«Οι 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής παραδόθηκαν στους Γερμανούς από λάθος της κεντρικής καθοδήγησης του ΚΚΕ» – Άρθρο φωτιά που προκάλεσε χιλιάδες σχόλια

Οι πρόσφατα δημοσιευμένες φωτογραφίες που απεικονίζουν την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή έθεσαν την κοινή γνώμη σε εγρήγορση. Αμέσως ξεκίνησε ένας έντονος διάλογος για τη γνησιότητά τους. Ωστόσο, η αλήθεια ήταν ξεκάθαρη: οι εικόνες αποδείχθηκαν γνήσιες, και η απόφαση της Λίνας Μενδώνη να περάσουν στην ιδιοκτησία του ελληνικού κράτους υπήρξε σωτήρια. Έτσι, τα στόματα έκλεισαν πριν καν ανοίξουν.

Η συζήτηση για τη γνησιότητα ήταν ουσιαστικά άνευ αντικειμένου. Το ιστορικό γεγονός που απεικόνιζαν ήταν αδιαμφισβήτητο: την Πρωτομαγιά του 1944 εκτελέστηκαν 200 Έλληνες από τους Ναζί, οι περισσότεροι Ακροναυπλιώτες και μέλη του ΚΚΕ. Οι μάχες για τη γνησιότητα έχουν νόημα μόνο όταν αμφισβητείται το γεγονός καθ’ αυτό. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και αν οι φωτογραφίες ήταν κατασκευασμένες, η ουσία του γεγονότος δεν θα άλλαζε: οι 200 εκτελέστηκαν και η Ιστορία δεν μεταβάλλεται.

Το σοκ της οπτικής εμπειρίας

Γιατί, λοιπόν, προκλήθηκε τόσος θόρυβος; Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια την ανθρώπινη αντίληψη της Ιστορίας. Το να διαβάζεις 200 ονόματα εκτελεσμένων είναι διαφορετικό από το να βλέπεις τα πρόσωπά τους να πορεύονται προς τον θάνατο. Οι φωτογραφίες έφεραν την πραγματικότητα της Πρωτομαγιάς του 1944 μπροστά στα μάτια μας με μια αμεσότητα που καμία αφηρημένη αναφορά δεν μπορεί να προσφέρει. Είναι μια στιγμή που συνδέει το παρελθόν με το σήμερα, κάνοντας το ιστορικό γεγονός σχεδόν απτό.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η Αριστερά και η αναζήτηση ηθικού πλεονεκτήματος

Η δημοσίευση των φωτογραφιών αποτέλεσε ευκαιρία για την Αριστερά να αναζητήσει το «χαμένο» ή ανύπαρκτο ηθικό πλεονέκτημα. Τα κείμενα που δημοσιεύτηκαν ήταν επικολυρικά, γεμάτα αναφορές σε δικαίωση, ηθική υπεροχή και μαρτυρολόγιο της δεκαετίας του 1940. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, οι ιστορικές ανακρίβειες και οι παραλείψεις ήταν εμφανείς. Ήταν περισσότερο μια συλλογική ψυχοθεραπεία, μια προσπάθεια εκτόνωσης απέναντι στην αίσθηση κατάντιας του σήμερα, παρά ακριβής ιστορική καταγραφή. Όσοι δεν μπορούν να μιλήσουν για το σήμερα και το αύριο, αναπόφευκτα καταφεύγουν στο χθες.

Σπάνια φωτογραφία από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, σε δημοπρασία στο eBay

Οι Ακροναυπλιώτες και το λάθος της καθοδήγησης

Κάποια ονόματα που βγήκαν στην επιφάνεια ήταν άγνωστα στο ευρύ κοινό: Παντελής Πουλιόπουλος, Μανούσακας, Άγι Στίνας, Ποδαράς, Γιαννόγκωνας, Έξαρχος. Όλοι ήταν Ακροναυπλιώτες που κατέθεσαν στην Ιστορία ότι οι φυλακισμένοι θα μπορούσαν να δραπετεύσουν τον Απρίλιο του 1941, αλλά η κεντρική καθοδήγηση του ΚΚΕ δεν το επέτρεψε. Το αποτέλεσμα ήταν η παραμονή τους στη φυλακή και η τελική παράδοση στους Γερμανούς κατακτητές.

Η απόφαση της καθοδήγησης δεν ήταν απλώς ένα στρατιωτικό λάθος, αλλά μια κρίσιμη πολιτική εκτίμηση, που κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες. Η ίδια η καθοδήγηση φρόντισε να διασώσει τον εαυτό της και περίμενε την απελευθέρωση των κρατουμένων από τη Σοβιετική Ένωση ή τους συμμάχους, κάτι που δεν συνέβη ποτέ. Η ιστορική πραγματικότητα αποδεικνύει ότι οι Ακροναυπλιώτες παραδόθηκαν λόγω εσφαλμένης εκτίμησης της ηγεσίας τους.

Ανατροπή του επίσημου αφηγήματος

Οι νέες πληροφορίες έφεραν στο φως σκοτεινές και άγνωστες πλευρές της εκτέλεσης των 200, ανατρέποντας το επίσημο αφήγημα της Ιστορίας του ΚΚΕ. Η πλειονότητα των εκτελεσμένων δεν πέθανε τυχαία: η κομμουνιστική τους ταυτότητα ήταν καθοριστική, ενώ η καθοδήγηση απέτυχε να προστατεύσει τους δικούς της ανθρώπους. Μέσα από τις φωτογραφίες και τις ιστορικές λεπτομέρειες, η κοινή γνώμη ανακάλυψε γεγονότα που μέχρι σήμερα ήταν γνωστά μόνο σε ειδικούς.

Τι έμεινε στο τέλος;

Από όλο τον θόρυβο και τις συζητήσεις, η ουσία παραμένει αμετάβλητη: οι 200 εκτελέστηκαν. Παράλληλα, όμως, οι φωτογραφίες αποκάλυψαν κρυφές πτυχές και έκαναν γνωστά ονόματα που πριν ήταν σχεδόν άγνωστα. Η κοινή γνώμη γνώρισε όχι μόνο τα πρόσωπα αλλά και τα λάθη της καθοδήγησης που οδήγησαν στον θάνατο.

Η ταινία του Παντελή Βούλγαρη, «Το τελευταίο γράμμα», είχε δεχθεί κριτική επειδή δεν τόνιζε ότι η πλειονότητα των 200 οδηγήθηκε στον θάνατο λόγω κομμουνιστικής ταυτότητας. Η νέα οπτική, μέσα από τις φωτογραφίες, επιβεβαιώνει αυτό το στοιχείο και προσφέρει μια βαθύτερη κατανόηση της Ιστορίας.