Δεν είναι άγχος, είναι ΔΕΠΥ: Πώς μια διάγνωση μετά τα 30 μπορεί να σου αλλάξει τη ζωή

Για δεκαετίες, η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) θεωρούνταν μια αμιγώς παιδική πάθηση που «θεραπευόταν» μετά την ενηλικίωση. Σήμερα, η επιστήμη καταρρίπτει αυτόν τον μύθο, αποκαλύπτοντας, ότι για το 4% – 4,5% των ενηλίκων, η ΔΕΠΥ παραμένει ένας αόρατος συνοδοιπόρος που επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής τους.

Η Μεταμόρφωση των Συμπτωμάτων

Όπως επισημαίνει η ψυχίατρος Εύα Καλαντζή, η εικόνα της ΔΕΠΥ αλλάζει πρόσωπο μετά την εφηβεία. Η κλασική υπερκινητικότητα (το παιδί που τρέχει ασταμάτητα) μετατρέπεται σε μια εσωτερική νευρικότητα, έντονο άγχος και συναισθηματική αστάθεια.

Στην εργασία: Δυσκολία στην οργάνωση (executive dysfunction), αναβλητικότητα και αίσθημα «πνιγμού» μπροστά σε απλές εργασίες.

VIRAL

Ατζούν Ιλιτζαλί: Επισκέφθηκε τον Σταύρο Φλώρο και του έδωσε ένα μοναδικό δώρο – Η φωτογραφία που συγκλονίζει, ποια είναι τα δύο κορίτσια πλάι του;

Σοκ στον «αέρα» του Super Katerina: Η Καινούργιου την ρώτησε για τον σύζυγό της και εκείνη αποκάλυψε πως χώρισε (Video)

«Έτσι βρήκα τον Σεργιανόπουλο στο διαμέρισμα»: Ο Πάνος Σόμπολος για την εικόνα που αντίκρισε μετά τη δολοφονία

Στις σχέσεις: Απώλεια του νήματος της συζήτησης και η αίσθηση ότι ο σύντροφος «δεν ακούει», γεγονός που συχνά παρερμηνεύεται ως αδιαφορία.

Η σημασία του ιστορικού και η «κρυφή» ΔΕΠΥ στις γυναίκες

Η διάγνωση δεν ξεκινά ποτέ στην ενήλικη ζωή· οι ρίζες της βρίσκονται πάντα στην παιδική ηλικία, ακόμη κι αν τότε είχαν καλυφθεί από ένα υποστηρικτικό περιβάλλον. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το έμφυλο χάσμα. Ενώ στα παιδιά η αναλογία είναι 3 προς 1 υπέρ των αγοριών, στους ενηλίκους τα ποσοστά εξισώνονται. Αυτό συμβαίνει γιατί τα κορίτσια, που συνήθως εμφανίζουν τον απρόσεκτο τύπο (αφηρημάδα χωρίς φασαρία), διαφεύγουν της προσοχής των δασκάλων και διαγιγνώσκονται μόνο όταν οι απαιτήσεις της ζωής (πανεπιστήμιο, μητρότητα, εμμηνόπαυση) ξεπεράσουν τους μηχανισμούς άμυνας που έχουν αναπτύξει.

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος: Το βάρος του «απραγματοποίητου»
Πέρα από τα πρακτικά προβλήματα συγκέντρωσης, η ΔΕΠΥ φέρει ένα βαρύ ψυχολογικό φορτίο που συχνά είναι πιο επώδυνο από τα ίδια τα συμπτώματα.Ένας ενήλικας που ζει δεκαετίες χωρίς διάγνωση, συχνά εσωτερικεύει την κριτική του περιβάλλοντος. Καταλήγει να πιστεύει, ότι είναι «τεμπέλης», «ανεύθυνος» ή «μειωμένης νοημοσύνης», παρά το γεγονός ότι συχνά διαθέτει υψηλό IQ. Αυτή η χρόνια αίσθηση αποτυχίας δημιουργεί ένα βαθύ τραύμα στην αυτοεικόνα του.

Η Συναισθηματική Δυσρύθμιση (RSD)
Πολλοί ενήλικες με ΔΕΠΥ βιώνουν αυτό που ονομάζεται Rejection Sensitive Dysphoria (Ευαισθησία στην Απόρριψη). Πρόκειται για έναν έντονο, σχεδόν σωματικό πόνο σε κάθε πραγματική ή φανταστική κριτική ή απόρριψη. Αυτό οδηγεί σε κοινωνική απόσυρση ή σε μια διαρκή προσπάθεια να ικανοποιούν τους πάντες (people pleasing) για να αποφύγουν τη σύγκρουση.

Το Φαινόμενο του “Masking” (Κάλυψη)
Οι ενήλικες καταβάλλουν υπερπροσπάθεια για να φαίνονται «φυσιολογικοί». Αυτό το διαρκές «μασκάρισμα» των συμπτωμάτων προκαλεί τρομερή ψυχική εξάντληση (burnout). Η ενέργεια που απαιτείται για να θυμηθούν τα κλειδιά τους ή να μείνουν ακίνητοι σε μια σύσκεψη είναι διπλάσια από εκείνη ενός νευροτυπικού ατόμου.

Συννοσηρότητα: Η «Παγίδα» του Άγχους και της Κατάθλιψης
Το 80% των πασχόντων εμφανίζει και άλλη διαταραχή. Συχνά, ένας ενήλικος ζητά βοήθεια για χρόνια κατάθλιψη ή γενικευμένο άγχος, χωρίς να γνωρίζει ότι αυτά είναι τα δευτερογενή συμπτώματα μιας αδιάγνωστης ΔΕΠΥ. Το άγχος, στην περίπτωση αυτή, λειτουργεί ως «καύσιμο» για να προλάβουν προθεσμίες, οδηγώντας σε έναν φαύλο κύκλο στρες.

Η λύτρωση της διάγνωσης
Για τους περισσότερους, η λέξη «ΔΕΠΥ» δεν είναι ταμπέλα, αλλά απελευθέρωση. Η διάγνωση επιτρέπει στο άτομο να σταματήσει να τιμωρεί τον εαυτό του για πράγματα που ο εγκέφαλός του απλώς επεξεργάζεται διαφορετικά. Με τον συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής (όπου κρίνεται απαραίτητο) και ψυχοεκπαίδευσης, ο χαώδης κόσμος του ενήλικα με ΔΕΠΥ μπορεί επιτέλους να μπει σε μια λειτουργική τάξη.