αντιτορπιλικού «Σέφιλντ» μέσω πυραύλου Εξοσέτ.
Οι μάχες στην ξηρά, σε ένα περιβάλλον αφιλόξενο, παγωμένο και γεμάτο βάλτους, ήταν εξίσου σκληρές. Οι Βρετανοί αλεξιπτωτιστές και οι πεζοναύτες έπρεπε να αντιμετωπίσουν οχυρωμένες θέσεις Αργεντινών σε υψώματα όπως το Γκους Γκριν και το όρος Τάμπλνταουν. Παρά τη σθεναρή αντίσταση των Αργεντινών στρατιωτών –πολλοί από τους οποίους ήταν νεαροί κληρωτοί χωρίς κατάλληλο εξοπλισμό– η ανωτερότητα της βρετανικής εκπαίδευσης και τεχνολογίας έκρινε το αποτέλεσμα.

VIRAL

Θρίλερ στη Κυψέλη: Φόβοι ότι η σορός στη βαλίτσα ενδέχεται να ανήκει στην 50χρονη Κινέζα μεταφράστρια που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από την Αρτέμιδα!

Σε ομηρία ένα ολόκληρο χωριό: Η σκοτεινή δράση του προέδρου κοινότητας, του αδερφού του και του πυροσβέστη με τους εμπρησμούς

Φως στο σκοτάδι: Το «μαύρο τετράδιο» του Μπάμπη Κούτσικου αποκάλυψε το κίνητρο πίσω από τη σφαγή στον βάλτο!

Ο πόλεμος έληξε επίσημα στις 14 Ιουνίου 1982

Το τέλος και οι συνέπειες

Ο πόλεμος έληξε επίσημα στις 14 Ιουνίου 1982, με την παράδοση των δυνάμεων της Αργεντινής στο Στάνλεϊ. Ο απολογισμός ήταν βαρύς: 649 Αργεντινοί νεκροί, 255 Βρετανοί και 3 κάτοικοι των νησιών. Οι επιπτώσεις ήταν καταλυτικές και για τις δύο χώρες. Στην Αργεντινή, η ταπεινωτική ήττα οδήγησε στην κατάρρευση της στρατιωτικής χούντας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Στη Μεγάλη Βρετανία, η νίκη ενίσχυσε θεαματικά τη δημοτικότητα της Μάργκαρετ Θάτσερ, επιτρέποντάς της να κερδίσει τις επόμενες εκλογές και να προχωρήσει στις ριζικές μεταρρυθμίσεις της.

Μια ανοιχτή πληγή στην ιστορία

Ακόμη και σήμερα, 44 χρόνια μετά την εισβολή, το ζήτημα των νησιών παραμένει μια ανοιχτή πληγή στις σχέσεις των δύο χωρών. Για τη Μεγάλη Βρετανία, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των κατοίκων (που στη συντριπτική τους πλειοψηφία επιθυμούν να παραμείνουν Βρετανοί) είναι αδιαπραγμάτευτο. Για την Αργεντινή, οι Μαλβίνες παραμένουν ένα εθνικό σύμβολο και η διεκδίκησή τους είναι γραμμένη στο σύνταγμα της χώρας. Η 2α Απριλίου 1982 μας υπενθυμίζει ότι ο πόλεμος συχνά ξεκινά εκεί που τελειώνει η λογική και αρχίζει η ανάγκη για πολιτική επιβίωση. Τα νησιά του νότιου ατλαντικού, με τα άγρια τοπία τους και τους χιλιάδες πιγκουίνους, παραμένουν ένας σιωπηλός μάρτυρας μιας σύγκρουσης που ξεκίνησε σαν σήμερα και άλλαξε για πάντα τον κόσμο.