Σαν σήμερα, 27 Μαρτίου 1977: Δύο Boeing 747 συγκρούονται στο διάδρομο απογείωσης της Τενερίφης – 583 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους

Όλα ξεκίνησαν με μια βόμβα που εξερράγη στο αεροδρόμιο του Λας Πάλμας στο γειτονικό νησί Γκραν Κανάρια. Λόγω της απειλής, πολλές πτήσεις εξετράπησαν στο μικρό αεροδρόμιο Λος Ροντέος της Τενερίφης. Το αεροδρόμιο αυτό δεν ήταν σχεδιασμένο για να δέχεται τόσο μεγάλο όγκο κίνησης, πόσο μάλλον τα τεράστια Boeing 747.

Τα δύο μοιραία αεροσκάφη ήταν η πτήση KLM 4805 από το Άμστερνταμ και η πτήση PanAm 1736 από τη Νέα Υόρκη. Λόγω του συνωστισμού, ο κεντρικός τροχόδρομος ήταν γεμάτος με σταθμευμένα αεροπλάνα, αναγκάζοντας τα Boeing να χρησιμοποιήσουν τον ίδιο τον διάδρομο απογείωσης για να τροχοδρομήσουν (backtrack).

Τα δύο μοιραία αεροσκάφη ήταν η πτήση KLM 4805 από το Άμστερνταμ και η πτήση PanAm 1736 από τη Νέα Υόρκη

Η «λευκή κόλαση» και το λάθος επικοινωνίας

Καθώς τα αεροπλάνα ετοιμάζονταν, μια απότομη μεταβολή του καιρού κάλυψε το αεροδρόμιο με πυκνή ομίχλη. Η ορατότητα έπεσε κάτω από τα 300 μέτρα. Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας δεν μπορούσαν να δουν τα αεροσκάφη, ούτε τα αεροσκάφη το ένα το άλλο. Επιπλέον, το αεροδρόμιο δεν διέθετε ραντάρ εδάφους.

Το κρίσιμο σημείο ήρθε στις 17:06. Ο έμπειρος κυβερνήτης της KLM, Jacob Veldhuyzen van Zanten, βιαζόταν να απογειωθεί για να μην υπερβεί το νόμιμο όριο ωρών εργασίας του πληρώματος. Λόγω μιας μοιραίας παρεμβολής στις ραδιοεπικοινωνίες (ετεροδυνισμός), ο κυβερνήτης της KLM πίστεψε ότι είχε λάβει άδεια απογείωσης, ενώ την ίδια στιγμή το αεροπλάνο της PanAm βρισκόταν ακόμα στον διάδρομο, ψάχνοντας την έξοδο που του είχε υποδειχθεί.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Οι κινητήρες και το κάτω μέρος του αεροσκάφους χτύπησαν την οροφή της PanAm με ταχύτητα 260 χλμ./ώρα

Η σύγκρουση: 583 ψυχές στην άσφαλτο

Το Jumbo της KLM άρχισε να αναπτύσσει ταχύτητα. Όταν ο κυβερνήτης είδε μέσα από την ομίχλη τα φώτα της PanAm, ήταν πολύ αργά. Προσπάθησε να απογειωθεί απότομα, «ξύνοντας» την άσφαλτο με την ουρά του αεροσκάφους, αλλά οι κινητήρες και το κάτω μέρος του αεροσκάφους χτύπησαν την οροφή της PanAm με ταχύτητα 260 χλμ./ώρα.

Το αεροπλάνο της KLM σηκώθηκε για λίγο στον αέρα, αλλά έχοντας υποστεί τεράστια ζημιά, συνετρίβη και τυλίχθηκε στις φλόγες λίγα μέτρα πιο κάτω. Και τα 248 άτομα που επέβαιναν στο ολλανδικό αεροσκάφος έχασαν τη ζωή τους ακαριαία. Από το αεροσκάφος της PanAm, 61 άνθρωποι (συμπεριλαμβανομένου του πληρώματος διακυβέρνησης) κατάφεραν να βγουν από τις φλόγες, ενώ 335 έχασαν τη ζωή τους.

Τα μαθήματα που άλλαξαν την αεροπορία

Το δυστύχημα της Τενερίφης δεν ήταν αποτέλεσμα ενός μόνο λάθους, αλλά μιας απίστευτης σύμπτωσης παραγόντων: τρομοκρατία, ομίχλη, κούραση, παρεμβολές στον ασύρματο και η «αυθεντία» του κυβερνήτη που δεν επέτρεψε στον συγκυβερνήτη να αμφισβητήσει την απόφαση απογείωσης.

Μετά την Τενερίφη, η παγκόσμια αεροπορία άλλαξε ριζικά:

• Standard Phraseology: Καταργήθηκαν οι ασαφείς φράσεις όπως “OK” ή “Roger”. Καθιερώθηκε η αυστηρή ορολογία (π.χ. η λέξη “takeoff” χρησιμοποιείται μόνο όταν δίνεται η τελική άδεια).
• CRM (Crew Resource Management): Δόθηκε έμφαση στη συνεργασία του πληρώματος. Ο συγκυβερνήτης ενθαρρύνεται πλέον να παρεμβαίνει αν θεωρεί ότι ο κυβερνήτης κάνει λάθος.
• Τεχνολογία: Εγκαταστάθηκαν ραντάρ εδάφους σε όλα τα μεγάλα αεροδρόμια και βελτιώθηκαν τα συστήματα αποφυγής σύγκρουσης.

Σήμερα, στο σημείο της τραγωδίας υπάρχει ένα μνημείο, η «Σκάλα προς τον Ουρανό», που θυμίζει τις 583 ζωές που χάθηκαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η Τενερίφη παραμένει το απόλυτο παράδειγμα προς αποφυγή για κάθε πιλότο και ελεγκτή, μια υπενθύμιση ότι στην αεροπορία, η ασφάλεια γράφεται με το αίμα εκείνων που χάθηκαν.