«Καθένας μπορεί πια να επισκεφθεί τον τάφο, η κύρια διαδρομή μήκους 320 μέτρων…» – Στο πόδι οι πάντες μετά την ανακάλυψη για το πού βρίσκεται ο Μέγας Αλέξανδρος
Το μυστήριο του τάφου του Μεγάλου Αλεξάνδρου είναι διαρκές, με μια ακόμη ανακάλυψη να ξεκινά και πάλι την κουβέντα για το πού βρίσκεται η αληθινή του τοποθεσία, τη στιγμή που υπάρχει αναφορά για έναν Άγιο.
Όπως είχε γίνει η σχετική ενημέρωση, ένα εξωτερικό κέλυφος, που θα προστατεύει τον αστέγαστο χώρο πριν από τις Σφίγγες και γενικά το μνημείο, θα κατασκευαστεί στον ταφικό τύμβο Καστά της Αμφίπολης. Δύο μελέτες σχετικές με την κατασκευή συζητήθηκαν στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Το έργο ξεκίνησε με την έγκρισή τους και ο στόχος να είναι επισκέψιμο εν μέρει το διάσημο ταφικό μνημείο έως το τέλος του 2022, αποδείχθηκε απολύτως εφικτός. Το κοινό θα μπορεί να δει τις Σφίγγες, πολύ πριν γίνουν οι διαδρομές στο εσωτερικό του τάφου.
Η κατασκευή εξωτερικού κελύφους στο μνημείο, όπως το έχει σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας της ανασκαφής Μιχάλης Λεφαντζής, έχει ως στόχο:
–Τη μόνιμη προστασία του χώρου αυτού, στον οποίο δεν σώζεται το προστώο και η στέγη, από την υγρασία και τις εξωτερικές καιρικές συνθήκες, καθώς οι τοίχοι του έχουν ευαίσθητα επιχρίσματα και χρώματα. Για αντίστοιχους λόγους πρέπει να προστατευθούν και τα γλυπτά των Σφιγγών.
VIRAL
–Τη συμβολή στην εξασφάλιση σταθερών συνθηκών θερμοκρασίας και υγρασίας, με την επιπρόσθετη τοποθέτηση ηλεκτρομηχανολογικής εγκατάστασης για ολόκληρο το ταφικό μνημείο, συμπεριλαμβανομένου του φωτισμού και της δυνατότητας κλιματισμού των χώρων.
Το κέλυφος σχεδιάστηκε έτσι, ώστε να αναφέρεται στην γεωμετρία και τις διαστάσεις του αρχαίου προστώου, χωρίς να το αντιγράφει, με απολύτως αφαιρετικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά. Στόχος είναι η αρμονική παρουσία του στον χώρο σε σχέση με το μνημειακό σύνολο, εξυπηρετώντας παράλληλα λειτουργικές ανάγκες, όπως η προσβασιμότητα και η θέαση από τον επισκέπτη. Για την πρόσβαση στην είσοδο του Ταφικού Μνημείου, θα κατασκευαστεί μια διακριτική μεταλλική κλίμακα στον χώρο πλάτους 1.60μ.
Διασφαλίζεται επίσης η προσβασιμότητα του έργου σε ΑμεΑ, με διαμόρφωση διαδρομής από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου έως την είσοδο του τύμβου. Εκεί θα υπάρχει ειδικός μηχανισμός μικρού αναβατορίου, σε επαφή με την εξωτερική μεταλλική κλίμακα.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έχει διαβεβαιώσει ότι το μνημείο θα μπορεί να ανοίξει στο ευρύ κοινό μέσα στο 2025. Διαβεβαίωσε, ταυτοχρόνως, πως όλο αυτό το διάστημα δεν υπήρξε κανένας απολύτως κίνδυνος για την ασφάλεια του τύμβου Καστά. «Μεριμνά μας είναι η εξωτερική αποκατάσταση και προστασία του μνημείου» έχει πει. «Θέλουμε να το στεγανώσουμε εξωτερικά, ώστε να μην υπάρχουν διαρροές και διαβρώσεις. Ακολουθούμε μάλιστα τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι. Θέλουμε να δώσουμε τη δυνατότητα στο μνημείο να μπορεί να σταθεί μόνο του, να είναι δομικά αυτόνομο. Όταν επιτευχθεί αυτό τότε σταδιακά θα ξεκινήσει και η απομάκρυνση όλων των υποστυλωμάτων στο εσωτερικό του».
