02 Οκτωβρίου 1941: Η ναζιστική Γερμανία ξεκινά επιθετική ενέργεια για να καταλάβει τη Μόσχα

Σαν σήμερα, 2 Οκτωβρίου 1941, η πιο φιλόδοξη και καταστροφική επιχείρηση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, έμπαινε στην τελική και πιο κρίσιμη φάση της. Με την κωδική ονομασία Επιχείρηση «Τυφών», οι γερμανικές δυνάμεις της Κεντρικής Στρατιάς, υπό την ηγεσία του στρατάρχη Φέντορ Φον Μποκ, εξαπέλυσαν την τελική τους επίθεση για την κατάληψη της Μόσχας. Ο στόχος ήταν ένας: να συντρίψουν το κομμουνιστικό καθεστώς του Ιωσήφ Στάλιν πριν ο σκληρός ρωσικός χειμώνας, ο αιώνιος σύμμαχος των αμυνομένων, εγκλωβίσει την περίφημη πολεμική μηχανή της Βέρμαχτ.

Η εισβολή της Ναζιστικής Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση, που ξεκίνησε αιφνιδιαστικά στις 22 Ιουνίου 1941, ήταν μια ιδεολογική και πρακτική επιλογή του Χίτλερ. Οι Ναζί, πιστεύοντας στην ανωτερότητα της «Άριας φυλής» και αναζητώντας τον «ζωτικό χώρο» (Lebensraum) για το Τρίτο Ράιχ, θεωρούσαν τους Σλάβους υποτελείς και τη Σοβιετική Ένωση μια πλούσια πηγή φυσικών πόρων. Ο Χίτλερ, με την αλαζονεία του νικητή της Γαλλίας, πίστευε ότι η στρατιωτική του μηχανή θα κατέρριπτε το «σαθρό» σοβιετικό οικοδόμημα μέσα σε λίγους μήνες, πριν την έλευση του χειμώνα.

Η προέλαση και η πλάνη του περιπάτου

Η αρχική προέλαση της Βέρμαχτ ήταν σαρωτική. Με τρεις στρατιές, τη Βόρεια, την Κεντρική και τη Νότια, που εκτείνονταν σε ένα μέτωπο 2.900 χιλιομέτρων, οι Γερμανοί αιφνιδίασαν πλήρως τη σοβιετική ηγεσία. Ο Στάλιν, παρά τις προειδοποιήσεις των επιτελών του, αρνιόταν να πιστέψει ότι ο Χίτλερ θα παραβίαζε το Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ. Ο Κόκκινος Στρατός, αποδυναμωμένος από τις σταλινικές εκκαθαρίσεις της δεκαετίας του ’30 και με απαρχαιωμένο υλικό, έμοιαζε εύκολη λεία. Τα γερμανικά πάντσερ του Χάιντς Γκουντέριαν κάλυψαν 320 χιλιόμετρα την πρώτη εβδομάδα και έφτασαν στο Μινσκ, καλύπτοντας το ένα τρίτο του δρόμου προς τη Μόσχα.

Ωστόσο, οι πρώτες εντυπώσεις δεν άργησαν να διαψευστούν. Οι μεγάλες αποστάσεις, η ανεπαρκής υποδομή και η σκληρή αντίσταση του σοβιετικού λαού και στρατού άρχισαν να επιβραδύνουν την προέλαση. Οι μεγάλες βροχές του Ιουλίου μεταμόρφωσαν τους δρόμους σε βάλτους, δυσκολεύοντας τις κινήσεις των τεθωρακισμένων. Έναν μόλις μήνα μετά την εισβολή, οι Γερμανοί συνειδητοποίησαν ότι ο «περίπατος» είχε τελειώσει. Οι μεγάλες απώλειες στην Ουκρανία, όπου η Νότια Στρατιά συνάντησε σφοδρή αντίσταση, καθυστέρησαν ακόμη περισσότερο την κρίσιμη επίθεση κατά της Μόσχας.

