Στενεύει ο κλοιός για τα καύσιμα: Πώς η κυβέρνηση επιχειρεί να γλιτώσει το «σοκ» στην αντλία χωρίς να αδειάσει ο κουμπαράς

Ενώπιον μιας τιτάνιας και εξαιρετικά λεπτής άσκησης ισορροπίας βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς καλείται να συνδυάσει την αποφασιστική συγκράτηση των ενεργειακών τιμών με την αυστηρότατη διαχείριση των τελευταίων εναπομεινασάντων δημοσιονομικών εφεδρειών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει φρένο στο επικίνδυνο ράλι των τιμών στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο ντίζελ κίνησης, χωρίς ωστόσο να ανοίξει μια νέα, ανεξέλεγκτη «μαύρη τρύπα» στον κρατικό προϋπολογισμό. Η πραγματικότητα αυτή επιβάλλει στρατηγική ακριβείας, δεδομένου ότι τα μέτρα στήριξης δεν πρόκειται να χρηματοδοτηθούν από κάποιον αστείρευτο ή ανεξάντλητο κουμπαρά, αλλά από ένα ιδιαίτερα περιορισμένο υπόλοιπο. Το ποσό αυτό καλείται να μοιραστεί με φειδωλότητα ανάμεσα στις άμεσες ανάγκες της θέρμανσης, στο πετρέλαιο κίνησης και στα αναπόφευκτα απρόοπτα ενός χειμώνα που προμηνύεται ιδιαιτέρως δύσκολος.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη προαναγγείλει ότι το πετρέλαιο θέρμανσης θα κάνει πρεμιέρα στην αγορά στις 15 Οκτωβρίου με τιμή εκκίνησης «πολύ χαμηλότερα» από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Το αποτέλεσμα αυτό θα επιτευχθεί μέσω μιας συνδυασμένης, διπλής παρέμβασης από την πλευρά του κράτους και των διυλιστηρίων, ενώ παράλληλα έχει προγραμματιστεί οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Στο ίδιο μήκος κύματος, έχει «κλειδώσει» οριστικά η επέκταση της επιδότησης στο ντίζελ και για τον μήνα Οκτώβριο, την ίδια στιγμή που η αενάως ακριβή βενζίνη παραμένει επί του παρόντος εκτός πλαισίου παρεμβάσεων.

Τιμές καυσίμων

Η διαδρομή του «κουμπαρά»: Από τον Απρίλιο έως τις εξαγγελίες της ΔΕΘ

Η ιστορία των διαθέσιμων κονδυλίων αποκαλύπτει τηστενή στενότητα μέσα στην οποία καλείται να κινηθεί η κρατική μηχανή. Πίσω στον Απρίλιο, κατά την πρώτη ευρεία συζήτηση για τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, το υπουργείο Οικονομικών υπολόγιζε ότι υπήρχε ένα περιθώριο της τάξης των 250 εκατ. ευρώ για νέα μέτρα εντός του 2026 και περίπου 1 δισ. ευρώ για το 2027.

Μέχρι τη ΔΕΘ η εικόνα είχε βελτιωθεί ελαφρώς. Πρόσθετα έσοδα που προέκυψαν από την ευρύτερη επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, την εφαρμογή του ψηφιακού τέλους συναλλαγής και την αναπροσαρμογή στα τέλη ταξινόμησης —ακόμη και μετά την αφαίρεση του κόστους για τις παρεμβάσεις στις συντάξεις χηρείας— ανέβασαν τον εκτιμώμενο δημοσιονομικό χώρο στα 300 εκατ. ευρώ για το 2026 και στα 1,25 δισ. ευρώ για το 2027. Ωστόσο, τα χρήματα αυτά δεν έμειναν ανέπαφα. Στη Θεσσαλονίκη ανακοινώθηκε ένα νέο πακέτο μη θεσμοθετημένων μέτρων, συνολικού κόστους 605 εκατ. ευρώ για το 2026 και 2,2 δισ. ευρώ για το 2027. Ένα μέρος της αύξησης του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων καλύπτεται βέβαια μέσω της ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής για την ενεργειακή κρίση, ενώ στον αρχικό σχεδιασμό του Απριλίου είχαν ήδη προβλεφθεί περίπου 550 εκατ. ευρώ για μέτρα του 2027.

VIRAL

«Τσακωθήκαμε και θόλωσα»: Συγκλονίζει η ομολογία του 27χρονου για τη δολοφονία της 25χρονης στον ποδηλατόδρομο της Ηγουμενίτσας – Κατέρρευσε το σενάριο της επίθεσης από αγνώστους

Θρήνος για τη Σίντι Κρόφορντ: Πέθανε ο 27χρονος γιος της, Πρίσλεϊ Γκέρμπερ – Βρέθηκε νεκρός σε κέντρο αποκατάστασης

Βουλιαγμένη: Πώς ξεκίνησε ο θανατηφόρος καυγάς για την ξαπλώστρα – «Βρίστηκαν και κοπανάει μία μπουνιά στο πρόσωπο της κοπέλας» λέει ο 76χρονος