Ο θρύλος του τύμβου Καστά στην Αμφίπολη έχει συμπλεχθεί με τα ονόματα του Ηφαιστίωνα και της Ολυμπιάδας, με τοπικούς ήρωες και με τον Φίλιππο. Ακόμα και με έναν Αλέξανδρο, όχι όμως τον Μεγάλο, αλλά τον πρόγονό του τον Αλέξανδρο Α’. Ο αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, που μετείχε στην ανασκαφική ομάδα της Κατερίνας Περιστέρη, και σήμερα είναι υπεύθυνος για τα έργα τα οποία γίνονται εκεί, έχει εκφράσει μια διαφορετική άποψη, η οποία φαίνεται ορθή.
Όλα ξεκίνησαν από μια ταφή που έγινε στον λόφο Καστά μέσα σε λακκοειδή τάφο. Προφανώς ο νεκρός ήταν κάποιος ήρωας. Κατόπιν, τον 4ο αι. π.Χ., εκεί ανεγέρθηκε μακεδονικό αρχιτεκτόνημα, με επάλληλους χώρους. Ο τελευταίος δέχτηκε ακόμα μια γυναικεία ταφή, στα τέλη του ίδιου αιώνα, τότε που η μεγαλοπρεπής μαρμάρινη θύρα σφραγίστηκε αποκλείοντας την είσοδο σε όλους. Επί ενάμιση αιώνα και πλέον ο χώρος ήταν επισκέψιμος. Υστερα όμως από την κυριαρχία των Ρωμαίων, έκλεισε για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Επειδή ήταν «σήμα» του Μακεδονικού στρατού και οι κατακτητές δεν ήθελαν να υπάρχει τίποτα που να τον θυμίζει.
Εχουμε λοιπόν έναν τύμβο, και έναν περίβολο. Εγιναν όταν μαρμαρώθηκε το τρόπαιο που είχε στηθεί στην κορυφή του λόφου, για να θυμίζει τη νίκη του Αλέξανδρου Α επί των Περσών. Την πρώτη και μοναδική μάχη που έγινε ανάμεσα στους Μακεδόνες και τους Πέρσες στην Ελλάδα. Τα χρόνια πέρασαν και ο Φίλιππος Β, ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αποφάσισε να μαρμαρώσει το τρόπαιο. Να στήσει δηλαδή ένα μαρμάρινο γλυπτό στην κορυφή, ώστε να αθανατιστεί το κατόρθωμα (τα τρόπαια ήταν πάντοτε ξύλινα). Ετσι, σε τεχνητό έξαρμα ύψους πέντε μέτρων, στήθηκε το άγαλμα του Λέοντα της Αμφίπολης. Αυτό που έχει μετακινηθεί και βρέθηκε, μαζί με άλλα τεμάχια μαρμάρου, δίπλα στον ποταμό Στρυμώνα. Για τον σκοπό αυτό, ο λόφος μορφοποιήθηκε σε τύμβο. Λίγο πιο κάτω, λειτουργούσε νεκροταφείο της εποχής του Σιδήρου και της Κλασικής εποχής το οποίο ανέσκαψε ο αείμνηστος Δημήτρης Λαζαρίδης.
Το ταφικό μνημείο φαίνεται πως ξεκίνησε από τον τάφο του (κατοπινού) τέταρτου χώρου επάνω στον οποίο ανεγέρθηκαν τοίχοι και θόλος. Υπολείμματα από ξύλινα δοκάρια της κορυφής χρονολογούν την κατασκευή στην πρώιμη ελληνιστική περίοδο, περί το 320 π.Χ. Σε εκείνα τα χρόνια περίπου τοποθετείται και η κατασκευή του περιβόλου, όπως δείχνει η τεχνοτροπία.
