Ξεσπά η «Ελένη» του Νόλαν με αιχμές για τον Όμηρο και την «Οδύσσεια»: «Πώς αισθάνεται για τον χρόνο που αφιέρωσε στις γυναίκες;»

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον βραβευμένο σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν συνεχίζει να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, όχι μόνο για το εντυπωσιακό καστ και την υψηλή παραγωγή της, αλλά και για τη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τα διαχρονικά ομηρικά έπη. Αυτή τη φορά αφορμή αποτέλεσαν οι δηλώσεις της βραβευμένης με Όσκαρ ηθοποιού Lupita Nyong’o, η οποία συμμετέχει στην ταινία ενσαρκώνοντας δύο από τις πιο εμβληματικές γυναικείες μορφές της ελληνικής μυθολογίας, την Ελένη της Τροίας και την Κλυταιμνήστρα.

Η Lupita Nyong’o ανοίγει διάλογο για τις γυναίκες

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε με αφορμή την πρεμιέρα της πολυαναμενόμενης παραγωγής, η ηθοποιός αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο Κρίστοφερ Νόλαν επέλεξε να προσεγγίσει το υλικό των ομηρικών επών. Σύμφωνα με την ίδια, ο διάσημος δημιουργός δεν περιορίστηκε στην αναπαράσταση των γεγονότων όπως αυτά περιγράφονται στα κλασικά κείμενα, αλλά επιχείρησε να φωτίσει και τις εμπειρίες των γυναικείων χαρακτήρων, οι οποίοι, όπως υποστηρίζει, δεν είχαν αντίστοιχο αφηγηματικό χώρο στα αρχικά έργα.

Η Lupita Nyong’o επισήμανε ότι στα ομηρικά έπη η ιστορία εξελίσσεται κυρίως μέσα από τις πράξεις και τις αποφάσεις των ανδρών ηρώων, ενώ οι γυναίκες εμφανίζονται συχνά να λειτουργούν ως πρόσωπα που επηρεάζουν τις εξελίξεις χωρίς όμως να παρουσιάζεται εκτενώς η δική τους εσωτερική διαδρομή. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια «πολύ λίγος χρόνος αφιερώνεται στην οπτική των γυναικών», εξηγώντας ότι η νέα κινηματογραφική εκδοχή προσπαθεί να παρουσιάσει τις συνέπειες του πολέμου όχι μόνο μέσα από τους πολεμιστές αλλά και μέσα από εκείνες που έζησαν τις επιπτώσεις των συγκρούσεων με διαφορετικό τρόπο.

Η ίδια υποστήριξε ότι στην ταινία αφιερώνεται περισσότερος χρόνος στην Ελένη και την Κλυταιμνήστρα, δίνοντας τη δυνατότητα στο κοινό να γνωρίσει καλύτερα τα κίνητρα, τα συναισθήματα και τα διλήμματα των δύο γυναικών. Σύμφωνα με την ηθοποιό, αυτή η επιλογή δεν αναιρεί την ουσία του έργου του Ομήρου, αλλά προσθέτει μια νέα οπτική που επιτρέπει στο σύγχρονο κοινό να αντιληφθεί τις ανθρώπινες διαστάσεις των χαρακτήρων. Οι δηλώσεις της έγιναν γρήγορα αντικείμενο συζήτησης στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα μετά την κυκλοφορία σχετικού αποσπάσματος από τη συνέντευξη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πολλοί χρήστες σχολίασαν θετικά την προσπάθεια να αναδειχθούν περισσότερο οι γυναικείες προσωπικότητες της ελληνικής μυθολογίας, ενώ άλλοι υποστήριξαν ότι τα ομηρικά έπη δεν χρειάζονται σύγχρονες ερμηνευτικές παρεμβάσεις, καθώς αποτελούν προϊόν της εποχής στην οποία δημιουργήθηκαν.

Το ενδιαφέρον ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο από ένα δεύτερο στιγμιότυπο συνέντευξης, στο οποίο οι πρωταγωνιστές της ταινίας κλήθηκαν να απαντήσουν σε μια υποθετική ερώτηση: τι θα έλεγαν στον ίδιο τον Όμηρο αν είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μαζί του την ταινία μέσα σε μια κινηματογραφική αίθουσα. Η Lupita Nyong’o επέλεξε να απαντήσει με χιούμορ αλλά και διάθεση προβληματισμού. Όπως είπε, αν βρισκόταν απέναντι στον μεγάλο επικό ποιητή, θα τον ρωτούσε «πώς αισθάνεται για τον χρόνο που αφιέρωσε στις γυναίκες», ενώ ολοκλήρωσε τη σκέψη της με τη φράση: «Μας θυμάσαι;».

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έγινε αμέσως viral, προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις. Υποστηρικτές της άποψης της ηθοποιού θεώρησαν ότι πρόκειται για μια εύστοχη υπενθύμιση της περιορισμένης παρουσίας των γυναικών ως αφηγηματικών υποκειμένων στα περισσότερα αρχαία έπη, ενώ αρκετοί σχολιαστές επισήμαναν ότι η σύγχρονη τέχνη έχει κάθε δικαίωμα να επανερμηνεύει κλασικά έργα μέσα από νέα πρίσματα.

Από την άλλη πλευρά, δεν έλειψαν όσοι αντέδρασαν έντονα, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση επιχειρεί να κρίνει ένα έργο ηλικίας χιλιάδων ετών με σημερινά κοινωνικά και πολιτισμικά κριτήρια. Κάποιοι υπογράμμισαν ότι ο Όμηρος, ακόμη και μέσα σε ένα κυρίως ανδροκεντρικό αφηγηματικό πλαίσιο, δημιούργησε γυναικείες μορφές με τεράστια επιρροή στην εξέλιξη της ιστορίας, όπως η Αθηνά, η Πηνελόπη, η Κίρκη και η Ναυσικά.

Η δημόσια συζήτηση εξαπλώθηκε γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου χιλιάδες χρήστες αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το κατά πόσο οι κινηματογραφικές διασκευές κλασικών έργων οφείλουν να παραμένουν απολύτως πιστές στο πρωτότυπο ή μπορούν να προσαρμόζονται στις ευαισθησίες και τους προβληματισμούς κάθε εποχής. Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, πολλοί κριτικοί κινηματογράφου σημειώνουν ότι ο Κρίστοφερ Νόλαν δεν επιχείρησε να αντικαταστήσει το ομηρικό έργο, αλλά να δημιουργήσει μια αυτόνομη κινηματογραφική πρόταση, αξιοποιώντας τα διαχρονικά θέματα της εξουσίας, του πολέμου, της επιστροφής, της απώλειας και της ανθρώπινης αντοχής.