VIRAL

Καθεστώς μαφίας σε χωριό στην Μεσσηνία: «Μας αφήναν χωρίς νερό, έβαζαν φωτιές…» – Συγκλονίζουν οι κάτοικοι [βίντεο]

Τρόμος στην Κυψέλη: Ο χρόνος και ο μηχανισμός θανάτου της γυναίκας – Μεταφέρθηκε η βαλίτσα με την σορό στο σημείο; [βίντεο]

Συναγερμός στην Ημαθία: Ανησυχία για την εξαφάνιση της 15χρονης Ραφαέλλας – Εκδόθηκε missing alert

Η τελική επίθεση και η αντεπίθεση του «Στρατηγού Χειμώνα»

Ενώ η Βόρεια Στρατιά πολιορκούσε το Λένινγκραντ και η Νότια είχε καταλάβει το Κίεβο, η Κεντρική Στρατιά συγκεντρώθηκε για την τελική επίθεση. Στις 2 Οκτωβρίου 1941, η Επιχείρηση «Τυφών» ξεκίνησε. Ο Χίτλερ πίστευε πως θα ήταν το τελικό χτύπημα που θα έφερνε την κατάρρευση. Για την υπεράσπιση της πρωτεύουσας, ο Στάλιν διέθεσε 800.000 άνδρες, χωρισμένους σε 83 μεραρχίες. Αν και οι Γερμανοί αρχικά προέλασαν, φτάνοντας μόλις 120 χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα στις 13 Οκτωβρίου, η ταχύτητά τους μειώθηκε δραματικά. Η προέλασή τους δεν ξεπερνούσε τα 3 χιλιόμετρα την ημέρα.

Η ιστορία επαναλήφθηκε. Όπως ο ΜεγάλοςΝαπολέων το 1812, έτσι και ο Χίτλερ υποτίμησε τον ρωσικό χειμώνα. Οι πρώτες χιονοπτώσεις και οι χαμηλές θερμοκρασίες έκαναν την εμφάνισή τους, και ο γερμανικός στρατός δεν ήταν προετοιμασμένος. Οι στρατιώτες δεν είχαν κατάλληλες στολές, τα όπλα τους πάγωναν και τα οχήματα είχαν προβλήματα στις μηχανές. Μέσα σε τρεις εβδομάδες, 155.000 Γερμανοί στρατιώτες τέθηκαν εκτός μάχης, οι περισσότεροι από κρυοπαγήματα.

Στις 6 Δεκεμβρίου 1941, ο Σοβιετικός στρατηγός Γκιόργκι Ζούκοφ, ένας από τους πιο ικανούς στρατιωτικούς ηγέτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, πέρασε στην αντεπίθεση. Χρησιμοποιώντας φρέσκες δυνάμεις από τη Σιβηρία, οι οποίες ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένες και εξοπλισμένες για τον χειμερινό πόλεμο, ο Ζούκοφ απώθησε τους εξουθενωμένους Γερμανούς μακριά από τη Μόσχα. Μέσα στον Ιανουάριο του 1942, η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα είχε ουσιαστικά αποτύχει στους βασικούς της στόχους.

Το τέλος της επιχείρησης

Η αποτυχία της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα ήταν η πρώτη μεγάλη ήττα του Χίτλερ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το «αήττητο» της Βέρμαχτ είχε καταρριφθεί. Οι Γερμανοί υπέστησαν τεράστιες απώλειες, με 174.000 νεκρούς, 36.000 αγνοούμενους και 604.000 τραυματίες. Αν και ο ακριβής αριθμός των σοβιετικών θυμάτων παραμένει άγνωστος, εκτιμάται ότι ξεπερνούσε κατά πολύ τα γερμανικά.

Παρόλα αυτά, οι Γερμανοί εξακολουθούσαν να κατέχουν μεγάλο μέρος της Σοβιετικής Επικράτειας. Το Ανατολικό Μέτωπο, που άνοιξε με την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, θα γινόταν το πιο φονικό μέτωπο του πολέμου και θα διαρκούσε μέχρι τον Απρίλιο του 1945, όταν ο Κόκκινος Στρατός θα έμπαινε νικηφόρα στο Βερολίνο. Η 2η Οκτωβρίου 1941, η ημέρα που ξεκίνησε η μάχη για τη Μόσχα, είναι μια υπενθύμιση του πόσο καθοριστική μπορεί να είναι η στρατηγική επιμονή και η αντίσταση, αλλά και η σημασία των φυσικών συνθηκών σε έναν πόλεμο. Η θρυλική ρήση του Χίτλερ ότι «δεν έχουμε παρά να χτυπήσουμε την πόρτα και όλο το σάπιο οικοδόμημα θα καταρρεύσει» αποδείχθηκε μια μοιραία πλάνη, που οδήγησε την Γερμανία σε μια καταστροφική ήττα και άλλαξε την πορεία της παγκόσμιας ιστορίας.