Διπλή αυτοκτονία 17χρονων κοριτσιών στην Ηλιούπολη: Η εφηβική κατάθλιψη και οι τρόποι που ένας γονιός μπορεί να την εντοπίσει

Η τραγωδία που εκτυλίχθηκε το μεσημέρι της Τρίτης (12/05) την οδό Βενιζέλου 200 στην Ηλιούπολη, άφησε την ελληνική κοινωνία παγωμένη και γεμάτη αναπάντητα ερωτήματα. Η είδηση ότι δύο κορίτσια μόλις 17 ετών επέλεξαν να βουτήξουν στο κενό από τον έκτο όροφο μιας πολυκατοικίας, αφήνοντας πίσω ένα σπαρακτικό σημείωμα που έγραφε «Συγγνώμη, σας αγαπάμε πολύ», δεν είναι απλώς μια είδηση αστυνομικού ρεπορτάζ. Είναι η πιο σκληρή υπενθύμιση ενός αόρατου εχθρού που παραμονεύει στα εφηβικά δωμάτια: της κατάθλιψης και του εξουθενωτικού άγχους που γεννά ο φόβος της αποτυχίας. Οι πληροφορίες που θέλουν τα δύο κορίτσια να οδηγήθηκαν σε αυτή την απόφαση υπό το βάρος της πίεσης για τις Πανελλήνιες εξετάσεις, φέρνουν στο επίκεντρο τη συζήτηση για την ψυχική υγεία των εφήβων και την τεράστια ευθύνη της οικογένειας και της κοινωνίας.

Το βάρος των Πανελληνίων ως «τελευταία στάση»

Στην Ελλάδα, οι Πανελλήνιες εξετάσεις έχουν μετατραπεί σε μια συλλογική κοινωνική νεύρωση. Για πολλούς εφήβους, το εξεταστικό σύστημα δεν αποτελεί μια διαδικασία αξιολόγησης γνώσεων, αλλά μια «τελική κρίση» που θα καθορίσει την αξία τους ως ανθρώπων. Όταν το παιδί αισθάνεται ότι η αποτυχία στις εξετάσεις ισοδυναμεί με την απογοήτευση των γονιών του ή την καταστροφή του μέλλοντός του, το άγχος παύει να είναι δημιουργικό και γίνεται καταστροφικό. Η περίπτωση της Ηλιούπολης δείχνει ότι ο φόβος της «αποτυχίας» μπορεί να γίνει τόσο αβάσταχτος, ώστε ο θάνατος να φαντάζει ως η μοναδική διέξοδος από την πίεση. Η εφηβική κατάθλιψη τρέφεται από αυτό το αίσθημα εγκλωβισμού, όπου το μέλλον φαντάζει σκοτεινό και οι εναλλακτικές λύσεις ανύπαρκτες.

Η εφηβική κατάθλιψη δεν είναι πάντα θλίψη

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι γονείς είναι να πιστεύουν ότι ένας έφηβος με κατάθλιψη θα είναι απαραίτητα κλεισμένος σε ένα δωμάτιο και θα κλαίει. Στην εφηβεία, η κατάθλιψη συχνά φοράει το προσωπείο της ευερεθιστότητας, του θυμού ή της απότομης συμπεριφοράς. Ένας έφηβος που αντιδρά με ένταση, που συγκρούεται διαρκώς ή που δείχνει μια μόνιμη δυσαρέσκεια, μπορεί στην πραγματικότητα να βιώνει βαθύ ψυχικό πόνο. Η έλλειψη ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλιότερα του χάριζαν χαρά –αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν ανηδονία– είναι ένα από τα πιο κρίσιμα σημάδια. Όταν το παιδί σταματά να βγαίνει με φίλους, να ασχολείται με τα χόμπι του ή να δείχνει ενδιαφέρον για την εικόνα του, ο κώδωνας του κινδύνου πρέπει να ηχήσει δυνατά.

