25η Μαρτίου: Πού θα φάτε το καλύτερο μπακαλιάρο της Αθήνας – Οι προτάσεις από τον Τάσο Δούση και τον «Γαστρονόμο»
Όποτε κι αν με έχουνε ρωτήσει που θα πάω να φάω τον καλύτερο μπακαλιάρο την 25η Μαρτίου στην Αθήνα, ένα μαγαζί τους λέω: Λελούδας, ένα μαγαζί με ιστορία, παράδοση, τιμιότητα και νοστιμιά. Πρόκειται για την ταβέρνα του Λελούδα με 100 χρόνια ιστορία και παραπάνω, που άντεξε ακόμα και τα πυροβόλα των Γερμανών και συνεχίζει μέχρι σήμερα να ταΐζει γενιές Αθηναίων που ψάχνουν την αυθεντικότητα.
Το κουβάρι ξετυλίγεται από το 1910
Στον αριθμό 8-10 της οδού Σαλαμινίας πίσω από την πολύβουη λεωφόρο Πέτρου Ράλλη, στέκει αγέροχη εδώ και έναν αιώνα η ταβέρνα του Λελούδα. Λειτουργεί αδιάκοπα στα χέρια της οικογένειας Λελούδα από το 1932, αλλά ο μύθος της ξεκινάει από το 1910 όταν ένας εύπορος της περιοχής μετά από επεισόδιο σε κοντινή ταβέρνα που βρίσκονταν στην Πέτρου Ράλλη, έχτισε το κτίριο για να στεγάσει ένα νέο μαγαζί.
Από τα καμίνια, γαμπρός και ιδιοκτήτης
Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα, το 1928 έφτασε από την Κύθνο ο Δημήτρης Λελούδας για να εργαστεί στα καμίνια των κεραμοποιιών που υπήρχαν διάσπαρτα στην περιοχή. Την επιχείρηση τότε την είχε ο άνθρωπος που αργότερα έγινε γαμπρός του. Ο Δημήτρης Λελούδας για να συμπληρώνει το μεροκάματο βοηθούσε και στο μαγαζί που τότε ήταν μπακάλικο, κρεοπωλείο και είχε ορισμένα τραπέζια για μεζέδες στους εργάτες θυμίζοντας κάτι την ταινία “της κακομοίρας” (ο μπακαλόγατος με τον θρυλικό Ζίκο).
Όταν ο Δημήτρης Λελούδας παντρεύτηκε την αδελφή του ιδιοκτήτη το 1932 αγόρασε και την επιχείρηση και την διατήρησε μέχρι το 1970 ως παντοπωλείο και κρεοπωλείο που παράλληλα πρόσφερε μεζέδες και απέκτησε φήμη σχετικά με την ποιότητα του κρασιού της.
VIRAL
Γεννήθηκαν κάτω από τα κρασοβάρελα
Το 1970 τη σκυτάλη πήρε ο υιός του Βασίλης Λελούδας και πλέον τα τελευταία χρόνια η επιχείρηση ήρθε στα χέρια του εγγονού του Δημήτρη Λελούδα ο οποίος όπως και ο μπαμπάς του Βασίλης γεννήθηκαν στο πίσω δωματιάκι της ταβέρνας κάτω από τα κρασοβάρελα.
Ο Δημήτρης είναι οινολόγος και ο βασικός σερβιτόρος μέσα στις δύσκολες ημέρες της κρίσης, ενώ κάθε Σεπτέμβριο που μπαίνει το νέο κρασί στα ξύλινα βαρέλια γίνονται πολυήμερες παραδοσιακές εκδηλώσεις, κρασοκατανύξεις αλλά και ομιλίες.
Διαβάστε επίσης
Μαυροπίνακας και Καζαντζίδης
Στην ταβέρνα ο χρόνος έχει σταματήσει. Το μενού είναι γραμμένο με κιμωλία σε μαυροπίνακα. Στους τοίχους φωτογραφίες των ανθρώπων της οικογένειας αλλά και θρύλων που έχουν περάσει από το μαγαζί όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης.
Ξηρός μπακαλιάρος σκορδαλιά είναι η σπεσιαλιτέ και το μενού περιλαμβάνει φρέσκες τηγανητές πατάτες, λάχανο, φάβα, τυροκαφτερή, κεφτεδάκια, ελιές, γίγαντες, αλλά και πιάτα ημέρας όπως κόκορας με χοντρά μακαρόνια, ζυγούρι, γλώσσες αρνίσιες, πατάτες γιαχνί, μελιτζάνες, λαδερά και όσπρια.
