Χαρίλαος Τρικούπης: Ο μεταρρυθμιστής που οραματίστηκε τη σύγχρονη Ελλάδα – 130 χρόνια από τον θάνατό του στις Κάννες

Σαν σήμερα, στις 30 Μαρτίου 1896, την ώρα που η Αθήνα ζούσε στον παλμό των πρώτων Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, ένας από τους μεγαλύτερους πολιτικούς άνδρες που γέννησε η χώρα άφηνε την τελευταία του πνοή μακριά από την πατρίδα. Ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο άνθρωπος που συνέδεσε το όνομά του με τον εκσυγχρονισμό, τον δικομματισμό και το περίφημο «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν», πέθανε στις Κάννες, κλείνοντας ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Γόνος δύο ιστορικών οικογενειών, γιος του Σπυρίδωνα Τρικούπη και της Αικατερίνης Μαυροκορδάτου, ο Χαρίλαος Τρικούπης γεννήθηκε στο Ναύπλιο το 1832 και έλαβε μια παιδεία ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Οι σπουδές του στη Νομική και η θητεία του στο Διπλωματικό Σώμα στο Λονδίνο, δίπλα στον πατέρα του, τον μπόλιασαν με τις αρχές του βρετανικού κοινοβουλευτισμού, τις οποίες επιχείρησε αργότερα να εμφυτεύσει στο «εύθραυστο» ελληνικό κράτος.

Η επιβολή της «Αρχής της Δεδηλωμένης» και το «Τις Πταίει;»

Η πολιτική σταδιοδρομία του Τρικούπη σημαδεύτηκε από μια ιστορική σύγκρουση με το Στέμμα. Το 1874, εξοργισμένος από τις αυθαιρεσίες του Γεωργίου Α’ και τον διορισμό κυβερνήσεων μειοψηφίας, δημοσίευσε το εμβληματικό άρθρο «Τις Πταίει;» στην εφημερίδα «Οι Καιροί». Με αυτό, κατηγόρησε ευθέως τον βασιλιά για την πολιτική αστάθεια και πρότεινε μια ριζοσπαστική λύση: ο ανώτατος άρχοντας να διορίζει πρωθυπουργό μόνο εκείνον που έχει τη στήριξη της πλειοψηφίας της Βουλής.

Παρά την προσωρινή του φυλάκιση, ο Τρικούπης πέτυχε τον στόχο του. Το 1875 έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός και επέβαλε την «Αρχή της Δεδηλωμένης», θέτοντας τις βάσεις για τον ομαλό κοινοβουλευτικό βίο και τον δικομματισμό στην Ελλάδα.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Το 1875 έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός και επέβαλε την «Αρχή της Δεδηλωμένης»

Το μεγάλο όραμα: Σιδηρόδρομοι, διώρυγες και η γέφυρα που άργησε έναν αιώνα

Ο Τρικούπης δεν ήταν ένας συνηθισμένος πολιτικός. Εκπροσωπώντας την ανερχόμενη αστική τάξη, οραματίστηκε μια Ελλάδα με υποδομές ευρωπαϊκού επιπέδου. Κατά τη διάρκεια των επτά θητειών του ως πρωθυπουργός (συνολικά περίπου 11 χρόνια στην εξουσία), έθεσε σε εφαρμογή ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα έργων:

• Σιδηροδρομικό δίκτυο: Δημιούργησε τις βάσεις των ελληνικών σιδηροδρόμων, συνδέοντας την παραγωγή με τα λιμάνια.
• Διώρυγα της Κορίνθου: Ολοκλήρωσε το έργο που άλλαξε τον χάρτη της ναυσιπλοΐας.
• Ζεύξη Ρίου-Αντιρρίου: Ήταν ο πρώτος που οραματίστηκε τη σύνδεση της Πελοποννήσου με τη Στερεά Ελλάδα, ένα έργο που η χώρα κατάφερε να υλοποιήσει μόλις το 2004.

Ωστόσο, αυτός ο εκσυγχρονισμός είχε βαρύ τίμημα. Η επιβολή σκληρών φόρων τού χάρισε το προσωνύμιο «Φορομπήκτης», ενώ ο δανεισμός από το εξωτερικό οδήγησε την οικονομία στα όριά της.

«Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν» και η πικρή αποχώρηση

Η ιστορική στιγμή που σημάδεψε την καριέρα του ήρθε στις 10 Δεκεμβρίου 1893. Με την Ελλάδα αδύναμη να αποπληρώσει τα δάνεια, ο Τρικούπης αναφώνησε από το βήμα της Βουλής το θρυλικό «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν!». Η χώρα τέθηκε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, μια κατάσταση που επηρέασε την ελληνική οικονομία για δεκαετίες. Η πολιτική του πτώση ήρθε το 1895, όταν στις εκλογές το κόμμα του ηττήθηκε και ο ίδιος δεν εξελέγη καν βουλευτής στην αγαπημένη του εκλογική περιφέρεια, το Μεσολόγγι, χάνοντας την έδρα για μόλις τέσσερις ψήφους από τον άσημο Γουλιμή. Η φράση του «Ανθ’ ημών Γουλιμής… Καληνύχτα σας!» έμεινε στην ιστορία ως το πικρό παράπονο ενός ηγέτη που ένιωσε προδομένος από τον λαό του.

Το τέλος στις Κάννες και η υστεροφημία

Ο Τρικούπης αποχώρησε από την ενεργό πολιτική και κατέφυγε στην Ευρώπη. Παρά το γεγονός ότι εκλέχθηκε ερήμην του βουλευτής Βάλτου το 1896, η υγεία του είχε κλονιστεί ανεπανόρθωτα. Πέθανε στις Κάννες στις 30 Μαρτίου 1896, μακριά από τον θόρυβο της Αθήνας.

Η σορός του μεταφέρθηκε στην Ελλάδα και ετάφη στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών με τη λιτότητα που ο ίδιος επιθυμούσε. Σήμερα, ο Χαρίλαος Τρικούπης αναγνωρίζεται ως ο πολιτικός που προσπάθησε να μετατρέψει μια «ημι-ανατολική» επαρχία σε σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Παρά την οικονομική αποτυχία του 1893, οι βάσεις που έθεσε στις υποδομές και τη λειτουργία των θεσμών παραμένουν η ζωντανή κληρονομιά του.