Σάλος με τη Φον ντερ Λάιεν: «Ο μακεδονικός πολιτισμός και η γλώσσα θα κάνουν την Ευρώπη πλουσιότερη»
Η αναφορά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονικό πολιτισμό» και «μακεδονική γλώσσα» κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια άνοιξε εκ νέου στην Ελλάδα τη συζήτηση γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών και τους όρους «Μακεδονία» και «Μακεδονικός». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας στις 2 Οκτωβρίου 2026 στο πλαίσιο της περιοδείας της στα Δυτικά Βαλκάνια, υπογράμμισε την ευρωπαϊκή προοπτική της Βόρειας Μακεδονίας και αναφέρθηκε ευθέως στη γλώσσα και την πολιτιστική της ταυτότητα. Η συγκεκριμένη τοποθέτηση καταγράφηκε στην επίσημη οπτικοακουστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η επίμαχη αναφορά και τι ακριβώς ορίζει το άρθρο 7 της Συμφωνίας των Πρεσπών
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απευθυνόμενη στην ηγεσία και τους πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας, θέλησε να στείλει μήνυμα στήριξης στην πορεία ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην επίσημη αγγλική διατύπωση είπε ότι η Ευρώπη καλωσορίζει τη Βόρεια Μακεδονία «με την ταυτότητα και τη γλώσσα της» και πρόσθεσε ότι «ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη». Αμέσως μετά επικαλέστηκε την ευρωπαϊκή αρχή της ενότητας μέσα από τη διαφορετικότητα. Η δήλωση επανέφερε αναπόφευκτα στο προσκήνιο τη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία υπογράφηκε το 2018 και ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, το ζήτημα της ονομασίας του γειτονικού κράτους αλλά και τη χρήση συγκεκριμένων όρων.
Κομβικό είναι το άρθρο 7 της Συμφωνίας, καθώς επιχειρεί να διαχωρίσει το περιεχόμενο των όρων «Μακεδονία» και «Μακεδονικός» όταν αυτοί χρησιμοποιούνται από τις δύο πλευρές. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 1: «Τα Μέρη αναγνωρίζουν ότι η εκατέρωθεν αντίληψή τους ως προς τους όρους “Μακεδονία” και “Μακεδόνας” αναφέρεται σε διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο και πολιτιστική κληρονομιά». Στη συνέχεια η συμφωνία διευκρινίζει ότι, όσον αφορά την Ελλάδα, οι συγκεκριμένοι όροι συνδέονται με την περιοχή και τον πληθυσμό της βόρειας Ελλάδας, αλλά και με τον ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
VIRAL
Για τη Βόρεια Μακεδονία, από την άλλη πλευρά, το ίδιο άρθρο αναφέρει ότι οι όροι αφορούν την επικράτεια, τη γλώσσα, τον πληθυσμό και τα χαρακτηριστικά τους, με τη δική τους ιστορία, πολιτισμό και κληρονομιά, τα οποία χαρακτηρίζονται ρητά ως διαφορετικά από εκείνα που περιγράφονται για την ελληνική πλευρά. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παράγραφος 4, στην οποία προβλέπεται ότι η επίσημη «Μακεδονική γλώσσα» της Βόρειας Μακεδονίας ανήκει στην ομάδα των νοτιοσλαβικών γλωσσών. Παράλληλα, η ίδια διάταξη σημειώνει ότι η επίσημη γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά της Βόρειας Μακεδονίας δεν σχετίζονται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, τον πολιτισμό και την κληρονομιά της ελληνικής Μακεδονίας. Πρόκειται για κρίσιμη πρόβλεψη της συμφωνίας, η οποία συχνά απουσιάζει από την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το θέμα.
Επομένως, η δήλωση της Φον ντερ Λάιεν δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς σε μια αυθαίρετη επιλογή ορολογίας. Η χρήση του όρου «Macedonian language» για την επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας προβλέπεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών, ενώ η ίδια η συμφωνία ορίζει ταυτόχρονα ότι πρόκειται για νοτιοσλαβική γλώσσα και τη διαχωρίζει από την αρχαία ελληνική πολιτιστική κληρονομιά. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών παρουσιάζει επίσης αυτή τη διάκριση ως βασικό στοιχείο της συμφωνίας.
Η αναφορά, ωστόσο, της προέδρου της Κομισιόν όχι μόνο στη γλώσσα αλλά και σε «Macedonian culture» είναι εκείνη που μπορεί να τροφοδοτήσει περισσότερο την πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα, καθώς αγγίζει ένα ζήτημα που εξακολουθεί να προκαλεί διαφορετικές ερμηνείες και έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό. Η Συμφωνία των Πρεσπών εγκρίθηκε από την ελληνική Βουλή τον Ιανουάριο του 2019 και αποτέλεσε μία από τις πλέον πολωτικές πολιτικές αποφάσεις της περιόδου. Οι υποστηρικτές της υπογράμμισαν ότι έβαλε τέλος σε μια διακρατική διαφορά δεκαετιών και εξασφάλισε τη σύνθετη ονομασία «Βόρεια Μακεδονία» για όλες τις χρήσεις. Οι επικριτές της εστίασαν κυρίως στις προβλέψεις για τη γλώσσα και την ιθαγένεια, θεωρώντας ότι άφηναν περιθώρια για σύγχυση γύρω από τον όρο «Μακεδονικός».
Διαβάστε επίσης
Από την άλλη πλευρά, το ίδιο το κείμενο της συμφωνίας επιχειρεί να βάλει συγκεκριμένα όρια σε αυτή τη χρήση: αναγνωρίζει διαφορετικό ιστορικό και πολιτιστικό περιεχόμενο στους όρους για κάθε χώρα και αποκλείει σύνδεση της επίσημης γλώσσας και των χαρακτηριστικών της Βόρειας Μακεδονίας με την αρχαία ελληνική κληρονομιά. Η νέα δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δείχνει, πάντως, ότι η συγκεκριμένη ορολογία έχει πλέον ενσωματωθεί στον τρόπο με τον οποίο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα αναφέρονται στη Βόρεια Μακεδονία, την ώρα που οι Βρυξέλλες πιέζουν για πρόοδο στην ενταξιακή διαδικασία της χώρας.
0 ΣΧΟΛΙΑ