Lockdown, λαγοκέφαλοι και σπίτια που γκρεμίζονται: Πώς χάσαμε μέσα σε λίγα χρόνια όλα όσα θεωρούσαμε δεδομένα;

Αν κάποιος γύριζε τον χρόνο πίσω, στις αρχές του 21ου αιώνα, και μας έλεγε πως μέσα σε λίγα χρόνια θα χάναμε την ελευθερία να βγούμε από το σπίτι μας, την ξεγνοιασιά του να βουτήξουμε στη θάλασσα και την ασφάλεια του να κοιμηθούμε κάτω από τη στέγη μας, θα τον χαρακτηρίζαμε γραφικό ή υπερβολικό. Η ανθρώπινη φύση έχει την τάση να θεωρεί τα βασικά προνόμια της καθημερινότητας ως κεκτημένα, αιώνια και ακλόνητα. Η ελευθερία της μετακίνησης, η θεραπευτική επαφή με τη φύση και η ασφάλεια της εστίας αποτελούσαν τους πυλώνες πάνω στους οποίους χτίστηκε η σύγχρονη κοινωνία μας.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από πρωτόγνωρα γεγονότα ήρθαν να γκρεμίσουν με πάταγο αυτές τις σταθερές. Ο πλανήτης, και ειδικότερα η Ελλάδα, βρέθηκε αντιμέτωπος με καταστάσεις που άλλοτε θα αποτελούσαν σενάρια δυστοπικών ταινιών του Χόλιγουντ. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα στερηθήκαμε τρία πράγματα που θεωρούσαμε απόλυτα δεδομένα: την ελευθερία μας, το μπάνιο μας στη θάλασσα και, πλέον, την ίδια μας τη στέγη.

1. Η μεγάλη στέρηση της ελευθερίας: Όταν ο πλανήτης «κλείδωσε» με τον Covid-19

Η πρώτη και πιο καθολική διάψευση της ψευδαίσθησης ότι όλα είναι δεδομένα ήρθε με την πανδημία του Covid-19. Η ανθρωπότητα ξύπνησε ξαφνικά σε έναν κόσμο όπου το να βγεις για έναν περίπατο, να αγκαλιάσεις έναν δικό σου άνθρωπο ή απλώς να πας στη δουλειά σου απαιτούσε την αποστολή ενός γραπτού μηνύματος στο κράτος και την κατοχή ειδικών εγγράφων μετακίνησης.

VIRAL

Ο καρκίνος «ρήμαξε» την Μάρω Κοντού: Οι πληροφορίες για τις συγκλονιστικές τελευταίες ώρες – «Εκείνη, κρατώντας μου το χέρι…»

Βαρύ το κλίμα στο τελευταίο «αντίο» του 20χρονου Θοδωρή που πυροβόλησαν οι αστυνομικοί στο Άργος – Σπαραγμός στην κηδεία του

Σοκ: Τα πρώτα ευρήματα της ιατροδικαστικής για τον θάνατο του ζευγαριού στον Πειραιά – «Παγώνουν» το αίμα

Τα παγκόσμια lockdown επέβαλαν μια πρωτόγνωρη σιωπή στις άλλοτε θορυβώδεις μεγαλουπόλεις. Η ελευθερία, το πιο πολύτιμο και αυτονόητο αγαθό της δημοκρατικής μας καθημερινότητας, εξαφανίστηκε μέσα σε μια νύχτα. Ο πλανήτης ολόκληρος έζησε μια συλλογική απομόνωση που άφησε βαθιά τραύματα στην ψυχολογία, την κοινωνικότητα και την οικονομία.

Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι συνειδητοποίησαν πόσο εύθραυστη είναι η ελευθερία τους. Η καθημερινότητα περιορίστηκε στους τέσσερις τοίχους ενός σπιτιού, οι δρόμοι ερήμωσαν και ο φόβος του αόρατου εχθρού επέβαλε έναν νέο τρόπο ζωής. Ήταν η στιγμή που όλοι καταλάβαμε πως η ελευθερία να ορίζουμε τη ζωή και τις κινήσεις μας δεν είναι καθόλου δεδομένη, αλλά ένα προνόμιο που μπορεί να χαθεί από τη μια στιγμή στην άλλη.

2. Ο βιασμός της ελληνικής θάλασσας: Πώς οι λαγοκέφαλοι μας στέρησαν το καθημερινό μπάνιο

Για τον Έλληνα, το καλοκαιρινό μπάνιο στη θάλασσα δεν είναι απλώς μια μορφή διασκέδασης· είναι μέρος του DNA του, μια ιερή ιεροτελεστία, το απόλυτο καταφύγιο από την πίεση της καθημερινότητας. Η πρόσβαση στα καταγάλανα νερά της χώρας θεωρούνταν το πιο εύκολο, οικονομικό και δεδομένο δώρο της ελληνικής φύσης.

