Μαργαρίτα Παπανδρέου: Σήμερα το τελευταίο αντίο σε μια γυναίκα που άλλαξε την εποχή της
Σήμερα, Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιείται η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου, η οποία έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών. Η τελετή θα πραγματοποιηθεί στις 11:00 το πρωί στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, όπως έγινε γνωστό από την οικογένειά της, ενώ το «παρών» αναμένεται να δώσει πλήθος ανθρώπων από τον πολιτικό και δημόσιο χώρο. Η Μαργαρίτα Παπανδρέου άφησε πίσω της μια μακρά και έντονη πορεία στη δημόσια ζωή της Ελλάδας, έχοντας διακριθεί ως συγγραφέας, ακτιβίστρια και μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες παρουσίες του ελληνικού γυναικείου κινήματος.
Ποια ήταν η Μαργαρίτα Παπανδρέου
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ήταν πρώην σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου, με τον οποίο παντρεύτηκαν το 1951 και πήραν διαζύγιο το 1989, ύστερα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες κοινής πορείας. Ήταν επίσης μητέρα του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, του ευρωβουλευτή Νίκου Παπανδρέου, καθώς και του Ανδρέα και της Σοφίας. Γεννήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 1923 στο Όουκ Παρκ του Ιλινόι των Ηνωμένων Πολιτειών και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, όπου γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της. Μαζί απέκτησαν τέσσερα παιδιά και η οικογένεια βρέθηκε για πολλά χρόνια κοντά στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων στην Ελλάδα.
Η παρουσία της στη δημόσια ζωή
Κατά τη διάρκεια της κοινής της πορείας με τον Ανδρέα Παπανδρέου, η Μαργαρίτα έζησε από κοντά σημαντικές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Βρέθηκε στο πλευρό του κατά την περίοδο της εξορίας στα χρόνια της δικτατορίας, ενώ στη συνέχεια παρακολούθησε από κοντά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ και τις μεγάλες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές που ακολούθησαν τη Μεταπολίτευση. Ωστόσο, η παρουσία της στη δημόσια ζωή δεν περιορίστηκε στον ρόλο της συζύγου ενός πολιτικού. Η ίδια ανέπτυξε αυτόνομη και έντονη ακτιβιστική δράση, με βασικό πεδίο ενδιαφέροντος τα δικαιώματα των γυναικών και τη θέση τους στην ελληνική κοινωνία.
VIRAL
Η δράση για τα δικαιώματα των γυναικών
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου ίδρυσε και ηγήθηκε της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας, γνωστής ως ΕΓΕ, και αποτέλεσε μία από τις κεντρικές μορφές της από την ίδρυσή της το 1976. Η δράση της συνδέθηκε με τις προσπάθειες για την αλλαγή του Οικογενειακού Δικαίου, που οδήγησαν στη σημαντική μεταρρύθμιση του 1983. Μεταξύ των αλλαγών που συνδέθηκαν με εκείνη την περίοδο ήταν η κατάργηση της προίκας και η νομική κατοχύρωση της ισότητας των δύο φύλων. Μέσα από την ΕΓΕ, οι διεκδικήσεις των γυναικών οργανώθηκαν σε συλλογικό επίπεδο και απέκτησαν μεγαλύτερη δημόσια παρουσία, ενώ στο επίκεντρο βρέθηκε και η ανάγκη μεταβολής των κοινωνικών αντιλήψεων σχετικά με τον ρόλο της γυναίκας μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία.
Η ίδρυση της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας
Η δημιουργία της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας τοποθετείται χρονικά στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκε δυναμικά το σύγχρονο γυναικείο κίνημα στην Ελλάδα, με την εμφάνιση νέων μαζικών γυναικείων οργανώσεων, αλλά και την επανενεργοποίηση παλαιότερων φορέων που είχαν αναστείλει τη δράση τους κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Η ΕΓΕ ξεκίνησε από μια μικρή ομάδα γυναικών που ανήκαν πολιτικά στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς, με επικεφαλής τη Μαργαρίτα Παπανδρέου. Στην αρχική ομάδα συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Βούλγαρη, Ελένη Βούλγαρη, Κάκια Γεννηματά, Ντιντή Γιαννοπούλου, Νίκη Διδίκα, Μαριλένα Ευαγγελάτου, Δήμητρα Καστάνη, Κική Κούτσικα, Μαρία Κυπριωτάκη, Χρυσάνθη Λαΐου – Αντωνίου, Δέσποινα Μαζαράκη, Έφη Μπιτσαξάκη, Καλλιόπη Μπουρδάρα, Μαίρη Μωραϊτου, Κατερίνα Παντελίδου, Έφη Παπαχρήστου, Άννα Παναγοπούλου, Τιτίνα Πανταζή, Αλίκη Τσαπάρα και Λίλα Χριστοφορίδου.