Όλοι οι καλοί χωράνε και το πιάτο του φτωχού
Κάτω από τα βαρέλια του μαγαζιού έχουν γευτεί τους μεζέδες του πολλοί επώνυμοι και ανώνυμοι αλλά εποχή έχουν αφήσει πολλοί επώνυμοι καλλιτέχνες, συγγραφείς, ποιητές, επιχειρηματίες αλλά και άνθρωποι του μόχθου και του μεροκάματου. Το δόγμα είναι πως όλοι οι καλοί χωράνε. Για αυτό άλλωστε στο μενού υπάρχει και το πιάτο του φτωχού…
Οι προτάσεις του “Γαστρονόμου” για κορυφαίο μπακαλιάρο
- Το Κουτούκι του Αντώνη: Συνταγή της γιαγιάς με διάφορα μυστικά
Στην Παλαιά Κοκκινιά, κοντά στα όρια με τη Νίκαια, χωμένο σε ένα στενάκι στη Θηβών είναι το κουτούκι του Αντώνη. Μπαίνοντας, βρίσκεσαι σε μια μεγάλη σκεπαστή αυλή που ζεσταίνεται με σόμπες-μανιτάρια. Μικρά τραπέζια με μουσαμάδες, μικροαντικείμενα άλλων δεκαετιών, μια αίσθηση που δεν έχει αλλάξει. Το φαγητό είναι λιτό, βασισμένο σε καλές πρώτες ύλες και στο προσεγμένο μαγείρεμα. Εδώ σερβίρουν έναν από τους πιο νόστιμους μπακαλιάρους της πόλης — και μάλιστα όλο τον χρόνο, όχι μόνο την 25η Μαρτίου.
Το κουτούκι το τρέχει πλέον η τρίτη γενιά, με την Ευτυχία Βεργοπούλου στην κουζίνα μαζί με την κυρία Ρένα, που δουλεύει στο μαγαζί εδώ και 30 χρόνια. Ο μπακαλιάρος είναι Ισλανδίας. Ξαλμυρίζεται για 4-5 ημέρες, στο ψυγείο, με καθημερινή αλλαγή νερού και λίγο λεμόνι. Κόβεται σε μικρά κομμάτια — τρία στη μερίδα — για να ξαλμυρίζεται σωστά και να τηγανίζεται πιο ομοιόμορφα. Το κουρκούτι γίνεται τη στιγμή της παραγγελίας, με αλεύρι που φουσκώνει μόνο του και μπίρα.
Πρώτα το ψάρι περνά από αλεύρι και μετά από το κουρκούτι. Στο τηγάνισμα χρησιμοποιούν πολύ λάδι (ηλιέλαιο), ώστε να «κολυμπάει», και φροντίζουν η θερμοκρασία του να είναι πολύ υψηλή. Το αποτέλεσμα είναι μια χρυσαφένια κρούστα που κρατά μέσα μαλακή, ζουμερή τη ψίχα του ψαριού. Ο μπακαλιάρος σερβίρεται απλά, με λεμόνι και σκορδαλιά — πατάτα, σκόρδο, ξίδι και στο τέλος ελαιόλαδο. Ένα πιάτο που παραμένει ίδιο εδώ και τρεις γενιές, όπως ξεκίνησε. Και συνεχίζει να βγαίνει από την κουζίνα σε δεκάδες μερίδες.
Αργυροκάστρου 26, Πειραιάς 185 42, Τ/ 210 492 4338
- Η Σαΐτα: μπακαλιάρος με μεγάλη ιστορία
Και στο ατμοσφαιρικό υπόγειο-ταξίδι στον χρόνο, με το παλιό ξύλινο ψυγείο, τα βαρέλια και τις όλο χρώμα τοιχογραφίες του Γιώργου Σαββάκη, και στα τραπέζια στον πεζόδρομο, που γεμίζουν κι αυτά με ντόπιους και τουρίστες ακόμη και τις μέρες που κάνει κομμάτι κρύο, οι μπακαλιάροι, μόνιμα στο μενού, πάνε κι έρχονται μαζί με τους αεικίνητους σερβιτόρους.
