Black Friday με νέους κανόνες: Τι αλλάζει στις αγορές με δόσεις από τις 20 Νοεμβρίου
Αλλαγές στο πλαίσιο της καταναλωτικής πίστης τίθενται σε εφαρμογή από τις 20 Νοεμβρίου, λίγες ημέρες πριν από τη φετινή Black Friday, που πραγματοποιείται στις 27 Νοεμβρίου. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν μεγαλύτερη διαφάνεια στις αγορές με δόσεις, σαφέστερη ενημέρωση για το συνολικό κόστος της χρηματοδότησης και αυξημένη προστασία των καταναλωτών από τον κίνδυνο υπερχρέωσης. Παράλληλα, επεκτείνεται η εποπτεία σε περισσότερες μορφές πίστωσης, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα» (Buy Now Pay Later – BNPL), οι οποίες χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα στις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Η αλλαγή αφορά άμεσα όσους σχεδιάζουν να αποκτήσουν προϊόντα, όπως κινητά τηλέφωνα και ηλεκτρικές συσκευές, καταβάλλοντας το τίμημα σταδιακά. Μια χαμηλή μηνιαία δόση μπορεί να κάνει την αγορά να φαίνεται πιο εύκολη, ωστόσο το ποσό που θα καταβληθεί τελικά εξαρτάται από τη διάρκεια, τους τόκους και τις υπόλοιπες χρεώσεις της σύμβασης. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι ο καταναλωτής θα γνωρίζει εξαρχής τις πραγματικές οικονομικές συνέπειες της επιλογής του.
Νέοι κανόνες στην καταναλωτική πίστη από τις 20 Νοεμβρίου
Ο νόμος 5317/2026 ενσωματώνει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την καταναλωτική πίστη και διευρύνει τις περιπτώσεις συναλλαγών που καλύπτονται από τις σχετικές διατάξεις. Στόχος είναι να μην περιορίζεται η προστασία μόνο στις παραδοσιακές μορφές δανεισμού, αλλά να καλύπτει και νεότερες υπηρεσίες χρηματοδότησης που προσφέρονται απευθείας κατά την ολοκλήρωση μιας ηλεκτρονικής αγοράς. Με αυτόν τον τρόπο, οι υποχρεώσεις ενημέρωσης και αξιολόγησης της οικονομικής δυνατότητας του πελάτη αποκτούν ευρύτερη εφαρμογή. Πριν από την υπογραφή μιας σύμβασης, ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται με σαφήνεια για το ποσό της πίστωσης, τη διάρκεια αποπληρωμής, τις δόσεις και το συνολικό κόστος που θα κληθεί να καλύψει. Στην ενημέρωση περιλαμβάνονται επίσης οι συνέπειες που μπορεί να έχει μια καθυστερημένη πληρωμή. Οι βασικοί όροι οφείλουν να παρουσιάζονται με ευδιάκριτο τρόπο, ακόμη και όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται από κινητό τηλέφωνο ή υπολογιστή. Η ημερομηνία εφαρμογής έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους σκοπεύουν να αξιοποιήσουν τις προσφορές της Black Friday, καθώς οι όροι μιας νέας σύμβασης χρηματοδότησης θα πρέπει να εξετάζονται με βάση το καθεστώς που ισχύει κατά τη σύναψή της.
Τι αλλάζει στο κόστος των αγορών με δόσεις
Ένα από τα βασικά σημεία του νέου πλαισίου είναι η δυνατότητα ουσιαστικής σύγκρισης ανάμεσα στην άμεση εξόφληση ενός προϊόντος και στην αγορά του μέσω χρηματοδότησης. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει όχι μόνο το ύψος της μηνιαίας δόσης, αλλά και το τελικό ποσό που θα έχει πληρώσει μέχρι την ολοκλήρωση της σύμβασης. Παράλληλα, για το προϊόν αναγράφεται η τιμή με άμεση εξόφληση, ώστε να είναι ευκολότερο να εντοπιστεί η διαφορά από το κόστος της αγοράς με πίστωση. Για παράδειγμα, εάν ένα πλυντήριο κοστίζει 600 ευρώ και προσφέρεται σε 12 δόσεις των 55 ευρώ, χωρίς πρόσθετες χρεώσεις, ο αγοραστής θα καταβάλει συνολικά 660 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση επιβαρύνει την αγορά κατά 60 ευρώ, δηλαδή κατά 10% σε σχέση με την αρχική τιμή. Αντίθετα, εφόσον το ίδιο προϊόν διατίθεται σε έξι πραγματικά άτοκες δόσεις των 100 ευρώ, χωρίς έξοδα, το συνολικό κόστος παραμένει στα 600 ευρώ. Για τη σύγκριση διαφορετικών χρηματοδοτικών προτάσεων χρησιμοποιείται το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Επιτόκιο (ΣΕΠΕ), το οποίο αποτυπώνει τις επιβαρύνσεις που συνυπολογίζονται στο κόστος της πίστωσης. Ωστόσο, οι καταναλωτές χρειάζεται να εξετάζουν ταυτόχρονα το συνολικό ποσό σε ευρώ και τη διάρκεια αποπληρωμής. Οι περισσότερες δόσεις ενδέχεται να μειώνουν την άμεση μηνιαία επιβάρυνση, αλλά διατηρούν την οικονομική υποχρέωση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
