Σαν σήμερα 20 Ιουνίου 1824: Η μέρα που τα Ψαρά βάφτηκαν στο αίμα

Σαν σήμερα στις 20 Ιουνίου 1824 γράφτηκε μία από τις πιο τραγικές σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης. Η Καταστροφή των Ψαρών αποτέλεσε ένα βαρύ πλήγμα για τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας και άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στην ελληνική ιστορία.

Η συμφωνία που άλλαξε τις ισορροπίες

Την περίοδο εκείνη ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ αδυνατούσε να καταστείλει την Ελληνική Επανάσταση. Για τον λόγο αυτό ζήτησε τη βοήθεια του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου, ο οποίος συμφώνησε να συνδράμει στρατιωτικά με αντάλλαγμα σημαντικά εδάφη και προνόμια.

Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες βρίσκονταν αποδυναμωμένοι εξαιτίας των εμφύλιων συγκρούσεων που είχαν προηγηθεί. Η κατάσταση αυτή έδωσε στους Οθωμανούς την ευκαιρία να οργανώσουν μια συντονισμένη επίθεση εναντίον των σημαντικότερων ναυτικών βάσεων των επαναστατημένων Ελλήνων.

Μετά την καταστροφή των Ψαρών,( Νικόλαος Γύζης)

Γιατί τα Ψαρά ήταν τόσο σημαντικά

Τα Ψαρά αποτελούσαν την τρίτη μεγαλύτερη ναυτική δύναμη του Αγώνα μετά την Ύδρα και τις Σπέτσες. Το μικρό νησί διέθετε ισχυρό στόλο και σπουδαίους πυρπολητές, όπως τον Κωνσταντίνο Κανάρη, τον Δημήτριο Παπανικολή και τον Πιπίνο.

VIRAL

Εξαφάνιση Σταυρούλας Λεβεντάκη: Οι αποκαλύψεις του 43χρονου ενοικιαστή στην Αγγελική Νικολούλη

Αρτέμιδα: Αγνοείται Κινέζα μεταφράστρια – Το υλικό από κάμερα ασφαλείας

Τραγωδία στα Χανιά: Στην Σταυρούλα ανήκουν οι κηλίδες αίματος – Τι υποστήριξε ο 43χρονος στις αρχές

Η δράση τους είχε προκαλέσει τεράστια προβλήματα στον οθωμανικό στόλο, γεγονός που έκανε τον Χοσρέφ Πασά να λάβει σαφή εντολή από τον Σουλτάνο να καταστρέψει ολοκληρωτικά το νησί.

Η εισβολή και η σφαγή

Στις 20 Ιουνίου 1824 ο οθωμανικός στόλος, αποτελούμενος από 176 πλοία και περίπου 12.000 άνδρες, έφτασε στα Ψαρά. Παρά την αντίσταση των υπερασπιστών του νησιού, οι τουρκικές δυνάμεις κατάφεραν να αποβιβαστούν και να προελάσουν.

Οι αμυνόμενοι υπέπεσαν σε σοβαρά στρατηγικά λάθη. Ο στόλος παρέμεινε ουσιαστικά αδρανής, τα πυρπολικά δεν χρησιμοποιήθηκαν και μεγάλο μέρος των δυνάμεων διασκορπίστηκε στην ξηρά.

Μέσα σε μόλις δύο ημέρες οι Οθωμανοί είχαν καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος του νησιού. Ακολούθησαν σφαγές, λεηλασίες και αιχμαλωσίες που συγκλόνισαν τον ελληνισμό.

Η ηρωική ανατίναξη στο Παλαιόκαστρο

Το τελευταίο προπύργιο αντίστασης ήταν το Παλαιόκαστρο. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί μαχητές, γυναίκες και παιδιά, αποφασισμένοι να πολεμήσουν μέχρι τέλους.

Όταν οι Τούρκοι κατάφεραν να διασπάσουν την άμυνα, ο Αντώνιος Βρατσάνος πυροδότησε την πυριτιδαποθήκη, προκαλώντας μια τεράστια έκρηξη που σκότωσε αμυνόμενους και εισβολείς.

Η πράξη αυτή έμεινε στην ιστορία ως μία από τις πιο ηρωικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.

Το τελευταίο προπύργιο αντίστασης ήταν το Παλαιόκαστρο

Οι συνέπειες της καταστροφής

Από τους περίπου 30.000 κατοίκους των Ψαρών, περισσότεροι από 18.000 σκοτώθηκαν ή πουλήθηκαν ως σκλάβοι. Από τα περίπου 100 πλοία του νησιού σώθηκαν μόλις 16, ενώ αρκετοί επιζώντες κατέφυγαν αργότερα στη Μονεμβασιά και στην Ερέτρια, όπου ίδρυσαν τα Νέα Ψαρά.

Η τραγωδία συγκλόνισε ολόκληρη την Ελλάδα και ενέπνευσε τον Διονύσιο Σολωμό να γράψει το περίφημο επίγραμμα:

«Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη
περπατώντας η Δόξα μονάχη…»

Η αποτυχημένη ανακατάληψη

Λίγες εβδομάδες αργότερα οι ελληνικές ναυτικές δυνάμεις υπό τους Μιαούλη και Σαχτούρη επιχείρησαν να ανακαταλάβουν το νησί. Παρά τις αρχικές επιτυχίες και τη νίκη σε ναυμαχία εναντίον των Οθωμανών, η επιχείρηση κατέληξε σε αποτυχία.

Οι διαφωνίες για τη μοιρασιά των λαφύρων, η έλλειψη πειθαρχίας και η απροθυμία πολλών πληρωμάτων να ακολουθήσουν τις εντολές του Μιαούλη οδήγησαν στην εγκατάλειψη της προσπάθειας.

Τα Ψαρά παρέμειναν υπό οθωμανική κυριαρχία μέχρι το 1912, όταν απελευθερώθηκαν κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων.

Η Καταστροφή των Ψαρών παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης, σύμβολο αυτοθυσίας, ηρωισμού και εθνικής μνήμης.