Σαν σήμερα 08 Απριλίου 1820: Ο αγρότης Γιώργος Κεντρωτάς, σκάβοντας στο κτήμα του στη Μήλο, ανακαλύπτει ένα γυναικείο άγαλμα – Την Αφροδίτη της Μήλου

Είναι 8 Απριλίου του 1820. Στο μικρό χωριό Κλήμα της Μήλου, ο αγρότης Γιώργος Κεντρωτάς (αναφέρεται και ως Μποτώνης σε κάποιες πηγές) επιδίδεται σε μια συνηθισμένη αγροτική εργασία: προσπαθεί να αποσπάσει πέτρες από αρχαία ερείπια στο κτήμα του για να χτίσει έναν τοίχο. Η μοίρα όμως του επιφυλάσσει μια συνάντηση με την αθανασία. Καθώς σκάβει κοντά στο αρχαίο γυμνάσιο του νησιού, η αξίνα του χτυπά πάνω σε κάτι σκληρό. Σύντομα, μέσα από το χώμα ξεπροβάλλει το πάνω μέρος ενός γυναικείου αγάλματος.

Η τυχαία ανακάλυψη και ο Γάλλος αξιωματικός

Ο Κεντρωτάς, αν και αγράμματος, αντιλαμβάνεται αμέσως ότι το εύρημα είναι σημαντικό. Την ίδια στιγμή, στην περιοχή βρίσκεται ο νεαρός Γάλλος αξιωματικός του ναυτικού, Ολιβιέ Βουτιέ, ένας παθιασμένος αρχαιολάτρης που εξερευνούσε τα ερείπια του αρχαίου θεάτρου. Ο Βουτιέ παρατηρεί τον αγρότη να προσπαθεί να ξανασκεπάσει το άγαλμα με χώμα, φοβούμενος τις οθωμανικές αρχές. Ο Γάλλος πλησιάζει και, προσφέροντας μια μικρή αμοιβή, πείθει τον Κεντρωτά να συνεχίσει το σκάψιμο. Μέσα σε λίγες ώρες, η «Αφροδίτη» αποκαλύπτεται ολόκληρη, χωρισμένη σε δύο μεγάλα κομμάτια (το στήθος και το κάτω μέρος με την πτύχωση), μαζί με άλλα θραύσματα μαρμάρου. Ο Βουτιέ, εκστασιασμένος από την τελειότητα του γλυπτού, αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για ένα αριστούργημα της ελληνιστικής περιόδου.

Ο διπλωματικός πυρετός και ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων

Η είδηση διαδίδεται ταχύτατα. Ο Βουτιέ ενημερώνει τον Γάλλο πρόξενο στη Μήλο, Λουί Μπρεστ, ο οποίος με τη σειρά του στέλνει αναφορά στην Κωνσταντινούπολη, στον πρεσβευτή της Γαλλίας, Μαρκήσιο Ντε Ριβιέρ. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε Γάλλους, Άγγλους και Οθωμανούς για την απόκτηση αρχαιοτήτων ήταν τότε στο απόγειό του.
Ενώ ο Μπρεστ προσπαθούσε να εξασφαλίσει το άγαλμα για λογαριασμό της Γαλλίας, ο Κεντρωτάς, πιεζόμενος από τους τοπικούς προκρίτους, εξαναγκάστηκε να υπογράψει συμφωνία πώλησης στους Οθωμανούς. Ένα τουρκικό πλοίο κατέφθασε στο λιμάνι του Αδάμαντα για να παραλάβει το άγαλμα και να το μεταφέρει στην Κωνσταντινούπολη.

