ΠΑΣΟΚ: Η περιπέτεια του ονόματος και ο νονός

Οι λέξεις έχουν την δική τους ιστορία. Διαβάστε ένα άρθρο από τον Νίκο Σαραντάκο για το πως γεννήθηκε η λέξη ΠΑΣΟΚ και την περιπέτειά της στο πέρασμα των δεκαετιών, με αφορμή τις σημερινές (6/10) εκλογές για τον νέο αρχηγό.

ΠΑΣΟΚ λέμε, αλλά δεν ήταν πάντοτε έτσι ή τουλάχιστον δεν ήταν έτσι στην αρχή-αρχή. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα αρχικά παρουσιάστηκε στις εφημερίδες, τουλάχιστον του ΔΟΛ, με το ακρώνυμο Π.Σ.Κ. -όμως δεν ξέρω αν τούτο ήταν επιλογή του ίδιου του κόμματος ή του ΔΟΛ. Να σημειώσω με την ευκαιρία ότι τις μακρινές εκείνες εποχές το κόμμα του Ανδρέα Παπανδρέου δεν ήταν το αγαπημένο των ΜΜΕ -σε όλα τα πρωτοσέλιδα του Βήματος τον μήνα Σεπτέμβριο 1974 δεν βρήκα καμιά άλλη αναφορά στο Π.Σ.Κ. ή στο ΠΑΣΟΚ.

ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI

Οι πρώτες αλλαγές στο όνομα

Η μετατροπή του δυσκολοπρόφερτου Π.Σ.Κ. σε ΠΑΣΟΚ δεν άργησε βέβαια. Διάβασα πρόσφατα (ίσως από τη φίλη Βασιλική Μετατρούλου) ότι αυτό ήταν ιδέα του Στ. Ψυχάρη -το μεταφέρω απλώς. Συνήθως το ΠΑΣΟΚ γράφεται ως μία λέξη χωρίς τελείες αν και συχνά βλέπεις επίσης τη γραφή ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ο ΔΟΛ έναν καιρό (το συνεχίζει σποραδικά και τώρα) είχε λανσάρει τη γραφή ΠαΣοΚ.

VIRAL

Εικόνες ντροπής στην Πάρο: Απολύθηκε ο οδηγός ταξί που ξυλοκόπησε τον ηλικιωμένο – Έξαλλος ο εργοδότης, τι δήλωσε [βίντεο]

Την χτυπούσε μέχρι το νοσοκομείο: Στο Πόρτο Ράφτη μια 50χρονη γυναίκα κακοποιήθηκε βάναυσα από τον σύντροφο της

Σκόρπισε τον τρόμο στην Μεσσήνη: Μπούκαρε με το αμάξι μέσα στην καφετέρια – Άφωνοι οι πελάτες, δείτε βίντεο

Ο οπαδός του ΠΑΣΟΚ ονομάστηκε Πασοκατζής και Πασοκτζής αρχικά (θηλυκό σε –τζού), ενώ λίγο αργότερα εμφανίστηκε το Πασόκος (θηλ. Πασόκα) που είχε ελαφρώς μειωτικό χαρακτήρα. (Ο Στάθης Σταυρόπουλος πρωτοτύπησε πλάθοντας το ‘πασόκιος’ ως ουσιαστικό αντί για πασόκος). Πασοκικός είναι το επίθετο για όποιον και ό,τι σχετίζεται με το ΠΑΣΟΚ και το επίρρημα πασοκικά. Αυτές τις λέξεις τις καταχωρεί το λεξικό Μπαμπινιώτη, αλλά βέβαια σε πιο ανεπίσημο ύφος υπάρχουν πολύ περισσότερες.