VIRAL

Ατζούν Ιλιτζαλί: Επισκέφθηκε τον Σταύρο Φλώρο και του έδωσε ένα μοναδικό δώρο – Η φωτογραφία που συγκλονίζει, ποια είναι τα δύο κορίτσια πλάι του;

Μέσα στην χλιδή τα γενέθλια της Αλεξάνδρας Νίκα: Μέσα στο νεοκλασικό της Κριθαριώτη – Δεν έλειπε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ (βίντεο)

«Έτσι βρήκα τον Σεργιανόπουλο στο διαμέρισμα»: Ο Πάνος Σόμπολος για την εικόνα που αντίκρισε μετά τη δολοφονία

Τα σιωπηλά σημάδια που πρέπει να προσέξει ο γονιός

Η παρατηρητικότητα είναι το μοναδικό «όπλο» ενός γονιού. Οι αλλαγές στις συνήθειες του ύπνου και της διατροφής είναι συχνά τα πρώτα σωματικά συμπτώματα. Αν ένας έφηβος κοιμάται υπερβολικά πολλές ώρες ή, αντίθετα, υποφέρει από αϋπνία, αν χάνει βάρος ή καταφεύγει στο φαγητό για παρηγοριά, αυτά είναι ενδείξεις ότι κάτι δεν πάει καλά. Ειδικά στην περίοδο των εξετάσεων, οι γονείς τείνουν να δικαιολογούν τα πάντα λόγω του άγχους του διαβάσματος. Ωστόσο, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο φυσιολογικό στρες και την απόγνωση. Η απομόνωση, η δυσκολία συγκέντρωσης και οι δηλώσεις απελπισίας, όπως «δεν έχει νόημα να προσπαθώ» ή «όλα θα είναι χάλια», δεν πρέπει ποτέ να εκλαμβάνονται ως εφηβικές δραματοποιήσεις, αλλά ως σπαρακτικές εκκλήσεις για βοήθεια.

Η σημασία της ουσιαστικής επικοινωνίας και της αποδοχής

Για να μπορέσει ένας γονιός να εντοπίσει την κατάθλιψη, πρέπει πρώτα να έχει χτίσει γέφυρες εμπιστοσύνης. Η επικοινωνία με έναν έφηβο δεν πρέπει να περιορίζεται στο «διάβασες;» ή στο «πώς τα πήγες στο τεστ;». Είναι απαραίτητο να δημιουργείται ένας ασφαλής χώρος όπου το παιδί θα μπορεί να εκφράσει τους φόβους του χωρίς να νιώθει ότι κρίνεται. Η φράση «μην αγχώνεσαι, δεν έγινε και τίποτα αν αποτύχεις» συχνά φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα, γιατί ο έφηβος νιώθει ότι ο γονιός δεν καταλαβαίνει το μέγεθος του προβλήματός του. Αντίθετα, η φράση «σε βλέπω ζορισμένο, θέλεις να μου πεις τι νιώθεις;» δίνει χώρο στο συναίσθημα. Η αποδοχή ότι το παιδί μας είναι κάτι πολύ περισσότερο από έναν βαθμό σε ένα γραπτό είναι το ισχυρότερο αντίδοτο στην κατάθλιψη της «επιτυχίας».

Η ανάγκη για επαγγελματική βοήθεια και η Γραμμή 1018

Όταν ένας γονιός υποψιάζεται ότι η κατάσταση ξεφεύγει από τον έλεγχο, η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας από παιδοψυχολόγο ή ψυχίατρο δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά πράξη αγάπης και προστασίας. Η τραγωδία στην Ηλιούπολη μας διδάσκει ότι ο χρόνος είναι πολύτιμος. Τα σημάδια είναι εκεί, αλλά συχνά επιλέγουμε να μην τα δούμε, ελπίζοντας ότι «θα περάσει». Η κατάθλιψη όμως δεν περνάει μόνη της. Χρειάζεται υποστήριξη, θεραπεία και, πάνω απ’ όλα, ανθρώπινη ζεστασιά. Για κάθε γονιό ή έφηβο που νιώθει ότι έχει φτάσει στο αδιέξοδο, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία – 1018 είναι διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο. Είναι μια δωρεάν, ανώνυμη υπηρεσία που μπορεί να προσφέρει τη χαραμάδα φωτός που χρειάζεται κάποιος για να μην κάνει το μοιραίο βήμα. Ας γίνει η οδύνη της Ηλιούπολης το έναυσμα για να κοιτάξουμε τα παιδιά μας στα μάτια και να τα ακούσουμε πραγματικά, πριν η σιωπή τους γίνει οριστική.