Αλμυρούτσικοι, κομμένοι σε μπαμπάτσικα κομμάτια, τηγανισμένοι σε κουρκούτι μπίρας, σ’ αυτό το καπηλειό που άνοιξε το 1970 σε ένα κτίριο του 1900 στην Κυδαθηναίων, και που σερβίρει μαγειρευτά και πιάτα της ώρας, είναι σπεσιαλιτέ. Έχουν για παρέα μια σχετικά ήπια σκορδαλιά πατάτας. Μπορείτε να βάλετε στο πλάι τους και μια μερίδα χόρτα – αν και την τελευταία φορά που πήγα τα είχαν βράσει παραπάνω.
Κυδαθηναίων 21, Αθήνα 105 58, Τ/210 322 6671
- Γιουβετσάκια: με βρούβες και παραπούλια για παρέα
Εποχικά μαγειρεύουν στα Γιουβετσάκια. Με πρώτη ύλη που φεγγοβολάει. Πολλά πιάτα αγαπώ ιδιαίτερα, με πρώτους και καλύτερους τους ντολμάδες -με αμπελόφυλλα το καλοκαίρι, με λάχανο τον χειμώνα-, αλλά και τα κεφτεδάκια, τις ανοιξιάτικες αγκινάρες α λα πολίτα, τους γίγαντες. Αλλά και τον στεγνοτηγανισμένο, φιλεταρισμένο μπακαλιάρο που κάνουν, όχι με κουρκούτι, μόνο με αλεύρι, και θα τον σερβίρουν με σκορδαλιά πατάτας, ήσυχη σχετικά, συχνά πυκνά θα τον τιμήσω – είναι μόνιμα στον κατάλογο. Άμα βρεθείτε στη γλυφαδιώτικη ταβέρνα την ημέρα του Ευαγγελισμού ή μια από τις επόμενες πάρτε και χταπόδι ξιδάτο, φρέσκο καλαμαράκι τηγανητό, παραπούλια, βρούβες – παίζει να πετύχετε και τα πρώτα φετινά υπαίθρια κολοκυθάκια. Ο Χάρης Τζίτζης τα χόρτα και τα ζαρζαβατικά τα ψάχνει ένα ένα στις λαϊκές. Πάει σε μπόλικες κάθε εβδομάδα. Α.Σ.
Ιθώμης 20 και Μωρέως 45, Άνω Γλυφάδα, Τ/210-96.48.081
- Ζάχος: Νοστιμιές στα Καμίνια
Ταβερνάκι στα Καμίνια, με το πιο ωραίο σέρβις, ατμόσφαιρα πραγματικού καπηλειού και φαγητό τίμιο και νόστιμο. Εδώ τρώμε ωραίες, φρέσκες καραβίδες και τηγανητά καλαμαράκια, πεσκανδρίτσα στον φούρνο που μένει ζουμερή, βραστά λαχανικά και χόρτα, φάβα και πατάτες κομμένες στο χέρι, σε μερίδες γενναιόδωρες. Δεν λείπει ο μπακαλιάρος σκορδαλιά. Καλοτηγανισμένος, με κρούστα που σπάει και ψίχα που μένει μαλακή και ζουμερή, έρχεται σωστά αλατισμένος και ισορροπημένος. Η σκορδαλιά είναι δυνατή, όπως πρέπει. Μ.Π.
Κομοτηνής 37, Καμίνια, Τ/210-48.13.325
- Θαλασσινός: Σε δύο εκδοχές
Στο θαλασσινό στέκι που μετράει 37 χρόνια στις Τζιτζιφιές την 25η Μαρτίου το συνδεδεμένο με την εθνική γιορτή παστό ψάρι ποτέ δεν λείπει. Το περνάνε από αλεύρι, όχι από κουρκούτι, έτσι το προτιμάνε, και πάντα έχουν και μια δεύτερη εκδοχή, έτσι για ποικιλία – φέτος τα φιλέτα μπακαλιάρου Ισλανδίας που θα ξαλμυρίσουν θα τα σερβίρουν και με σάλτσα από ψητά ντοματίνια, κάππαρη και ελιές Καλαμών. Για συμπλήρωμα πάρτε και το τρυφερό ψητό καλαμάρι τους με γκρεμολάτα λεμονιού, την παντζαροσαλάτα, κλασική κι εκείνη της ημέρας, με παντζάρια κόκκινα και κίτρινα, πορτοκάλι και ξινόμηλο, κι ό,τι άλλο σας γυαλίσει από το μενού. Α.Σ.
