Λανθασμένη μετάγγιση αίματος: Πόσο απειλιτική είναι για τη ζωή και ποια είναι τα συμπτώματα που εμφανίζουν οι ασθενείς

Η μετάγγιση αίματος είναι μια από τις πιο σημαντικές και σωτήριες ιατρικές πράξεις. Καθημερινά σώζει ζωές – είτε πρόκειται για ασθενείς με αναιμία, για περιπτώσεις σοβαρών τραυματισμών, για ασθενείς με χρόνιες παθήσεις όπως νεφρική ανεπάρκεια, είτε για όσους υποβάλλονται σε πολύπλοκες χειρουργικές επεμβάσεις.

Όμως, παρά την πρόοδο της ιατρικής και τα αυστηρά πρωτόκολλα, μία λανθασμένη μετάγγιση μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες. Στην Ελλάδα το πιο πρόσφατο περιστατικό, με λανθασμένη μετάγγιση αίματος σημειώθηκε πριν δύο μέρες στις 9 Σεπτεμβρίου, όταν ασθενής δέχθηκε αίμα από διαφορετική ομάδα σε ιδιωτική κλινική

Τι είναι η αντίδραση ασυμβατότητας ABO

Η αντίδραση ασυμβατότητας ABO μπορεί να αποβεί μοιραία σε λίγα λεπτά

Η πιο επικίνδυνη μορφή λάθους μετάγγισης είναι η αντίδραση ασυμβατότητας ABO. Αυτό συμβαίνει όταν ο λήπτης λάβει αίμα ομάδας με αντιγόνα που το ανοσοποιητικό του σύστημα θεωρεί «ξένα». Το σώμα τότε επιτίθεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια του δότη, προκαλώντας αιμόλυση (καταστροφή των ερυθρών), οξεία νεφρική βλάβη, ίκτερο ή ακόμη και θάνατο.

Οι ομάδες αίματος και πώς καθορίζεται η συμβατότητα

Υπάρχουν τέσσερις κύριες ομάδες αίματος: Α, Β, ΑΒ και Ο. Η ομάδα Α έχει αντιγόνα Α και αντισώματα κατά του Β, η ομάδα Β το αντίστροφο, η ομάδα ΑΒ φέρει και τα δύο αντιγόνα – είναι καθολικός δέκτης, αλλά μπορεί να δώσει μόνο σε άλλους ΑΒ, ενώ η ομάδα Ο δεν έχει αντιγόνα, είναι καθολικός δότης, αλλά δέχεται μόνο από Ο.

VIRAL

Ατζούν Ιλιτζαλί: Επισκέφθηκε τον Σταύρο Φλώρο και του έδωσε ένα μοναδικό δώρο – Η φωτογραφία που συγκλονίζει, ποια είναι τα δύο κορίτσια πλάι του;

Μέσα στην χλιδή τα γενέθλια της Αλεξάνδρας Νίκα: Μέσα στο νεοκλασικό της Κριθαριώτη – Δεν έλειπε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ (βίντεο)

«Έτσι βρήκα τον Σεργιανόπουλο στο διαμέρισμα»: Ο Πάνος Σόμπολος για την εικόνα που αντίκρισε μετά τη δολοφονία

Πριν από κάθε μετάγγιση γίνεται σχολαστικός έλεγχος: ο τύπος αίματος του δότη διασταυρώνεται με εκείνον του λήπτη, εξετάζονται τα αντισώματα, και χρησιμοποιούνται δείγματα αίματος για επιβεβαίωση.

Ποια είναι τα πρώτα σημάδια αντίδρασης

Η αντίδραση συμβαίνει συνήθως άμεσα – λίγα λεπτά μετά την έναρξη της μετάγγισης. Τα σημάδια μπορεί να είναι:

• Αίσθημα ότι κάτι «δεν πάει καλά»
• Πυρετός, ρίγη
• Πόνος στην πλάτη, την κοιλιά ή στο στήθος
• Δύσπνοια, ναυτία ή εμετός
• Αίμα στα ούρα (αιματουρία)
• Απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης, ίκτερος

Σε περίπτωση εμφάνισης τέτοιων συμπτωμάτων, η μετάγγιση διακόπτεται αμέσως και ξεκινά επείγουσα θεραπεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση και η θεραπεία

Οι ιατρικές ομάδες εκπαιδεύονται για να εντοπίζουν άμεσα αντιδράσεις

Για να επιβεβαιωθεί η αντίδραση, ο ιατρός πραγματοποιεί:

1. Εργαστηριακό έλεγχο για την παρουσία ερυθρών που έχουν καταστραφεί
2. Έλεγχο ούρων για αιμοσφαιρίνη
3. Επαλήθευση του τύπου αίματος του λήπτη και του δότη
4. Παρακολούθηση ζωτικών σημείων: θερμοκρασία, πίεση, καρδιακοί παλμοί

Η θεραπεία απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση: διακοπή της μετάγγισης, ενδοφλέβια χορήγηση υγρών, χρήση οξυγόνου, στήριξη της κυκλοφορίας, πιθανώς μεταγγίσεις πλάσματος ή αίματος, εισαγωγή σε εντατική φροντίδα αν χρειαστεί.

Πόσο συχνά συμβαίνει ένα λάθος

Παρά το γεγονός ότι τα λάθη στη μετάγγιση αίματος είναι εξαιρετικά σπάνια, δεν μπορούν να αποκλειστούν πλήρως. Τα νοσοκομεία και οι μονάδες αιμοδοσίας εφαρμόζουν αυστηρά πρωτόκολλα για τη διεξαγωγή της διαδικασίας. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπως σε πρόσφατη ιδιωτική κλινική στην Αθήνα και στο Τζάνειο νοσοκομείο, έγιναν διερευνήσεις μετά από λάθος μετάγγιση, δείχνοντας ότι η εγρήγορση και η υπευθυνότητα είναι απαραίτητες.