Ο νεκρός, η μάχη και το μέλλον
Ο αρχικός τάφος πιθανώς ανήκε σε αφηρωισμένο νεκρό (νεκρό που λατρευόταν σαν ήρωας). Καθώς η Αμφίπολη ήταν στρατιωτικό κέντρο της περιοχής, η σκέψη οδηγεί προς το ότι ο χώρος ολόκληρος λειτουργούσε σαν τμήμα μιας αρχαίας «Σχολής Ευελπίδων». Ιστορικοί συσχετισμοί οδηγούν προς το ότι ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος συγκέντρωσε εκεί το στράτευμα για να ξεκινήσει την εκστρατεία κατά των Περσών, μοίρασε στρατιωτικούς βαθμούς στους εταίρους και τους συμμάχους με τελετουργίες μέσα στο ταφικό μνημείο.
Οι κατώτεροι αξιωματικοί έπαιρναν τον βαθμό τους μέχρι τον τρίτο χώρο, ενώ στον τέταρτο ορκίζονταν οι λίγοι υψηλόβαθμοι. Κάποιοι ανώτεροι αξιωματικοί, όταν επέστρεψαν από τη Βακτριανή με πολλά χρήματα, καθώς είχαν εκπαιδευτεί ως βασιλικοί υπασπιστές στην Αμφίπολη, ήθελαν και μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου αλλά και τον δικό τους ο μακεδονικός στρατός να εκπαιδεύει εκεί αξιωματικούς υψηλής αξίας για ειδικές αποστολές.
Οι επίγονοι διαίρεσαν την εξουσία στο Βασίλειο των Μακεδόνων και στην Αμφίπολη κυριάρχησε ο Κάσσανδρος. Σύμφωνα με τις υποθέσεις εργασίας, εκείνος είναι που σφραγίζει οριστικά τον τέταρτο χώρο με τη νεκρή γυναίκα και τους δύο νεκρούς άνδρες. Πρόκειται, ίσως, για την πρωθιέρεια και δύο ιερείς (εδώ ακούγεται ακόμα και το όνομα της Ολυμπιάδας). Παρόμοιο ιερουργικό σχήμα συναντάμε και στον ναό της Τύχης στην Αίγυπτο. Πάντως, η μαρμάρινη θύρα του τέταρτου θαλάμου χρονολογείται στα χρόνια του Κασσάνδρου.
Το στρατιωτικό ιερό θα μπορούσε να ήταν αφιερωμένο και στη λατρεία του Ηφαιστίωνα, καθώς είχε δημιουργηθεί Ηρώο του Ηφαιστίωνα σε κάθε πόλη.
Οι Αντιγονίδες συνεχίζουν να άρχουν τα επόμενα χρόνια και στον περίβολο βρίσκουμε χαράγματα με την ένδειξη ΑΝΤ που σχετίζεται, προφανώς, μαζί τους. Ο χώρος λειτουργεί μέχρι τη μάχη της Πύδνας και την ήττα των Μακεδόνων από τους Ρωμαίους. Επειδή όμως σημαίνει πολλά για τους Μακεδόνες, με τους ισχυρούς συμβολισμούς που εκπέμπει, οι Ρωμαίοι αποφασίζουν να σφραγίσουν το μνημείο και να το «εξαφανίσουν». Προσπαθούν να αποκολλήσουν και τα μάρμαρα του περιβόλου, όμως δεν το καταφέρνουν και σε πολλά σημεία έχουν διατηρηθεί. Γιατί ειδικά τον περίβολο; Διότι, πάντοτε σύμφωνα με τις υποθέσεις εργασίας, στον περίδρομό του γίνονταν στρατιωτικοί αγώνες στο πλαίσιο εκπαίδευσης των Μακεδόνων στρατιωτών. Επομένως, δεν πρέπει να μείνει ούτε η μνήμη του.