Ήδη αναφέραμε την πασοκοποίηση, αν και δεν είναι απο τις πρώτες που εμφανίστηκαν, ενώ επίσης χρησιμοποίησα τον όρο πασοκογενής. Μπορούμε επίσης να αναφέρουμε την πασοκρατία, ενδιαφέρουσα απλολογία υπό την επίδρ. π.χ. της δημοκρατίας, ενώ σπανιότερο είναι το μη απλολογικό πασοκοκρατία. Επίσης το μεγεθυντικό Πασοκάρα που τουλάχιστον σήμερα έχει αρνητική χροιά.

Να αναφέρουμε τον πασοκισμό, ο οποίος (όπως και αρκετές από τις λέξεις της οικογένειας αυτής) εμφανίζεται με δυο γραφές, πασοκισμός και ΠΑΣΟΚισμός. Στο slang.gr έχει καταχωρηθεί το πασοκιστάν, το οποίο έχει δυο έννοιες: αφενός είναι υποτιμητικό για το νεοελληνικό κράτος όπως θεωρείται ότι κατάντησε επί ΠΑΣΟΚ και αφετέρου, από δεξιοχρυσαβγίτικη σκοπιά, είναι υπαινιγμός για τις υποτιθέμενες αθρόες ελληνοποιήσεις αλλοδαπών που έκανε το ΠΑΣΟΚ -να πω παρεμπιπτόντως ότι ποτέ δεν χρησιμοποιώ τον όρο Ελλαδιστάν και νιώθω μιαν ενόχληση όταν τον διαβάζω.

Τα… παράγωγα του ΠΑΣΟΚ

Από κει και πέρα έχουμε τις πασοκιές, τα φερσίματα ή τερτίπια δηλαδή του ΠΑΣΟΚ και των Πασόκων, και άλλα μειωτικά σύνθετα όπως πασοκόφατσα, πασοκόμουτρο, πασοκόσκυλο και άλλες που θα μου πείτε εσείς. Άλλα σύνθετα είναι ο αρχιπασόκος, ο παλαιοπασόκος και ο νεοπασόκος. Υποτιμητική παραλλαγή του ονόματος του κόμματος είναι το ΘΑΣΟΚ, υπαινιγμός για τις απλόχερες υποσχέσεις που μοίραζε ο ιδρυτής του (θυμηθείτε και το «θαθαθάθα θαθάθαθα» του Χάρρυ Κλυνν).

Λέξεις για το ΠΑΣΟΚ που δεν έχουν μέσα το όνομα του κόμματος είναι ο πρασινοφρουρός, μειωτικός όρος βγαλμένος από τα εργαστήρια της δεξιάς προπαγάνδας πάνω στο πατρόν του ερυθροφρουρού, οι κλαδικές (αλλά και οι κλαδάρχες παλιά), οι λοχαγοί (εννοώντας τα νεότερα και ανερχόμενα στελέχη, βέβαια ο όρος επεκτάθηκε και στον μηχανισμό της ΝΔ) καθώς και οι κηπουροί (όρος που επίσης χρησιμοποιήθηκε δικομματικά, κυρίως όμως για τα εκτός κομματικού μηχανισμού στελέχη που διόρισε ο Γ.Α.Παπανδρέου σε υπουργικές θέσεις).

Σχετικός με το ΠΑΣΟΚ στη χειρότερη εκδοχή του είναι και ο αυριανισμός και τα παράγωγά του, όπως και ο νεοαυριανισμός που μπορεί να εντοπίζεται σε πολλούς πολιτικούς χώρους.

Υπαινίχθηκα πιο πριν τη φράση «το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ», που πρέπει να πρωτοακούστηκε ως σύνθημα στην προεκλογική περίοδο του 1989. Αυτή τη στιγμή, καθώς γράφω κάπως βιαστικά επειδή έχω ταξίδι, δεν μπορώ να σκεφτώ κάποιαν άλλη -αλλά επαφίεμαι στη συλλογική σας σοφία για να εμπλουτιστεί ο κατάλογος αυτός, σαν αφιέρωμα στα σαράντα του ΠΑΣΟΚ -όπως κι αν πάρει κανείς αυτή τη φράση!