Γιατί δεν μπορείς να κολυμπήσεις από νησί σε νησί στη Χαβάη;

Όταν μια χώρα ή μια περιοχή αποτελείται από νησιά διασπαρμένα στη μέση του ωκεανού, η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό είναι η ύπαρξη ενός εκτεταμένου και φθηνού δικτύου πλοίων και οχηματαγωγών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η Ελλάδα, η Νορβηγία, η Ιαπωνία, η Κροατία και οι Φιλιππίνες, όπου τα ακτοπλοϊκά δρομολόγια αποτελούν την «αρτηρία» της καθημερινής ζωής. Ωστόσο, στην αμερικανική πολιτεία των Χαβαίων συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: δεν υπάρχει απολύτως κανένα τακτικό επιβατικό πλοίο που να συνδέει τα κύρια νησιά του αρχιπελάγους.

Παρά την τεράστια τουριστική κίνηση, τις σύγχρονες υποδομές και τους εκατομμύρια επισκέπτες, η μετακίνηση από το ένα νησί στο άλλο γίνεται αποκλειστικά αεροπορικώς. Πώς μια περιοχή που ζει από τον τουρισμό και τη θάλασσα απέκλεισε πλήρως τα πλοία; Πίσω από αυτή την ασυνήθιστη πραγματικότητα κρύβεται ένα εκρηκτικό μείγμα γεωγραφικών ιδιαιτερότητων, οικολογικών εφιαλτών, οικονομικών αποτυχιών και αυστηρών νομοθετικών πλαισίων.

Η γεωγραφία και η ιστορία του «χαμένου» ακτοπλοϊκού

Το αρχιπέλαγος των Χαβαίων αποτελείται από περισσότερα από εκατό νησιά, νησίδες και υφάλους, εκ των οποίων ελάχιστα κατοικούνται. Ο πληθυσμός συγκεντρώνεται κυρίως σε τέσσερα μεγάλα νησιά: στο κεντρικό νησί όπου βρίσκεται η πρωτεύουσα και η ιστορική ναυτική βάση (με το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού), και σε άλλα τρία γειτονικά.

Ωστόσο, οι αποστάσεις δεν είναι τόσο μικρές όσο πιστεύουν οι περισσότεροι. Από το κεντρικό νησί μέχρι τα γειτονικά απέχει κανείς περίπου 150 έως 240 χιλιόμετρα ανοιχτής θάλασσας, χωρίς ενδιάμεσους σταθμούς.

VIRAL

Αργιανίδης: Από το Survivor στο Δρομοκαΐτειο – Τι κάνει σήμερα ο «μάνατζερ ράγκμπι» που απειλούσε να αυτοκτονήσει σε τουαλέτες των ΕΛΤΑ

Φαίη Σκορδά: Η επίσημη ανακοίνωση για την επιστροφή της στον ΑΝΤ1 – Τι αναλαμβάνει

Σπύρος Χαριτάτος: Το σοβαρό πρόβλημα υγείας που τον κρατάει εκτός εκπομπής

Τα πλοία, ωστόσο, δεν απουσίαζαν πάντα. Στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, υπήρχαν κανονικά επιβατικά ατμόπλοια που μετέφεραν επιβάτες, φορτία και αλληλογραφία. Η κατάσταση άλλαξε άρδην με την έλευση της πολιτικής αεροπορίας. Μόλις τα αεροπλάνα μπόρεσαν να καλύψουν τη διαδρομή σε μόλις 40 λεπτά –σε σύγκριση με ολόκληρη νύχτα που απαιτούσε το πλοίο– οι επιβάτες «μετακόμισαν» στα αεροπλάνα μέσα σε μια μόλις γενιά, αφανίζοντας τις ακτοπλοϊκές γραμμές.

Η επική αποτυχία των 180 εκατομμυρίων δολαρίων

Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, μια ιδιωτική εταιρεία αποφάσισε να αναβιώσει την ακτοπλοΐα στις Χαβαίους, θεωρώντας ότι είχε εντοπίσει μια «χρυσοφόρα» αγορά. Με εκατομμύρια εσωτερικές πτήσεις τον χρόνο, πίστεψαν ότι ένα φθηνότερο πλοίο, ικανό να μεταφέρει και αυτοκίνητα, θα προσέλκυε τεράστιο κοινό.

Η εταιρεία παρήγγειλε δύο υπερσύγχρονα, ταχύπλοα καταμαράν αλουμινίου μήκους άνω των 100 μέτρων, συνολικού κόστους περίπου 180 εκατομμυρίων δολαρίων (ποσό που σήμερα αντιστοιχεί σε πάνω από 330 εκατ. δολάρια). Τα πλοία σχεδιάστηκαν για ταχύτητες έως 40 κόμβους, μεταφέροντας 800 επιβάτες και 200 οχήματα ανά ταξίδι.

Ωστόσο, όταν τα πλοία ήταν έτοιμα το 2007, βρέθηκαν αντιμέτωπα με ένα κύμα αντιδράσεων που οδήγησε σε οριστικό ναυάγιο.