Τα σημάδια που δείχνουν πως σταματά η χρήση στη ρωμαϊκή εποχή είναι αρκετά. Ξεκινούν από τον τοίχο με τον οποίο σφραγίστηκε το προστώο με τις Σφίγγες και συνεχίζονται με την καραμεική που βρέθηκε στις επιχώσεις του περιβόλου, σε τμήματα όπου είχε αποξηλωθεί το μαρμάρινο θωράκιο. Επίσης στη ρωμαϊκή εποχή χρονολογείται ο γερανός που χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά του μαρμάρου εκτός μνημείου. Η μελέτη για την καταπόνηση των δαπέδων, που υπολογίστηκε μηχανικά, δείχνει αυτή τη χρήση επί αιώνες. Οσα μάρμαρα έχουν εντοπισθεί από τον περίβολο, μεταφέρθηκαν κοντά σε αυτόν τους προηγούμενους μήνες.
Χιλιάδες μαρμάρινα θωράκια από τον περίβολο αγνοούνται, έχουν ενσωματωθεί σε άλλα κτίρια ή βρίσκονται στη βάση του φράγματος της Κερκίνης (τα τελευταία είναι τουλάχιστον 1.500). Επίσης, πολλές χιλιάδες μάρμαρα από την Αμφίπολη γενικά, είχαν συγκεντρωθεί και πωλούνταν από αγά της περιοχής. Αρκετά βρίσκονται σήμερα στο Λούβρο. Τα χαράγματα «γκράφιτι» που φέρουν και αυτά και όλα τα διάσπαρτα μάρμαρα που πλέον έχουν μεταφερθεί στον Καστά, μαρτυρούν πως πολλοί Θράκες άφηναν αναμνήσεις από το πέρασμά τους.
Μόλις ολοκληρωθεί το εξωτερικό κέλυφος, θα γίνει η διαμόρφωση του αρχαιολογικού χώρου, με χάραξη και κατασκευή διαδρομών πρόσβασης στο μνημείο και τα επιμέρους στοιχεία του. Ηκύρια διαδρομή επίσκεψης θα εκκινήσει από την είσοδο, θα διατρέξει την δυτική πλευρά του Τύμβου και ακολουθώντας την κυρτή χάραξη του περιβόλου θα κατευθυνθεί νοτιοανατολικά προς την είσοδο του Ταφικού Μνημείου, συναντώντας και το τμήμα της διδακτικής αποκατάστασης του περιβόλου, όπου θα διαμορφωθεί επίπεδος χώρος θέασης επί του εδάφους και θα συνεχίσει στην νοτιοανατολική πλευρά του Τύμβου, όπου σε τμήμα της περιμέτρου ο περίβολος σώζεται πλήρης.
Η δευτερεύουσα διαδρομή είναι προς την κορυφή του τύμβου, όπου οι πρωιμότερες του Τύμβου ταφές της εποχής του σιδήρου και τμήμα του θεμελίου του Ταφικού Σήματος της κορυφής. Στο άκρο της διαδρομής, θα είναι ορατή από ψηλά η χάραξη του κυκλικού μαρμάρινου περιβόλου, όπως και ολόκληρη η ευρύτερη περιοχή, το Παγγαίο, ο Στρυμών, τα όρια της αποξηραμένης λίμνης Κερκινίτιδος και η Αμφίπολη.
Η κύρια διαδρομή, μήκους 320μ. και η δευτερεύουσα, μήκους 210μ., θα κατασκευαστούν με «πατημένο χώμα» με σταθεροποιητή και θα σημανθούν με απλή περισχοίνιση σε συγκεκριμένα τμήματά τους.
Ολες οι μελέτες εκπονήθηκαν από τον Μιχάλη Λεφαντζή, Δρ. Αρχιτέκτονα Μηχανικό του ΥΠΠΟΑ, Προϊστάμενο Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών στην ΕΦΑ Πόλης Αθηνών και μελετητή / επιβλέποντα των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου από την ανακάλυψη του Ταφικού Μνημείου ως σήμερα.