VIRAL
Πώς επηρεάζονται οι υπηρεσίες «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η επέκταση των κανόνων στις υπηρεσίες Buy Now Pay Later (BNPL), μέσω των οποίων ο καταναλωτής αποκτά ένα προϊόν και εξοφλεί την αξία του αργότερα, είτε εφάπαξ είτε σε περισσότερες πληρωμές. Οι συγκεκριμένες υπηρεσίες προσφέρονται συχνά κατά την ολοκλήρωση ηλεκτρονικών παραγγελιών, με τη χρηματοδότηση να παρέχεται πολλές φορές από τρίτο πάροχο. Με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η προστασία επεκτείνεται και σε πιστώσεις μικρότερες των 200 ευρώ, οι οποίες δεν καλύπτονταν με τον ίδιο τρόπο από το προηγούμενο καθεστώς. Η αλλαγή είναι σημαντική, καθώς ακόμη και μικρές αγορές μπορούν να συσσωρευτούν και να δημιουργήσουν ένα αισθητό βάρος στον προϋπολογισμό ενός νοικοκυριού. Ενδεικτικά, τρεις διαφορετικές αγορές με μηνιαίες υποχρεώσεις 40, 65 και 95 ευρώ συνεπάγονται συνολική καταβολή 200 ευρώ μέσα στον ίδιο μήνα, χωρίς να υπολογίζονται το ενοίκιο, οι λογαριασμοί και τα υπόλοιπα έξοδα. Η αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής καλείται να λαμβάνει υπόψη και αυτές τις παράλληλες δεσμεύσεις. Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις για ορισμένες διευκολύνσεις πληρωμής που παρέχονται από τον ίδιο τον προμηθευτή. Για παράδειγμα, άτοκη πίστωση χωρίς άλλες επιβαρύνσεις, πέρα από τον νόμιμο τόκο υπερημερίας, η οποία εξοφλείται πλήρως εντός 50 ημερών από την παράδοση, μπορεί να εξαιρείται από το πλαίσιο υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Για ορισμένους μεγάλους προμηθευτές που πραγματοποιούν ηλεκτρονικές πωλήσεις ισχύει ειδικότερο όριο 14 ημερών και πρόσθετες προϋποθέσεις. Η εμπλοκή τρίτου χρηματοδότη αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα για τον χαρακτηρισμό της συναλλαγής.
Έλεγχος των οικονομικών υποχρεώσεων πριν από την έγκριση
Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας του καταναλωτή πριν από τη χορήγηση νέας πίστωσης. Ο φορέας χρηματοδότησης καλείται να εξετάζει κατά πόσο ο ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να ανταποκριθεί στις πληρωμές, με βάση κατάλληλα στοιχεία για τα εισοδήματα, τις δαπάνες και τις υφιστάμενες οικονομικές υποχρεώσεις του. Η έκταση της αξιολόγησης προσαρμόζεται, μεταξύ άλλων, στο ποσό και στη διάρκεια της χρηματοδότησης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η έγκριση μιας νέας αγοράς δεν θα πρέπει να εξετάζεται αποκομμένα από την υπόλοιπη οικονομική κατάσταση του πελάτη. Ένας καταναλωτής που πληρώνει ήδη ενοίκιο και δόση δανείου χρειάζεται να διαθέτει επαρκές εισόδημα για να καλύψει και τη νέα υποχρέωση, αφού αφαιρεθούν οι υπόλοιπες αναγκαίες δαπάνες του. Η χορήγηση πίστωσης συνδέεται με την εκτίμηση ότι ο πελάτης είναι πιθανό να εξοφλήσει το ποσό σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Επιπλέον, προβλέπονται δικαιώματα για τις περιπτώσεις στις οποίες η απόφαση βασίζεται σε αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων. Ο καταναλωτής μπορεί να ζητήσει ανθρώπινη παρέμβαση, επεξήγηση της απόφασης και επανεξέταση, ώστε να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους απορρίφθηκε η αίτησή του. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπου η αξιολόγηση γίνεται μέσω ψηφιακών εφαρμογών και ο ενδιαφερόμενος δεν έχει άμεση επικοινωνία με εκπρόσωπο του χρηματοδότη.