Τα κεφάλαια που έχουν ήδη «καεί»

Σύμφωνα με χαρακτηριστικές πληροφορίες και πηγές του ΥΠΟΙΚ, από τον αρχικό διαθέσιμο χώρο του 1 δισ. ευρώ έχουν ήδη απορροφηθεί περίπου 800 εκατ. ευρώ, ποσό στο οποίο προστέθηκε η συνεχής επιδότηση του ντίζελ κίνησης. Το τελευταίο στοιχείο έχει τεράστια βαρύτητα, καθώς και μόνο η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης έχει κοστίσει στον κρατικό κορβανά από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο περίπου 211 εκατ. ευρώ. Μόνο για τον μήνα Σεπτέμβριο το κόστος υπολογίστηκε κοντά στα 30 εκατ. ευρώ, ενώ η ίδια επιδότηση —η οποία ανέρχεται σε 8 λεπτά προ ΦΠΑ και περίπου 10 λεπτά στην τελική τιμή καταναλωτή— σχεδιάζεται να συνεχιστεί κανονικά και τον Οκτώβριο.

Αυτά τα δεδομένα αποδεικνύουν με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει πλέον την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει την καλπάζουσα ενεργειακή ακρίβεια αποκλειστικά και μόνο μέσω οριζόντιων επιδοτήσεων που χρηματοδοτούνται ευθέως από τον τακτικό προϋπολογισμό.

Το πολυδιάστατο μοντέλο κατανομής του «λογαριασμού»

Λόγω των περιορισμένων αντοχών, το μοντέλο στήριξης που προκρίνεται βασίζεται σε πολλαπλές πηγές χρηματοδότησης και εργαλεία παρέμβασης:

• Συνδυασμένη στήριξη στο πετρέλαιο θέρμανσης: Ένα τμήμα της τιμοιακής διαφοράς θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ ένα άλλο σημαντικό κομμάτι θα το επωμιστούν τα διυλιστήρια μέσω υποχρεωτικών εκπτώσεων στη διυλιστηριακή τιμή. Με τα σημερινά δεδομένα των διεθνών αγορών, χωρίς καμία κρατική ή αγοραστική παρέμβαση, η τιμή εκκίνησης του καυσίμου εκτιμάται κοντά ή ακόμα και πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Συνεπώς, προκειμένου η τελική τιμή να περιοριστεί κάτω από τα 1,75 ευρώ, απαιτείται μια γενναία παρέμβαση τουλάχιστον 25 λεπτών ανά λίτρο.
• Το διευρυμένο επίδομα θέρμανσης: Αποτελεί το δεύτερο βασικό εργαλείο. Αντί να επιδοτείται τυφλά και εξ ολοκλήρου κάθε λίτρο καυσίμου στην αντλία, μεγαλύτερο μέρος της κρατικής ενίσχυσης θα κατευθυνθεί στοχευμένα και απευθείας στα δικαιούχα νοικοκυριά.
• Το αυστηρό πλαφόν στα περιθώρια κέρδους: Λειτουργεί ως το τρίτο κρίσιμο ανάχωμα. Η συγκεκριμένη επιλογή δεν απαιτεί άμεση δημοσιονομική δαπάνη, αλλά αποσκοπεί στο να αποτρέψει τη μετατροπή της διεθνούς ανόδου των τιμών σε μια πρόσθετη, αδικαιολόγητη επιβάρυνση μέσα στην αλυσίδα εμπορίας και λιανικής.

Γιατί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) παραμένει μια ακριβή λύση

Παρά τις συνεχείς συζητήσεις και τις πιέσεις, η πιο πολυσυζητημένη και δραστική παρέμβαση —η οριζόντια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης— παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Στην περίπτωση του πετρελαίου θέρμανσης, ο ΕΦΚ για τη χειμερινή περίοδο ανέρχεται στα 28 λεπτά το λίτρο και αποφέρει στα δημόσια ταμεία περίπου 300 εκατ. ευρώ. Ακόμη και μια περιορισμένη μείωσή του συνεπάγεται άμεση και οδυνηρή απώλεια κρίσιμων φορολογικών εσόδων.

Για τον λόγο αυτόν, η Αθήνα επιλέγει να συνδέσει μια τέτοια απόφαση με τις αποφάσεις των Βρυξελλών. Το επικρατέστερο σενάριο που βρίσκεται στο τραπέζι είναι να παρασχεθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση η απαιτούμενη δημοσιονομική ευελιξία στα κράτη-μέλη για προσωρινές φορολογικές παρεμβάσεις στον τομέα της ενέργειας, ούτως ώστε το κόστος να μην επιβαρύνει με τον ίδιο καταστροφικό τρόπο τις εθνικές οροφές δαπανών. Χωρίς αυτή την πολυπόθητη ευρωπαϊκή κάλυψη, η μείωση του ΕΦΚ συνιστά μια ασύγκριτα πιο δαπανηρή επιλογή σε σύγκριση με μια προσωρινή, στοχευμένη και ελεγχόμενη επιδότηση.