Ηρακλέους & Λυσικράτους 32, Τζιτζιφιές, Τ/210-94.04.518
- Κατσόγιαννος: μπακαλιάρος σκορδαλιά και ατμόσφαιρα παλιού Πειραιά
Στην ταβέρνα του Κατσόγιαννου στη Δραπετσώνα πας για τραγανά κεφτεδάκια, καλομαγειρεμένη συκωταριά και παϊδάκια που ψήνονται όπως πρέπει — μαζί με μια ατμόσφαιρα που θυμίζει παλιό Πειραιά. Ο χώρος ξεκίνησε ως γαλακτοπωλείο, με ιδιοκτήτη τον Γρηγόρη Κατσόγιαννο. Σήμερα, τη σκυτάλη έχει πάρει η Ντόρα Σταυρίδου, που κρατά τις παλιές συνταγές και προσθέτει και δικές της, πάντα στο ίδιο ύφος. Η ταβέρνα φημιζόταν πάντα για τον τηγανητό μπακαλιάρο της και συνεχίζει στον ίδιο δρόμο. Καλοτηγανισμένος, με τραγανή κρούστα και ζουμερό εσωτερικό, συνοδεύεται από μια έντονη σκορδαλιά. Μ.Π.
Αγίου Παντελεήμονος 15, Δραπετσώνα, Τ/ 210-46.13.209
- Στον Αξώτη, με θέα τα κρασοβάρελα
Με ιστορία από το 1956 και ατμόσφαιρα που παραπέμπει σε εκείνη την εποχή, ο Αξώτηςφημίζεται για το λεπτοκομμένο παϊδάκι του και τις πατατούλες-σπιρτόξυλα, σαν γαλλικού μπιστρό. Κάνει όμως και «έμπειρο» μπακαλιάρο, αλμυρό όσο πρέπει, με κρούστα λεπτή και κριτσανιστή. Βάζουμε από δίπλα σκορδαλιά, χόρτα σωστά βρασμένα «ζωντανά» και διπλή μερίδα από τις ξακουστές πατάτες του. Γ.Π.
Παπαρσένη 15, Πολύγωνο, Τ/210-64.59.130
- Polpo: 25η στου Ρέντη
Πρώτη ύλη που φυσάει, απλά μαγειρέματα και τιμολόγηση παρηγορητική. Κάπως έτσι το Polpo, το ψαρομάγαζο της οικογένειας Κατσικάκη η οποία εδώ και χρόνια συνεργάζεται με καΐκια σε όλη την Ελλάδα και προμηθεύει κορυφαία εστιατόρια της χώρας και του εξωτερικού, έκανε τον Ρέντη προορισμό για ψάρια και θαλασσινά. Στο μενού, μαζί με τις χυμώδεις ψητές γαριδούλες και το φίνο φρέσκο καλαμάρι, έχει σταθερή θέση και ο μπακαλιάρος, κλασικός και ελαφροτηγανισμένος με σκορδαλιά ψωμένια για συνοδεία. Γ.Π.
Τζων Κέννεντυ 6, Λαχαναγορά Ρέντη, Τ/210-71.04.578
- Ella: η Νένα Ισμυρνόγλου κάνει σπέσιαλ μπακαλιάρο
Χορταστικά κομμάτια ξεκοκαλισμένου μπακαλιάρου, βουτηγμένα σε κλασικό κουρκούτι μπίρας, παγωμένο ώστε το ψάρι να βγαίνει από το τηγάνι αφράτο, χρυσαφένιο και ανάλαφρο με λεπτή, τραγανή κρούστα και ζουμερό εσωτερικό. Έτσι γιορτάζει η Νένα Ισμυρνόγλου την 25η Μαρτίου στο Ella, το εστιατόριό της στο κέντρο της Αθήνας. Για συνοδεία σερβίρει σκορδαλιά πατάτας, ήπια, με ψητά σκόρδα αλλά και ψητά παντζάρια, μαριναρισμένα με βότανα, τζίντζερ και φιλετάκια πορτοκαλιού. Γ.Π.
Μητροπόλεως 26, Αθήνα, Τ/210-33.15.547
0 ΣΧΟΛΙΑ