Από τον Ευεργέτη Κύρο στον ολοκληρωτικό πόλεμο του 2026: Η βιβλική φιλία Περσών και Εβραίων – Πώς έγιναν άσπονδοι εχθροί

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η Μέση Ανατολή βιώνει σήμερα, τον Μάρτιο του 2026, κοσμογονικές αλλαγές. Οι συντονισμένες πολεμικές επιθέσεις Ισραήλ και ΗΠΑ κατά του Ιράν, που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, αποτελούν το τελευταίο κεφάλαιο μιας σχέσης που ξεκίνησε με βιβλική αδελφοσύνη, πέρασε από δεκαετίες «πολέμου δι’ αντιπροσώπων» και κατέληξε σε έναν ανοιχτό πόλεμο για την επιβίωση και την αλλαγή καθεστώτος.

Η κληρονομιά του Κύρου και η περσική φιλία

Η σχέση Εβραίων και Περσών χαρακτηρίζεται από μια μακρά ιστορία που ξεκινά το 539 π.Χ. Ο Κύρος ο Μέγας, μετά την κατάκτηση της Βαβυλώνας, απελευθέρωσε τους Ιουδαίους και επέτρεψε την ανοικοδόμηση του Ναού στην Ιερουσαλήμ, μια κίνηση που του χάρισε μια θέση «μεσσία» στην εβραϊκή παράδοση. Η Περσική Αυτοκρατορία παρείχε θρησκευτική αυτονομία για αιώνες, ενώ ακόμη και στη σύγχρονη εποχή, το Ιράν ήταν από τα πρώτα κράτη που αναγνώρισαν το Ισραήλ το 1948. Οι δύο χώρες υπήρξαν στενοί σύμμαχοι μέχρι το 1979, με το Ισραήλ να εκπαιδεύει τον ιρανικό στρατό και το Ιράν να προμηθεύει πετρέλαιο.

Η ρήξη του 1979 και ο «άξονας της Αντίστασης»

Η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 ανέτρεψε πλήρως το σκηνικό. Υπό την ηγεσία του Αγιατολάχ Χομεϊνί, το Ιράν υιοθέτησε μια ακραία εχθρική στάση, με το σύνθημα «Θάνατος στην Αμερική» (Death to America) και «Θάνατος στο Ισραήλ» να γίνονται κεντρικοί πυλώνες της κρατικής ιδεολογίας. Η Τεχεράνη άρχισε να χρηματοδοτεί και να εξοπλίζει τρομοκρατικές ομάδες και πληρεξούσιους (proxies) σε όλη την περιοχή, δημιουργώντας τον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης».

Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Χαμάς στη Γάζα και οι Χούθι στην Υεμένη χρησιμοποιήθηκαν συστηματικά για να πλήξουν τα ισραηλινά και αμερικανικά συμφέροντα, οδηγώντας σε δεκαετίες αιματηρών συγκρούσεων. Ωστόσο, εξαπολύωντας την τεράστια σφαγή της 7ης Οκτωβρίου 2023, το Ιράν «υπέγραψε» την καταδίκη του, γιατί το Ισραήλ κατόρθωσε να χτυπήσε ανελέητα όλους τους εχθρούς και να τους «ξεδοντιάσει».

Ο πόλεμος των 12 ημερών

Η ένταση κλιμακώθηκε σε άμεση αντιπαράθεση ήδη από το 2025. Στις 13 Ιουνίου 2025, το Ισραήλ εξαπέλυσε μια αιφνιδιαστική επιχείρηση (Rising Lion) με στόχο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Νατάνζ και το Ισφαχάν, καθώς και την εξόντωση κορυφαίων επιστημόνων. Εκείνη η σύγκρουση, αν και σύντομη, αποδυνάμωσε σημαντικά τους πληρεξούσιους του Ιράν και κατέστρεψε μεγάλο μέρος της ιρανικής αεράμυνας, θέτοντας τις βάσεις για τις τρέχουσες εξελίξεις. Παρά την εκεχειρία που επιτεύχθηκε τότε, η αποτυχία των πυρηνικών διαπραγματεύσεων στη Γενεύη στις αρχές του 2026 κατέστησε τον νέο πόλεμο αναπόφευκτο.

Επιχειρήσεις «Roaring Lion» και «Epic Fury»

Η νέα, ολοκληρωτική επίθεση ξεκίνησε με σφοδρούς βομβαρδισμούς σε Τεχεράνη, Ισφαχάν, Κουμ, Καράτζ και Κερμανσάχ. Το Ισραήλ ονόμασε την επιχείρηση «Roaring Lion» και οι ΗΠΑ «Epic Fury». Η επιχείρηση πέτυχε ένα συντριπτικό πλήγμα στην ιρανική ηγεσία, περιλαμβάνοντας την εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και του Αλί Σαμχανί, ενώ καταστράφηκαν κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές. Ο Πρόεδρος Τραμπ διακήρυξε ότι στόχος είναι η πλήρης εξάρθρωση των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν και, τελικά, η ανατροπή του καθεστώτος.

Το Ιράν απάντησε με την επιχείρηση «True Promise IV», εκτοξεύοντας δεκάδες drones και βαλλιστικούς πυραύλους σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο. Στόχοι έγιναν αμερικανικές βάσεις σε Ιορδανία, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, Ιράκ, Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ επλήγησαν και οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη έχει προκαλέσει παγκόσμιο σοκ στις αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σήμερα, η ανθρωπότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις, καθώς η ιστορία των δύο εθνών —που ξεκίνησε με το διάταγμα του Κύρου— γράφεται πλέον με τις πιο μελανές σελίδες ενός ολοκληρωτικού πολέμου.