Η ιδρυτική διακήρυξη της ΕΓΕ
Η Ένωση Γυναικών Ελλάδας ιδρύθηκε επίσημα στις 15 Σεπτεμβρίου 1976. Στην ιδρυτική της διακήρυξη έδινε ιδιαίτερη σημασία στην άμεση επαφή με τη βάση και προσδιόριζε τη φυσιογνωμία της ως φεμινιστική, ανεξάρτητη, σοσιαλιστική και μη κυβερνητική γυναικεία οργάνωση. Κεντρικός στόχος της ήταν η νομική κατοχύρωση, αλλά και η ουσιαστική εφαρμογή της ισότητας των φύλων σε όλους τους τομείς της ζωής. Βασικό σύνθημα της οργάνωσης ήταν η θέση ότι «Δεν υπάρχει κοινωνική απελευθέρωση χωρίς γυναικεία απελευθέρωση και δεν υπάρχει γυναικεία απελευθέρωση χωρίς κοινωνική απελευθέρωση». Κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της, από το 1976 έως το 1979, η ΕΓΕ χρειάστηκε να αντιμετωπίσει βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις για τους ρόλους των δύο φύλων, αλλά και τον φόβο αρκετών γυναικών ότι η διεκδίκηση αλλαγών θα μπορούσε να προκαλέσει εντάσεις στο οικογενειακό περιβάλλον.
Η ΕΓΕ σε όλη την Ελλάδα
Την ίδια περίοδο, τα μέλη της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας ταξίδευαν σε πόλεις και χωριά της χώρας, προκειμένου να συναντήσουν γυναίκες από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και περιβάλλοντα, να ακούσουν τις απόψεις και τους προβληματισμούς τους και να ανταλλάξουν εμπειρίες. Παράλληλα, στόχος ήταν η δημιουργία παραρτημάτων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, ώστε η δράση της οργάνωσης να αποκτήσει ευρύτερη βάση και να μην περιοριστεί στα μεγάλα αστικά κέντρα. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΓΕ επιδίωξε να συνδέσει τις δημόσιες διεκδικήσεις για τα δικαιώματα των γυναικών με τα πραγματικά προβλήματα και τις ανάγκες που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες στην καθημερινότητά τους.
Η διεθνής παρουσία και το Μεσογειακό Συνέδριο
Το 1980 η ΕΓΕ διοργάνωσε στην Αθήνα Μεσογειακό Συνέδριο, στο οποίο συμμετείχαν γυναικείες οργανώσεις από τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Συρία, την Κύπρο, τη Μάλτα, τον Λίβανο, την Αίγυπτο, το Ιράκ, την Παλαιστίνη, την Τυνησία, τη Λιβύη, το Μαρόκο και την Αλγερία. Στη διοργάνωση συμμετείχαν επίσης η Σοσιαλιστική Διεθνής Γυναικών και η Ένωση Γυναικών Σαχάρας, ενώ ως παρατηρητές έλαβαν μέρος εκπρόσωποι από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γιουγκοσλαβία. Από τη συγκεκριμένη Μεσογειακή Συνδιάσκεψη προέκυψε η δημιουργία του Κέντρου Γυναικών Μεσογείου, γνωστού ως ΚΕΓΜΕ, διευρύνοντας τη διεθνή διάσταση της δράσης της οργάνωσης και δημιουργώντας έναν ακόμη χώρο επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ γυναικείων φορέων.
Οι πρωτοβουλίες «Greece through new eyes»
Από το 1979 έως και το 1986, η ΕΓΕ διοργάνωνε κάθε καλοκαίρι μια πρωτοποριακή γυναικεία πολιτιστική δράση με τη μορφή ταξιδιών για γυναίκες στην Ελλάδα. Η πρωτοβουλία είχε τίτλο «Greece through new eyes» και στόχος της ήταν να παρουσιάσει την ιστορική πορεία της Ελληνίδας από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Παράλληλα, η δράση της Ένωσης δεν περιοριζόταν μόνο στην αλλαγή του θεσμικού πλαισίου και στη διεκδίκηση νομικών δικαιωμάτων. Η ίδια η ΕΓΕ έχει επισημάνει ότι η αλλαγή των νόμων αποτελούσε έναν από τους στόχους της, ενώ ιδιαίτερη σημασία είχε η προσπάθεια μεταβολής της κοινωνικής νοοτροπίας και η αναβάθμιση των αξιών που αφορούν τη θέση και τον ρόλο των γυναικών στην κοινωνία.
Διαβάστε επίσης
Μια μακρά παρακαταθήκη
Η πορεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου στη δημόσια ζωή συνδέθηκε έτσι όχι μόνο με την οικογένεια Παπανδρέου και τις πολιτικές εξελίξεις που σημάδεψαν τη σύγχρονη Ελλάδα, αλλά και με την αυτόνομη δράση της για ζητήματα ισότητας και γυναικείων δικαιωμάτων. Μέσα από την Ένωση Γυναικών Ελλάδας συμμετείχε σε μια περίοδο κατά την οποία το γυναικείο κίνημα διεκδικούσε αλλαγές τόσο στο θεσμικό επίπεδο όσο και στην καθημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Η σημερινή πολιτική κηδεία της, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, σηματοδοτεί το τελευταίο αντίο σε μια γυναίκα που παρέμεινε για δεκαετίες παρούσα στον δημόσιο διάλογο και συνδέθηκε με σημαντικές διεκδικήσεις για τη θέση των γυναικών στην Ελλάδα.
0 ΣΧΟΛΙΑ