«Το βράδυ που γεννήθηκε ο Μέγας Αλέξανδρος έγινε…»: Oι μύθοι και ο θρύλοι για τη γέννησή του
«Το 356 π.Χ. στις έξι του Εκατομβαιώνα, πρώτου μήνα του αττικού χρόνου – που οι Μακεδόνες τον έλεγαν Λώο -, γεννήθηκε στην Πέλλα, την αρχαία πρωτεύουσα της Μακεδονίας, ο Αλέξανδρος. Γ΄… ο Αλέξανδρος ο Μέγας, που έμελλε να γίνει η συναρπαστικότερη φυσιογνωμία της παγκόσμιας Ιστορίας.
Μυστήριο, η αχλύ του μύθου και θεών επιφάνειες περιβάλλουν την στιγμή της γέννησης των μεγάλων θεμελιωτών πολιτισμών και θρησκειών.
Η γέννηση του Αλέξανδρου, του πιο χαρακτηριστικού ίσως κράματος ανθρώπινου και θεϊκού μεγαλείου, τυλίγεται κυριολεκτικά μέσα στα πέπλα θαυμαστών φαινομένων που αναδίδουν μιαν εξαιρετικά γοητευτική οσμή. Ο ίδιος, άλλωστε, ο Αλέξανδρος – κατά τον Πλούταρχο – «ανέδιδε ευωδίαν», κι έτσι μυρωμένοι είναι οι μύθοι και οι θρύλοι, που συνοδεύουν τη γέννησή του.
«Όταν γεννήθηκε ο Αλέξανδρος σημάδια τρανά φανερωθήκαν. Οι αετοί και τ’ άλογα αναρριγήσαν, η Άρτεμις στον τοκετό ξεχάστηκε και κάηκε ο ναός της, καθώς τον ουρανό έσχιζε η θεϊκή αστραπή του Δία».
Είναι νύχτα της 22ας προς την 23η Ιουλίου του 356 π.Χ.
Και την ίδια εκείνη νύχτα, δύο βασιλικοί αετοί πέταξαν απ’ τον Όλυμπο κι ήρθαν και στάθηκαν στην στέγη του ανακτόρου της Πέλλας.
Μύθοι, θρύλοι, δοξασίες και υπερφυσικά φαινόμενα συντροφεύουν από τότε την ζωή και το έργο του μεγάλου Μακεδόνα.
Έτσι, εκείνη τη νύχτα που ήρθε στον κόσμο ο Αλέξανδρος, γεννήθηκε μαζί του ένα συναρπαστικό, επικό παραμύθι, που ως τις μέρες μας συνεχίζει να γοητεύει τις ψυχές των ανθρώπων.
Ένα παραμύθι, που γίνεται ακόμη πιο σαγηνευτικό, όταν ανακαλύπτει κανείς ότι είναι πέρα για πέρα αληθινό»!..
Τη νύχτα της γέννησης του Αλέξανδρου, σύμφωνα με την παράδοση, κάηκε ο ναός της Αρτέμιδος. Οι ντόπιοι Πέρσες μάγοι το ερμήνευσαν αυτό ως οιωνό κι άλλων καταστροφών που θα ακολουθούσαν.
«Έτρεχαν πέρα-δώθε χτυπώντας τα πρόσωπα τους και κραυγάζοντας ότι θρήνος και μεγάλη συμφορά για την Ασία είχε γεννηθεί εκείνη τη μέρα», ένας εμπρηστής που ήταν γραφτό να καταστρέψει ολόκληρη την Ανατολή.
Παρομοίως, τη νύχτα πριν από τον γάμο της, η Ολυμπιάδα ονειρεύτηκε ότι τη διαπέρασε ένα αστροπελέκι, φωτιά βγήκε από τη μήτρα της και εξαπλώθηκε σε μεγάλη απόσταση πριν να σβήσει.