1. Η απειλή για τις φάλαινες και η οικολογική καταστροφή

Οι διαδρομές των ταχύπλοων διέσχιζαν τις περιοχές όπου οι φάλαινες-καμπούρες έρχονται κάθε χειμώνα για να αναπαραχθούν. Η κίνηση πλοίων με ταχύτητες 40 κόμβων εγκυμονούσε σοβαρότατους κινδύνους θανατηφόρων συγκρούσεων.

2. Ο εφιάλτης των ξενικών ειδών

Οι Χαβάες αποτελούν το πιο απομονωμένο αρχιπέλαγος στον πλανήτη, με μοναδική χλωρίδα και πανίδα που εξελίχθηκε χωρίς φυσικούς θηρευτές. Η μεταφορά εκατοντάδων αυτοκινήτων από νησί σε νησί έκρυβε τον τεράστιο κίνδυνο διασποράς χωροκατακτητικών ειδών (όπως επιθετικά μυρμήγκια, θορυβώδη αμφίβια και ξένα φυτά) που θα μπορούσαν να αφανίσουν τα τοπικά οικοσυστήματα. Παρά τις υποσχέσεις για αυστηρούς ελέγχους και πλυσίματα ελαστικών πριν από την επιβίβαση, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων.

3. Νομικός πόλεμος και χρεωκοπία

Μετά από προσφυγές στα δικαστήρια και μαζικές διαμαρτυρίες πολιτών (που έφτασαν στο σημείο να εμποδίζουν με κανό την είσοδο του πλοίου στο λιμάνι), το Ανώτατο Δικαστήριο της πολιτείας έκρινε τις παρακάμψεις των περιβαλλοντικών μελετών.

Το έργο πάγωσε. Έχοντας μεταφέρει μόλις 250.000 επιβάτες και απέχοντας έτη φωτός από την κερδοφορία, η εταιρεία κήρυξε πτώχευση. Τα πανάκριβα πλοία πουλήθηκαν σε εξευτελιστική τιμή στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, αφήνοντας πίσω τους «καμένη γη» για οποιονδήποτε μελλοντικό επενδυτή.

Γιατί η θάλασσα στην Χαβάη δεν συγχωρεί

Ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι δικαστικές διαμάχες, η οικονομική πραγματικότητα θα καθιστούσε το εγχείρημα ασύμφορο.

• Απουσία υφάλων: Τα νησιά των Χαβαίων δεν διαθέτουν ρηχά νερά γύρω τους. Είναι οι κορυφές γιγάντιων υποθαλάσσιων ηφαιστείων. Μόλις το πλοίο απομακρυνθεί από την ακτή, τα νερά βαθαίνουν απότομα σε χιλιόμετρα.
• Άγρια θάλασσα: Στα ανοιχτά στενά ανάμεσα στα νησιά, οι ισχυροί άνεμοι και τα υποθαλάσσια ρεύματα δημιουργούν τεράστια κύματα (χαρακτηριστικά, το στενό μεταξύ δύο μεγάλων νησιών ονομάζεται «ο δρόμος των ισχυρών κυμάτων»). Ένα πλοίο αναγκάζεται να μειώσει ταχύτητα, με αποτέλεσμα η διάρκεια του ταξιδιού να εκτοξεύεται στις 6 με 8 ώρες. Με το αεροπλάνο να διαρκεί λιγότερο από μία ώρα και να κοστίζει γύρω στα 100 δολάρια μετ’ επιστροφής, ελάχιστοι επιλέγουν τη ναυτική οδό.
• Έλλειψη καθημερινής μετακίνησης: Σε αντίθεση με τη Νορβηγία ή την Ελλάδα, όπου οι κάτοικοι μετακινούνται καθημερινά για εργασία ανάμεσα σε νησιά, στις Χαβάες δεν υπάρχει μαζική «μαϊντικη» μετανάστευση. Οι κάτοικοι ταξιδεύουν σπάνια (για σοβαρά ιατρικά θέματα ή ειδικές εκδηλώσεις), προτιμώντας την ταχύτητα.
• Το υψηλό κόστος των αμερικανικών ναυπηγείων: Λόγω των παλιών ομοσπονδιακών νόμων (Jones Act), τα πλοία που εκτελούν εσωτερικές γραμμές στις ΗΠΑ πρέπει να ναυπηγούνται εντός της χώρας, κάτι που εκτοξεύει το κόστος κατασκευής τους στο διπλάσιο ή τριπλάσιο σε σχέση με τα διεθνή ναυπηγεία.

Η έλλειψη ακτοπλοϊκής σύνδεσης στη Χαβάη δεν αποτελεί προϊόν συνωμοσίας ή κακής διαχείρισης, αλλά το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της γεωγραφίας, του υψηλού κόστους ζωής, της ευαίσθητης οικολογίας και της συντριπτικής κυριαρχίας των αερομεταφορών. Ένα πλοίο στη Χαβάη θα ήταν αργό, ευάλωτο στην τρικυμία, καταστροφικό για το περιβάλλον και οικονομικά ασύμφορο χωρίς τεράστιες κρατικές επιδοτήσεις – τις οποίες η πολιτεία, με το υψηλότερο κόστος διαβίωσης στις ΗΠΑ, απλώς δεν αντέχει να πληρώσει.