Το τέρας στον καθρέφτη μας: Γιατί η ζωή του διπλανού έγινε φτηνότερη από μια «κακιά στιγμή»
Η Ελλάδα του 2026 μοιάζει να έχει εγκλωβιστεί σε έναν ατέρμονο κύκλο αίματος, όπου οι ειδήσεις για δολοφονίες, ξεκαθαρίσματα και βίαια ξεσπάσματα δεν αποτελούν πια την εξαίρεση, αλλά μια εφιαλτική κανονικότητα. Μέσα σε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα, παρακολουθήσαμε την ανθρώπινη ζωή να ευτελίζεται με τρόπους που προκαλούν αποστροφή. Από τη στυγερή δολοφονία του 25χρονου στον Άγιο Δημήτριο μπροστά στα μάτια του ίδιου του του πατέρα, μέχρι τις αποκαλύψεις για τη γυναικοκτονία στην Κρήτη και τον ψηφιακό διασυρμό μιας νεκρής κοπέλας στην Κεφαλονιά, το συμπέρασμα είναι ένα και είναι τρομακτικό: η κοινωνία μας νοσεί από μια βαθιά, χρόνια έλλειψη ενσυναίσθησης. Το μίσος έχει γίνει το βασικό μας καύσιμο και η βία η πρώτη μας γλώσσα επικοινωνίας.
Η βολική ψευδαίσθηση της «κακιάς στιγμής»
Κάθε φορά που ένα μαχαίρι καρφώνεται σε μια καρδιά ή ένα χέρι σφίγγει έναν λαιμό, η πρώτη φράση που ακούγεται από το περιβάλλον του θύτη ή από τους νομικούς του παραστάτες είναι η ίδια: «ήταν η κακιά η στιγμή». Αυτή η φράση αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο κοινωνικό ψέμα που έχουμε εφεύρει για να κοιμόμαστε ήσυχοι τα βράδια. Η «κακιά στιγμή» δεν γεννιέται στο κενό. Δεν είναι ένα τυχαίο καιρικό φαινόμενο που χτυπάει έναν άνθρωπο και τον μετατρέπει σε δολοφόνο. Αντίθετα, είναι η τελική έκρηξη μιας μακράς διαδρομής γεμάτης από απωθημένα, έλλειψη αυτοελέγχου και, πάνω από όλα, μια βαθιά πεποίθηση ότι έχουμε το δικαίωμα να επιβληθούμε στον άλλον με κάθε κόστος.
Όταν κάποιος επιλέγει να κυκλοφορεί με ένα μαχαίρι στην τσέπη ή όταν αποφασίζει ότι η διαφωνία του με τον σύντροφό του λύνεται μόνο με τον θάνατο, η «στιγμή» έχει προετοιμαστεί εδώ και χρόνια. Έχει προετοιμαστεί μέσα από μια παιδεία που δεν έμαθε ποτέ στα παιδιά πώς να διαχειρίζονται την ήττα, την απόρριψη ή τον θυμό τους. Έχει προετοιμαστεί από μια κουλτούρα που αποθεώνει τον «σκληρό» και τον «νικητή», αφήνοντας στο περιθώριο την αξία της διαλλακτικότητας και του σεβασμού στην ανθρώπινη ύπαρξη. Ας είμαστε ειλικρινείς, η βία είναι μια επιλογή που ωριμάζει μέσα στη σιωπή και την ανοχή μας.
VIRAL
Η ψηφιακή αρένα και ο εξευτελισμός του «άλλου»
Δεν είναι τυχαίο ότι η αύξηση της σωματικής βίας συμβαδίζει με την έκρηξη της λεκτικής βίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ζούμε σε μια εποχή όπου ο «άλλος» δεν είναι πια ένας άνθρωπος με όνειρα, φόβους και οικογένεια, αλλά μια εικόνα στην οθόνη μας. Έχουμε εκπαιδευτεί να κρίνουμε, να καταδικάζουμε και να διαπομπεύουμε με την ευκολία ενός κλικ. Αυτή η αποανθρωποποίηση του διπλανού μας είναι το πρώτο βήμα προς το έγκλημα. Αν μπορείς να γράψεις τα πιο αισχρά σχόλια για μια νεκρή κοπέλα επειδή δεν σου άρεσε η εμφάνισή της, τότε το ψυχολογικό εμπόδιο για να ασκήσεις και σωματική βία έχει ήδη αρχίσει να γκρεμίζεται.
Το διαδίκτυο λειτούργησε ως ένας επιταχυντής μίσους. Μας έδωσε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε παντοδύναμοι κριτές των πάντων, κρυμμένοι πίσω από μια ανωνυμία που μας απαλλάσσει από τις συνέπειες. Όταν όμως βγαίνουμε στον δρόμο, κουβαλάμε μαζί μας αυτή την τοξικότητα. Η ανεκτικότητά μας έχει μηδενιστεί. Μια παρεξήγηση στο φανάρι, μια διαφωνία για μια ομάδα ή μια ερωτική απογοήτευση γίνονται αφορμές για «δικαιοσύνη» με ίδια μέσα. Το μίσος δεν είναι πια συναίσθημα, είναι στάση ζωής που καταβροχθίζει κάθε ίχνος λογικής.