Ένα- δύο μήνες αργότερα και ο Φίλιππος είδε ένα όνειρο: σφράγιζε τον κόλπο της γυναίκας του και το κερί έφερε την εικόνα του λιονταριού. Κάποιοι από τους μάντεις του παλατιού θεώρησαν ότι αυτό σήμαινε πως ο Φίλιππος θα έπρεπε να παρακολουθήσει πιο στενά τη σύζυγό του.
Όμως, ο Αρίστανδρος από την Τελμησσό – ο οποίος, αργότερα, συνόδευσε τον Αλέξανδρο στην Ασία – είχε μια πιο αποδεκτή εξήγηση: η Ολυμπιάδα ήταν έγκυος σε έναν ρωμαλέο γιο, γενναίο σαν λιοντάρι. Κανείς, είπε στον Φίλιππο, δεν σφραγίζει ένα άδειο βάζο.
Ο Φίλιππος και ο χρησμός από το μαντείο των Δελφών Υπήρχε επίσης η φήμη ότι ο βασιλιάς είχε κάποτε κρυφοκοιτάξει από μια χαραμάδα στην κρεβατοκάμαρά του και είδε την Ολυμπιάδα να αγκαλιάζει ένα φίδι.
Η προφανής εξήγηση, ότι δηλαδή επρόκειτο απλώς για ένα από τα ζώα της στο πλαίσιο την Διονυσιακής της λατρείας, δεν του πέρασε από το μυαλό. Πεπεισμένος ότι ήταν είτε μάγισσα είτε ερωμένη κάποιου μεταμφιεσμένου θεού, άρχισε να αποφεύγει τις συζυγικές σχέσεις μαζί της. Ήταν μάλιστα τόσο αναστατωμένος, ώστε απευθύνθηκε για το πρόβλημά του στο Μαντείο των Δελφών και πήρε μια πολύ συγκεκριμένη απάντηση:
Εφεξής, του είπαν έπρεπε να σέβεται ιδιαίτερα τον Άμμωνα Δία, στην εξελληνισμένη αιγυπτιακή θεότητα, της οποίας ο ναός και το μαντείο βρισκόταν στην όαση της Σίβα, στα σύνορα της Λιβύης. Επίσης, θα έχανε το μάτι που είχε δει «τον θεό με τη μορφή ερπετού, να μοιράζεται το κρεβάτι της συζύγου του».
Θρύλοι σαν και αυτόν έτειναν πάντοτε να δημιουργούνται γύρω από τη γέννηση και την παιδική ηλικία διάσημων προσώπων στην αρχαιότητα. Ήταν εκ των ων ουκ άνευ η γέννηση να συνοδεύεται από οιωνούς και η παιδική ηλικία να είναι πλούσια σε περιστατικά που προδικάζουν μελλοντικό μεγαλείο. Στην περίπτωση του Αλέξανδρου, η ανενδοίαστη προπαγάνδα, τόσο ευνοϊκή όσο και η εχθρική, άρχισε πολύ νωρίς, πριν καν γίνει εκείνος βασιλιάς.
Η πιο αποκαλυπτική λεπτομέρεια είναι η «πρόβλεψη» σχετικά με το μάτι του Φιλίππου, το οποίο πράγματι χάθηκε στην πολιορκία της Μεθώνης το 354 π.Χ., δύο χρόνια μετά τη γέννηση του Αλέξανδρου. Αυτό το περιστατικό δημιούργησε, πολύ αργότερα, το εφαλτήριο για έναν ψευδή χρησμό, σχεδιασμένο να ενισχύσει την αλαζονική αξίωση του Αλεξάνδρου να θεωρείται ότι έχει θεϊκή φύση.
Ο Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο κάηκε περίπου εκείνη την εποχή, όμως η προφητεία για έναν εμπρηστή που θα κατέστρεφε την Ασία μοιάζει, κατά ύποπτο τρόπο με περσική προπαγάνδα, που ασκήθηκε όταν η εισβολή είχε ήδη γίνει.
