Η Ύψωσις του Τιμίου Σταυρού: Η μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας και η αυστηρή νηστεία της 14ης Σεπτεμβρίου

Μία από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας τιμάται σήμερα, 14 Σεπτεμβρίου, με την εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Η ημέρα έχει ιδιαίτερη θέση στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο, καθώς ο Τίμιος Σταυρός αποτελεί το κατεξοχήν σύμβολο της θυσίας, του Πάθους αλλά και της Ανάστασης του Χριστού. Παράλληλα, η 14η Σεπτεμβρίου χαρακτηρίζεται από αυστηρή μονοήμερη νηστεία, η οποία αποτελεί μία από τις ιδιαίτερες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Ύψωση Τιμίου Σταυρού: Γιατί η 14η Σεπτεμβρίου είναι ημέρα αυστηρής νηστείας

Τι προβλέπει η νηστεία της 14ης Σεπτεμβρίου

Η εκκλησιαστική τάξη προβλέπει για την ημέρα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού αυστηρή νηστεία.

Συγκεκριμένα, οι πιστοί απέχουν από:

• κρέας,
• ψάρι,
• γαλακτοκομικά προϊόντα,
• αυγά,
• λάδι.

Η αποχή από το λάδι διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη ημέρα από πολλές άλλες ημέρες νηστείας του εκκλησιαστικού έτους. Η νηστεία δεν έχει μόνο διατροφικό χαρακτήρα. Στην Ορθόδοξη παράδοση συνδέεται με την εγκράτεια, την προσευχή και την πνευματική προετοιμασία, ιδιαίτερα κατά τις μεγάλες δεσποτικές και θεομητορικές εορτές.

VIRAL

Μαζωνάκης: Η επιθυμία της οικογένειας στο προσκύνημα – «Ο Γιώργος θα ήθελε να ακούγονται οι προσευχές και όχι τα τραγούδια του»

Συνταξιούχοι: Έρχεται «δώρο» 400 ευρώ – Πότε μπαίνουν τα χρήματα

Συναγερμός για τον Αλκέτ Ριζάι: Τι συνέβη τη νύχτα των πυροβολισμών στην Ανάβυσσο – Το θρίλερ έξω από το beach bar

Η εύρεση του Τιμίου Σταυρού από την Αγία Ελένη

Η εορτή συνδέεται, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού στα Ιεροσόλυμα από την Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Το 326 μ.Χ., η Αγία Ελένη μετέβη στους Αγίους Τόπους, αναζητώντας τους τόπους στους οποίους έζησε, δίδαξε, σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Ιησούς Χριστός. Στα Ιεροσόλυμα πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές στον λόφο του Γολγοθά, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, εντοπίστηκαν τρεις σταυροί: ο Σταυρός του Κυρίου και οι δύο σταυροί των ληστών που σταυρώθηκαν μαζί Του.

Σήμερα η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού: Η παράδοση, ο βασιλικός και η νηστεία

Η παράδοση συνδέει την αναγνώριση του Τιμίου Σταυρού με θαυματουργικό γεγονός. Όπως αναφέρουν οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Φιλοστόργιος και Νικηφόρος, όταν ο Σταυρός τοποθετήθηκε πάνω σε νεκρή γυναίκα, εκείνη αναστήθηκε. Στο σημείο όπου βρέθηκε ο Σταυρός υπήρχε προηγουμένως ναός αφιερωμένος στην Αφροδίτη, ο οποίος είχε ανεγερθεί επί αυτοκράτορα Αδριανού. Η Αγία Ελένη φέρεται να έδωσε εντολή για την κατεδάφισή του και στη θέση του ανεγέρθηκε ο Ναός της Αναστάσεως, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του Χριστιανισμού. Ο Τίμιος Σταυρός παραδόθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο και τοποθετήθηκε στον Ναό της Αναστάσεως στις 14 Σεπτεμβρίου 335, γεγονός που συνδέθηκε με την καθιέρωση της εορτής.

Η δεύτερη Ύψωση και η επιστροφή του Σταυρού από τους Πέρσες

Η εορτή συνδέεται και με ένα δεύτερο σημαντικό ιστορικό γεγονός. Το 614 μ.Χ., κατά τη διάρκεια των Βυζαντινο-Περσικών Πολέμων, οι Πέρσες κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ, λεηλάτησαν τα χριστιανικά προσκυνήματα και πήραν μαζί τους ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό. Χρόνια αργότερα, ο αυτοκράτορας Ηράκλειος κατάφερε να επικρατήσει στον πόλεμο εναντίον των Περσών και να ανακτήσει το ιερό κειμήλιο. Ο Σταυρός μεταφέρθηκε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη στις 14 Σεπτεμβρίου 629 και στη συνέχεια επέστρεψε στα Ιεροσόλυμα. Το γεγονός αυτό συνδέθηκε με τη δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού: Η ιστορία της μεγάλης γιορτής της Ορθοδοξίας

Ένα από τα χαρακτηριστικά έθιμα της ημέρας είναι η διανομή κλώνων βασιλικού στους πιστούς μετά την ακολουθία. Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει τον βασιλικό με την εύρεση του Τιμίου Σταυρού, καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, στο σημείο όπου βρισκόταν ο Σταυρός φύτρωσε το συγκεκριμένο αρωματικό φυτό. Στις εκκλησίες ψάλλεται μεταξύ άλλων το γνωστό απολυτίκιο: «Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου, νίκας τοις βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα.»

Ο Εσπερινός στο Ύψωμα 1020 της Φλώρινας

Ξεχωριστή ήταν και η χθεσινή ακολουθία στη Φλώρινα. Το απόγευμα της Κυριακής 13 Σεπτεμβρίου 2026 τελέστηκε ο Εσπερινός της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού στο Ιερό Ναΐδριο της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στο Ύψωμα 1020 της Φλώρινας. Στην ακολουθία χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας κ. Ειρηναίος.

Η σημερινή ημέρα αποτελεί για την Ορθοδοξία ημέρα ιδιαίτερης πνευματικής σημασίας. Ο Σταυρός, από σύμβολο του Πάθους, γίνεται σύμβολο ζωής, ελπίδας και Ανάστασης, υπενθυμίζοντας στους πιστούς το κεντρικό μήνυμα της χριστιανικής πίστης.