Τα ανώτατα όρια κόστους και το δικαίωμα υπαναχώρησης
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ανώτατα όρια στο συνολικό κόστος της πίστωσης για τις συμβάσεις που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις. Για διάρκεια έως τέσσερα χρόνια, το όριο ορίζεται στο 60% του αρχικού κεφαλαίου, για διάρκεια άνω των τεσσάρων και έως οκτώ ετών στο 70%, ενώ για μεγαλύτερη διάρκεια φτάνει το 75%. Σε μια χρηματοδότηση 1.000 ευρώ με διάρκεια έως τέσσερα χρόνια, το ανώτατο όριο αντιστοιχεί σε κόστος 600 ευρώ επιπλέον του κεφαλαίου, δηλαδή σε συνολική αποπληρωμή έως 1.600 ευρώ. Πρόκειται για ανώτατο όριο και όχι για το ποσό που θα χρεώνεται υποχρεωτικά σε κάθε σύμβαση. Το πραγματικό κόστος εξαρτάται από τους όρους της εκάστοτε προσφοράς και μπορεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο. Για τις πιστωτικές κάρτες ισχύει ξεχωριστός περιορισμός του ΣΕΠΕ, με βάση το μέσο πραγματικό ετήσιο κόστος της αντίστοιχης κατηγορίας πίστωσης, ενώ δεν εφαρμόζονται τα συγκεκριμένα όρια του 60%, του 70% και του 75%. Παράλληλα, ο καταναλωτής διατηρεί το δικαίωμα να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση πίστωσης εντός 14 ημερολογιακών ημερών, χωρίς να χρειάζεται να αιτιολογήσει την απόφασή του. Αν έχει ήδη λάβει τα χρήματα, οφείλει να επιστρέψει το κεφάλαιο και τους τόκους που αντιστοιχούν στο διάστημα χρήσης, μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία των 30 ημερών από την ενημέρωση του χρηματοδότη. Η σύμβαση χρηματοδότησης δεν ταυτίζεται με τη σύμβαση αγοράς του προϊόντος, καθώς καθεμία έχει τους δικούς της όρους ακύρωσης. Ωστόσο, όταν ο καταναλωτής ασκεί νόμιμα το δικαίωμα υπαναχώρησης από την αγορά και η πίστωση είναι συνδεδεμένη με αυτήν, παύει να δεσμεύεται και από τη σχετική χρηματοδότηση, χωρίς επιβάρυνση.
Διαβάστε επίσης
Τι ισχύει για τις παλιές συμβάσεις και τις αγορές της Black Friday
Η 20ή Νοεμβρίου αποτελεί την ημερομηνία εφαρμογής του νέου πλαισίου για τις συμβάσεις που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις. Οι συμβάσεις που έχουν ήδη συναφθεί εξακολουθούν, κατά κανόνα, να διέπονται από το προηγούμενο καθεστώς, με ειδικές προβλέψεις για ορισμένες συμβάσεις αόριστης διάρκειας, στις οποίες εφαρμόζονται συγκεκριμένες νέες διατάξεις ενημέρωσης και προστασίας. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές που θα πραγματοποιήσουν αγορές στη Black Friday με υφιστάμενη πιστωτική κάρτα θα πρέπει να εξετάζουν τους όρους της ήδη υπάρχουσας σύμβασής τους. Η ημερομηνία αγοράς ενός προϊόντος δεν μετατρέπει αυτομάτως μια παλαιότερη σύμβαση σε νέα. Αντίθετα, μια νέα σύμβαση χρηματοδότησης που συνάπτεται μετά τις 20 Νοεμβρίου για την αγορά συγκεκριμένης συσκευής εξετάζεται με βάση τους κανόνες του νέου πλαισίου, εφόσον εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του. Για τους καταναλωτές που σκοπεύουν να αξιοποιήσουν τις προσφορές της Black Friday, η σύγκριση δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο ύψος της μηνιαίας δόσης ή στο πλήθος των άτοκων πληρωμών που διαφημίζονται. Το συνολικό κόστος, η διάρκεια της δέσμευσης, οι τυχόν πρόσθετες χρεώσεις και η δυνατότητα κάλυψης των δόσεων μαζί με τις υπόλοιπες υποχρεώσεις αποτελούν εξίσου κρίσιμα στοιχεία. Η νέα νομοθεσία επιχειρεί να ενισχύσει τη διαφάνεια στις χρηματοδοτούμενες αγορές και να δώσει στους καταναλωτές σαφέστερη εικόνα πριν δεσμευτούν οικονομικά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εμπορικές προσφορές και οι επιλογές πληρωμής με πίστωση αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο.
0 ΣΧΟΛΙΑ