Τα παιδικά χρόνια του Αλέξανδρου
Η αλήθεια είναι ότι έχουμε εκπληκτικά ελάχιστα απευθείας στοιχεία για την παιδική ηλικία του Αλέξανδρου από οποιαδήποτε πηγή. Παρουσιάζεται ως πρόωρα ανεπτυγμένο efant terrible κι αυτό είναι αρκετά πιθανό. Η ζωή στη μακεδονική αυλή, με τις διαμάχες και τις δολοπλοκίες της, τα πνιγμένα γλέντια και τις άσεμνες σεξουαλικές παρεκτροπές, δεν είχε στόχο να παρακινήσει στην αθωότητα έναν νέο. Η πρόωρη ανάπτυξη είναι ακριβώς αυτό που θα περιμέναμε από ένα έξυπνο αγόρι, το οποίο μεγάλωσε σε ένα τέτοιο περιβάλλον.
Όταν ο Αλέξανδρος ήταν μόλις επτά ετών, λέγεται ότι φιλοξενούσε μια ομάδα Περσών απεσταλμένων, στη διάρκεια απουσίας του Φιλίππου σε εκστρατεία. Είχαν φτάσει κομίζοντας εκ μέρους του Μεγάλου Βασιλιά απονομή χάρης και αίτημα επιστροφής τριών επαναστατών που είχαν βρει καταφύγιο στην αυλή του Φιλίππου: του Μέναπι του Αιγυπτίου, του σατράπη Αρτάβαζου και του Έλληνα αρχηγού μισθοφόρων Μέμνονα του Ροδίου.
Μετά τη συνηθισμένη ανταλλαγή φιλοφρονήσεων, ο Αλέξανδρος άρχισε να τους «ανακρίνει» εξαντλητικά σαν να ήταν αξιωματικός της αντικατασκοπείας. Δεν του ταίριαζαν οι όλο θαυμασμό ερωτήσεις γύρω από θαύματα όπως οι Κρεμαστοί Κήποι ή τα περσικά βασιλικά σύμβολα ή το χρυσό κλήμα του Μεγάλου Βασιλιά. Αυτά που ήθελε να μάθει εκείνος -ή έτσι μας ζητείται να πιστέψουμε- ήταν πράγματα όπως το μέγεθος και το ηθικό του περσικού στρατού, η διάρκεια του ταξιδιού στα Σούσα και η κατάσταση των δρόμων που οδηγούσαν εκεί.
Αυτό το ανέκδοτο εξωραϊστηκε, προφανώς, για σκοπούς προπαγάνδας. Θα μπορούσε όμως να περιέχει στοιχεία αλήθειας. Οι απεσταλμένοι, λέει ο Πλούταρχος, εντυπωσιάστηκαν πολύ από τον μικρό Αλέξανδρο Το αν του είπαν αυτά που ήθελε να μάθει είναι ένα άλλο θέμα. Όμως ο Αρταβάζιος και ο Μέμνονας, τουλάχιστον, είναι απίθανο να ξέχασαν το περιστατικό, αν πράγματι αυτό έλαβε χώρα.
Από μια παραξενιά της μοίρας, ο πρώτος έγινε αργότερα ένας από τους σατράπες του Αλεξάνδρου στην Ανατολή, ενώ ο δεύτερος ήταν ο πιο τρομερός αντίπαλός του στη Μικρά Ασία. Ο Μέμνων σε αντίθεση με τους Πέρσες εργοδότες του, δεν έκανε ποτέ το λάθος να υποτιμήσει τον Αλέξανδρο.
Είναι ερεθιστική η σκέψη ότι αυτός ο έξοχος στρατιωτικός ίσως να θυμόταν και να είχε εκλάβει σαν προειδοποίηση την ανησυχητική φιλοπραγμοσύνη ενός επτάχρονου παιδιού.
Πηγή: Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, ο μέγας στρατηλάτης της ιστορίας, Peter Green, εκδόσεις Διόπτρα…
0 ΣΧΟΛΙΑ