Αφροδίτη της Μήλου

Η αρπαγή με την απειλή των όπλων

Η κρίσιμη στιγμή έφτασε όταν το γαλλικό πλοίο «Εσταφέτ» κατέπλευσε στη Μήλο, μεταφέροντας τον Γάλλο αξιωματικό Ντ’ Ουρβίλ και τις οδηγίες για την άμεση αγορά του αγάλματος. Όταν οι Γάλλοι διαπίστωσαν ότι η Αφροδίτη είχε ήδη φορτωθεί στο τουρκικό πλοίο, η κατάσταση εκτραχύνθηκε. Αυτόπτες μάρτυρες και ιστορικές πηγές περιγράφουν μια σκηνή βίας στο λιμάνι. Οι Γάλλοι ναύτες, οπλισμένοι και αποφασισμένοι, επιτέθηκαν στους Τούρκους που μετέφεραν το άγαλμα. Στη σύρραξη που ακολούθησε, το άγαλμα κακοποιήθηκε –πολλοί πιστεύουν ότι τότε χάθηκαν οριστικά τα χέρια της θεάς, καθώς χτυπήθηκαν πάνω στα βράχια ή στην κουπαστή του πλοίου. Με την απειλή των όπλων και την καταβολή ενός επιπλέον χρηματικού ποσού (περίπου 1.000 φράγκα), οι Γάλλοι κατάφεραν να αποσπάσουν την Αφροδίτη και να την επιβιβάσουν στο δικό τους πλοίο.

VIRAL

Σοκ στην υπόθεση του Πολωνού καθηγητή: Αυτοκτόνησε στις φυλακές η πρώην σύζυγος και ηθική αυτουργός στη δολοφονία

«Δεν ρίχνεις λάδι στη φωτιά…»: Όλοι τον κατηγορούν πως δικαιολογεί τον συζυγοκτόνο της Καλαμάτας αλλά αυτός ο τύπος λέει την μεγαλύτερη αλήθεια

«Τι σου έκανα και με σπρώχνεις έτσι;» – Γείτονας καταγράφει τον καβγά ζευγαριού σε πολυκατοικία και φέρνει μνήμες… Καλαμάτας

Η Αφροδίτη της Μήλου βρίσκεται στο Λούβρο μέχρι και σήμερα

Από τη Μήλο στα Ηλύσια Πεδία

Το άγαλμα έφτασε στη Γαλλία και την 1η Μαρτίου 1821 –μόλις 24 ημέρες πριν την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης– παρουσιάστηκε επίσημα στα Ηλύσια Πεδία ως δώρο στον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΗ’. Ο βασιλιάς το δώρισε στο Μουσείο του Λούβρου, όπου παραμένει μέχρι σήμερα ως ένα από τα τρία σημαντικότερα εκθέματα, μαζί με τη Νίκη της Σαμοθράκης και τη Μόνα Λίζα. Για χρόνια, το Λούβρο προσπάθησε να προβάλει το άγαλμα ως έργο του Πραξιτέλη ή του Φειδία για να αυξήσει την αξία του, αποκρύπτοντας επιμελώς το κάτω μέρος της βάσης που έφερε το όνομα του πραγματικού δημιουργού: Αλέξανδρος από την Αντιόχεια. Η βάση αυτή «χάθηκε» μυστηριωδώς στις αποθήκες του μουσείου για να μην αμφισβητηθεί η κλασική προέλευση του αγάλματος.

Η ανοιχτή πληγή της επιστροφής

Σήμερα, στο σημείο της ανακάλυψης στο Κλήμα, υπάρχει μόνο μια απλή πινακίδα που θυμίζει το γεγονός. Ο Δήμος Μήλου έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια μια παγκόσμια εκστρατεία με σύνθημα «Take Aphrodite Home», ζητώντας την επιστροφή του αγάλματος στον τόπο που το γέννησε. Η Αφροδίτη της Μήλου παραμένει μια «αιχμάλωτη» θεά, ένας θησαυρός που αποκτήθηκε σε μια περίοδο που η Ελλάδα ήταν υπόδουλη και ανήμπορη να προστατεύσει την κληρονομιά της. Η ανακάλυψη του Γιώργου Κεντρωτά πριν από 206 χρόνια ήταν η αρχή ενός μύθου, αλλά και μιας ιστορικής αδικίας που παραμένει ζωντανή.