Ο ναρκισσισμός ως κινητήρια δύναμη του εγκλήματος
Πίσω από τα περισσότερα εγκλήματα που συγκλονίζουν την επικαιρότητα, κρύβεται ένας παθολογικός ναρκισσισμός. Ζούμε στην εποχή του «εγώ». Τα θέλω μας, οι ανάγκες μας και ο εγωισμός μας έχουν γίνει το κέντρο του κόσμου. Σε αυτό το πλαίσιο, οποιοσδήποτε τολμήσει να μας αμφισβητήσει, να μας εγκαταλείψει ή να μας φέρει αντίρρηση, θεωρείται «εχθρός» που πρέπει να εξοντωθεί. Η ιδιοκτησιακή λογική στις σχέσεις —είτε πρόκειται για τη γυναίκα μας είτε για τον φίλο μας— οδηγεί μαθηματικά στη βία.
Όταν ο δολοφόνος στην Κρήτη αποφάσισε να αφαιρέσει τη ζωή της συντρόφου του, δεν το έκανε από «υπερβολική αγάπη», όπως συχνά ακούγεται σε καφενειακές συζητήσεις. Το έκανε γιατί δεν άντεχε την ιδέα ότι εκείνη ήταν ένας αυτόνομος άνθρωπος που δεν του ανήκε. Όταν ο 25χρονος στον Άγιο Δημήτριο δέχτηκε τη μαχαιριά στην καρδιά, ο θύτης του πιθανότατα ένιωθε ότι η δική του «τιμή» ή η δική του «κυριαρχία» στο πάρκο ήταν σημαντικότερη από τη ζωή ενός νέου ανθρώπου. Αυτή η πλήρη αδυναμία να αντιληφθούμε ότι ο διπλανός μας έχει το ίδιο δικαίωμα στη ζωή με εμάς, είναι η ρίζα του κακού που μας πνίγει.
Η αποσύνθεση της κοινωνικής συνοχής
Η κοινωνία μας έχει πάψει να λειτουργεί ως κοινότητα. Έχουμε γίνει μια μάζα μονάδων που συγκρούονται μεταξύ τους για τον ζωτικό χώρο. Η αίσθηση του «εμείς» έχει εξαφανιστεί και στη θέση της έχει μπει ένας άγριος ανταγωνισμός. Αυτή η αποξένωση κάνει τον φόνο ευκολότερο. Όταν δεν νιώθεις συνδεδεμένος με τον γείτονά σου, όταν δεν σε νοιάζει ο πόνος του πατέρα που χάνει το παιδί του, τότε η βία παύει να είναι κάτι το αποτρόπαιο και γίνεται απλώς μια είδηση που θα προσπεράσεις στην επόμενη ανάρτηση.
Επιπλέον, η συνεχής έκθεση στη βία μέσω των μέσων ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας μας έχει αποευαισθητοποιήσει. Καταναλώνουμε τον θάνατο ως περιεχόμενο, ανάμεσα σε διαφημίσεις και εκπομπές χαμηλής ποιότητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να χάνουμε την ικανότητα να φρικιούμε πραγματικά. Η βία γίνεται «θέαμα» και ο θύτης συχνά αντιμετωπίζεται με μια αρρωστημένη περιέργεια που αγγίζει τα όρια της δόξας.
Διαβάστε επίσης
Το χρέος της αλλαγής πριν την επόμενη τραγωδία
Αν θέλουμε πραγματικά να σταματήσουμε να μετράμε νεκρούς και να αναρωτιόμαστε «γιατί τόσο μίσος», πρέπει να ξεκινήσουμε από τη βάση. Η αυστηροποίηση των ποινών είναι ένα βήμα, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Το πρόβλημα είναι βαθιά πολιτισμικό. Πρέπει να ξαναμάθουμε στα παιδιά μας την αξία της ενσυναίσθησης. Πρέπει να διδάξουμε τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και την ιερότητα της ανθρώπινης ζωής, όχι ως θεωρητικές έννοιες, αλλά ως πράξεις καθημερινές.
Η «κακιά στιγμή» θα σταματήσει να υπάρχει μόνο όταν ο καθένας από εμάς αποφασίσει ότι ο θυμός του δεν είναι πάνω από τον άνθρωπο. Μέχρι τότε, θα συνεχίσουμε να ζούμε σε μια κοινωνία που τρέφεται από το μίσος της, περιμένοντας με τρόμο την επόμενη είδηση που θα μας θυμίσει πόσο φτηνά κοστίζει πλέον η ζωή στην Ελλάδα. Το τέρας δεν είναι κάπου μακριά· είναι μέσα στον τρόπο που σκεφτόμαστε, που μιλάμε και που κρίνουμε. Και αν δεν το αντιμετωπίσουμε τώρα, σύντομα θα μας καταπιεί όλους.
Πιστεύετε ότι η ρίζα αυτής της ακράιας βίας βρίσκεται στην έλλειψη παιδείας και συναισθηματικής νοημοσύνης από την παιδική ηλικία, ή μήπως το κοινωνικό περιβάλλον της Ελλάδας έχει δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα «νόμου της ζούγκλας» που είναι πλέον αδύνατον να ελεγχθεί;
0 ΣΧΟΛΙΑ