Και όμως, ακόμα και αυτή η σταθερά δέχεται πλέον ένα σοβαρό πλήγμα. Η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων έφεραν στις ελληνικές παραλίες έναν απρόσκλητο και εξαιρετικά επικίνδυνο επισκέπτη: τον λαγοκέφαλο. Τα τοξικά αυτά ψάρια, που έχουν κατακλύσει τις ακτές της χώρας, έχουν μετατρέψει τη θάλασσα από πηγή χαράς σε πεδίο φόβου.

Οι ειδήσεις για επιθέσεις λαγοκέφαλων σε λουόμενους, ακόμη και σε ρηχά νερά, έχουν προκαλέσει τρόμο. Ο παραθεριστής δεν μπορεί πλέον να βουτήξει με την ίδια ξεγνοιασιά. Το καθημερινό μπάνιο, που κάποτε αποτελούσε το φυσικό δικαίωμα κάθε Έλληνα, πλέον απαιτεί προσοχή, εγρήγορση και, σε πολλές περιπτώσεις, αποφυγή συγκεκριμένων περιοχών. Ο Έλληνας χάνει σταδιακά τη μοναδική διέξοδο που είχε, βλέποντας το φυσικό του περιβάλλον να γίνεται εχθρικό.

3. Ο τρόμος κάτω από την ίδια μας τη στέγη: Η κατάρρευση στα Πετράλωνα και ο εφιάλτης της στέγασης

Αν η απώλεια της ελευθερίας και της θάλασσας κλόνισαν την ψυχολογία μας, η απώλεια της ασφάλειας μέσα στο ίδιο μας το σπίτι αγγίζει τα όρια του υπαρξιακού τρόμου. Η στέγαση, το να έχεις δηλαδή ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου όπου νιώθεις προστατευμένος, είναι η βασικότερη ανάγκη του ανθρώπου.

Η πρόσφατη, σοκαριστική κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα πριν από περίπου δέκα ημέρες ήρθε να αποκαλύψει μια άλλη, εξαιρετικά επικίνδυνη πραγματικότητα. Ένα ολόκληρο κτίριο κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος, αφήνοντας οικογένειες στον δρόμο, επειδή στο διπλανό οικόπεδο γίνονταν εργασίες ανέγερσης νέας οικοδομής χωρίς τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.

Το γεγονός αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Σε πολλές γειτονιές της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων, κάτοικοι παλιών αλλά σταθερών πολυκατοικιών βλέπουν ξαφνικά τεράστιες ρωγμές να σχηματίζονται στους τοίχους των διαμερισμάτων τους, μόνο και μόνο επειδή δίπλα τους ξεκινά μια νέα εκσκαφή. Ο φόβος ότι το σπίτι σου μπορεί να πέσει να σε πλακώσει την ώρα που κοιμάσαι, επειδή κάποιος χτίζει δίπλα χωρίς να υπολογίζει τη στατικότητα του δικού σου κτιρίου, έχει γίνει ο καθημερινός εφιάλτης πολλών πολιτών. Η στέγαση και η ασφάλεια του σπιτιού, που κάποτε θεωρούνταν το απόλυτο οχυρό του ανθρώπου, πλέον κλονίζονται συθέμελα.

Συμπέρασμα: Η εποχή της μεγάλης αβεβαιότητας

Τα τελευταία χρόνια μας δίδαξαν ένα σκληρό αλλά χρήσιμο μάθημα: τίποτα στη ζωή δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η ελευθερία μας μπορεί να περιοριστεί από έναν ιό, η θάλασσά μας να γίνει απροσπέλαστη από ένα ψάρι και το σπίτι μας να καταρρεύσει από την ανθρώπινη απληστία και την έλλειψη ελέγχων.

Η κοινωνία μας καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα εποχή μεγάλης αβεβαιότητας. Ο κόσμος έχασε την ελευθερία του, έχασε τη θάλασσά του και πλέον φοβάται για την ίδια του τη ζωή μέσα στο σπίτι του. Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι τι άλλο θα στερηθούμε, αλλά πώς θα καταφέρουμε να ξαναχτίσουμε τις ζωές μας πάνω σε πιο στέρεες βάσεις, διεκδικώντας ξανά τα αυτονόητα δικαιώματά μας.