Σαν σήμερα, 01 Ιουλίου 1944: Αρχίζει η Σύνοδος του Μπρέτον Γουντς, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών – Συστήνεται το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με πρωτοβουλία του Αμερικανού Προέδρου Φραγκλίνου Ρούζβελτ, συγκλήθηκε η Διάσκεψη με στόχο τη διαμόρφωση της οικονομικής αρχιτεκτονικής του μεταπολεμικού κόσμου, ενόψει της αναμενόμενης ήττας της Γερμανίας και της Ιαπωνίας. Επισήμως, ονομάστηκε «Νομισματική και Οικονομική Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών» (United Nations Monetary and Financial Conference).

Ο πόλεμος είχε ανατρέψει τη φυσιολογική ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, ευνοώντας ιδιαίτερα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα εισοδήματα στην Αμερική αυξήθηκαν κατά 75% κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ τα κέρδη εκτοξεύθηκαν, καθώς οι ΗΠΑ εξασφάλισαν σημαντικό μερίδιο του διεθνούς εμπορίου.

Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές οικονομίες υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Η βιομηχανική παραγωγή της Γερμανίας, ως μέλος του Άξονα, μειώθηκε στο 14% των επιπέδων του 1936. Η Μεγάλη Βρετανία, από την άλλη, φορτώθηκε τεράστια χρέη, ενώ η παγκόσμια εμπορική της θέση υποβαθμίστηκε, φτάνοντας στα όρια της χρεοκοπίας.

Η οικονομική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν αδιαμφισβήτητη όταν αποφάσισαν να πείσουν τους συμμάχους τους για τη δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας οικονομικής τάξης μετά τον πόλεμο. Αυτή θα βασιζόταν στο ελεύθερο εμπόριο και στη νομισματική συνεργασία. Οι σύμβουλοι του προέδρου Ρούζβελτ, έχοντας βιώσει τις οδυνηρές συνέπειες του Κραχ του 1929, ήταν πεπεισμένοι ότι η διαχείριση της καπιταλιστικής οικονομίας δεν μπορούσε να περιοριστεί σε εθνικά πλαίσια. Ήταν απαραίτητη μια διεθνής συμφωνία για την ορθή λειτουργία της.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η διάσκεψη πραγματοποιήθηκε σε αμερικανικό έδαφος, στο ξενοδοχείο «Mount Washington» κοντά στην πόλη Μπρέτον Γουντς, στην πολιτεία του Νιου Χαμσάιρ, από την 1η έως τις 22 Ιουλίου 1944. Συμμετείχαν 730 εκπρόσωποι από 44 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής Ένωσης. Την Ελλάδα εκπροσώπησε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Κυριάκος Βαρβαρέσος, ενώ στην ελληνική αποστολή συνέδραμε ο νεαρός και πολλά υποσχόμενος οικονομολόγος Ανδρέας Γ. Παπανδρέου, ο οποίος βρισκόταν τότε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Κ. Βαρβαρέσος με τον Α. Παπανδρέου

Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο Αμερικανός πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούζβελτ υπογράμμισε ότι η οικονομική ευημερία μιας χώρας αποτελεί ζήτημα που θα πρέπει να ενδιαφέρει όλους τους γείτονές της, ανεξαρτήτως απόστασης. Στη διάσκεψη κυριάρχησαν δύο βασικά ζητήματα: ο σχεδιασμός ενός σταθερού μεταπολεμικού νομισματικού συστήματος και η ανοικοδόμηση των οικονομικών υποδομών των κατεστραμμένων χωρών, όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία.

Από την πρώτη στιγμή αντιπαρατέθηκαν δύο απόψεις, του άγγλου οικονομολόγου Τζον Μέιναρντ Κέινς, που εκπροσωπούσε τη Μεγάλη Βρετανία και του αμερικανού εκπροσώπου Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ. Ο Κέινς πρότεινε την ίδρυση μιας Διεθνούς Νομισματικής Ένωσης (International Currency Union), που θα λειτουργούσε ως Διεθνής Κεντρική Τράπεζα και θα είχε το δικό της νόμισμα, το μπανκόρ (Bancor), το οποίο θα λειτουργούσε ως διεθνές μέσο πληρωμών. Ο Γουάιτ από την πλευρά του επέμεινε στη δημιουργία ενός συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών με επίκεντρο το δολάριο. Τελικά, επικράτηση η αμερικανική άποψη κι έτσι προκρίθηκε ένα σύστημα με σταθερές ισοτιμίες μεταξύ των νομισμάτων των 44 χωρών, θέτοντας ως κεντρική ισοτιμία του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος το αμερικάνικο δολάριο και συνδέοντάς το με τον χρυσό σε σταθερή αναλογία 35 δολαρίων ανά ουγγιά χρυσού.

Πέραν των σταθερών ισοτιμιών, στο Μπρέτον Γουντς συντάχθηκε σχέδιο για την ίδρυση της Διεθνούς Τραπέζης Ανασυγκροτήσεως και Αναπτύξεως (International Bank for Reconstruction and Development – IBRD), με σκοπό να γίνουν προσιτά μακροπρόθεσμα δάνεια για τα κράτη εκείνα που θα είχαν επείγουσα ανάγκη τέτοιας βοήθειας, και του γνωστού μας Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (International Monetary Fund -IMF) για τη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση παθητικών ισοζυγίων εξωτερικών πληρωμών, με σκοπό τη σταθεροποίηση. Η Διεθνής Τράπεζα Ανασυγκροτήσεως και Αναπτύξεως, γνωστή σήμερα ως Παγκόσμια Τράπεζα (World Bank) άρχισε τη λειτουργία της στις 25 Ιουνίου 1946 με αμερικανικά κεφάλαια, ενώ το ΔΝΤ την 1η Μαρτίου 1947.

Το σύστημα σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών του Μπρέτον Γουντς ή Σύστημα του Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods System), όπως έμεινε στην ιστορία, συνδέθηκε με τη λεγόμενη «χρυσή περίοδο» της μεταπολεμικής περιόδου, κατά τη διάρκεια της οποίας η παγκόσμια οικονομία γνώρισε πολύ υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης σε συνθήκες νομισματικής σταθερότητας. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε, επίσης, από την ανάπτυξη του «κράτους ευημερίας», σε αντίθεση με την ανάπτυξη του «κράτους του πολέμου» του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Διατηρήθηκε έως τις 15 Αυγούστου 1971, οπότε καταργήθηκε με απόφαση του αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, ανοίγοντας τον δρόμο για την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού τα επόμενα χρόνια.