Σαν σήμερα, 27 Μαρτίου 1973: Η βραδιά που ο Μάρλον Μπράντο «πάγωσε» το Χόλιγουντ – Το Όσκαρ που δεν παραλήφθηκε ποτέ

Σαν σήμερα, 27 Μαρτίου 1973, η 45η τελετή απονομής των βραβείων Όσκαρ στο Dorothy Chandler Pavilion του Λος Άντζελες έμελλε να μείνει στην ιστορία όχι για τη λάμψη των αστέρων της, αλλά για την πιο ηχηρή και αμφιλεγόμενη πολιτική διαμαρτυρία που είδε ποτέ η αμερικανική βιομηχανία κινηματογράφου. Ο Μάρλον Μπράντο, ο άνθρωπος που είχε συγκλονίσει την υφήλιο με την ερμηνεία του ως Βίτο Κορλεόνε στον «Νονό», αρνήθηκε να παραλάβει το χρυσό αγαλματίδιο του Α’ Ανδρικού Ρόλου, στέλνοντας στη θέση του μια άγνωστη τότε Ινδιάνα ακτιβίστρια, τη Σαχίν Λιτλφίδερ.

Ήταν μια στιγμή που άλλαξε για πάντα τη σχέση μεταξύ τέχνης και πολιτικού ακτιβισμού, προκαλώντας ένα κύμα αντιδράσεων που δίχασε την κοινή γνώμη για δεκαετίες.

Η άρνηση και η εμφάνιση της Σαχίν Λιτλφίδερ

Όταν ο Λιβ Ούλμαν και ο Ρότζερ Μουρ άνοιξαν τον φάκελο και ανακοίνωσαν το όνομα του Μπράντο, το κοινό ξέσπασε σε χειροκροτήματα. Ωστόσο, στη σκηνή δεν ανέβηκε ο μεγάλος σταρ, αλλά μια νεαρή γυναίκα με παραδοσιακή ενδυμασία των Απάτσι. Ήταν η Σαχίν Λιτλφίδερ (Sacheen Littlefeather), πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Θετικής Απεικόνισης των Ιθαγενών Αμερικανών. 

Σαχίν Λιτλφίδερ, πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Θετικής Απεικόνισης των Ιθαγενών Αμερικανών

Με μια κίνηση του χεριού της, αρνήθηκε να αγγίξει το αγαλματίδιο που της έτεινε ο Μουρ. Μπροστά σε ένα κοινό που κυμαινόταν από την απόλυτη σιωπή μέχρι τις έντονες αποδοκιμασίες (γιουχαΐσματα), η Λιτλφίδερ διάβασε ένα μέρος από την 15σέλιδη επιστολή του Μπράντο: «Εκπροσωπώ τον Μάρλον Μπράντο απόψε και μου ζήτησε να σας πω… ότι με μεγάλη λύπη δεν μπορεί να αποδεχτεί αυτό το πολύ γενναιόδωρο βραβείο. Και τα αίτια για αυτό είναι η μεταχείριση των Ινδιάνων της Αμερικής σήμερα από τη βιομηχανία του κινηματογράφου και την τηλεόραση, καθώς και τα πρόσφατα γεγονότα στο Wounded Knee».

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Το ιστορικό πλαίσιο: Το Wounded Knee και τα στερεότυπα

Η κίνηση του Μπράντο δεν ήταν μια τυχαία καπριτσιόζικη ενέργεια. Εκείνη την περίοδο, η κατάσταση στις ΗΠΑ ήταν εκρηκτική. Η οργάνωση American Indian Movement (AIM) είχε καταλάβει την πόλη Wounded Knee στη Νότια Ντακότα, σε μια ένοπλη αντιπαράθεση με τις ομοσπονδιακές αρχές, διαμαρτυρόμενη για τις αιώνες καταπίεσης και τις αθετημένες υποσχέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης προς τους ιθαγενείς. Ο Μπράντο, γνωστός για την ευαισθησία του σε κοινωνικά ζητήματα, ένιωθε ότι δεν μπορούσε να γιορτάζει σε μια βιομηχανία που επί δεκαετίες παρουσίαζε τους Ινδιάνους ως «άγριους», «αιμοδιψείς» ή «γραφικούς», χρησιμοποιώντας συχνά λευκούς ηθοποιούς για να τους υποδυθούν (το λεγόμενο “redface”).

Η βίαιη επίθεση του Τζον Γουέιν

Το χάος στα παρασκήνια και η επίθεση του Τζον Γουέιν

Η αντίδραση στο εσωτερικό της αίθουσας ήταν βίαιη. Λέγεται ότι ο θρύλος των γουέστερν, Τζον Γουέιν, ο οποίος βρισκόταν στα παρασκήνια, εξοργίστηκε τόσο πολύ που χρειάστηκαν έξι άνδρες ασφαλείας για να τον συγκρατήσουν ώστε να μην επιτεθεί σωματικά στη Λιτλφίδερ στη σκηνή. Πολλοί κατηγόρησαν τον Μπράντο για «αχαριστία» και «θέατρο», υποστηρίζοντας ότι τα Όσκαρ δεν ήταν ο κατάλληλος χώρος για πολιτικά μηνύματα. Άλλοι, ωστόσο, είδαν στην κίνησή του την απόλυτη πράξη αυτοθυσίας ενός καλλιτέχνη που έθεσε την ηθική του πάνω από τη δόξα.

Η μοίρα της Σαχίν Λιτλφίδερ και η συγγνώμη της Ακαδημίας

Για τη Σαχίν Λιτλφίδερ, εκείνη η βραδιά ήταν η αρχή του τέλους της καριέρας της στον κινηματογράφο. Μπήκε στη «μαύρη λίστα» του Χόλιγουντ, δέχθηκε απειλές για τη ζωή της και περιθωριοποιήθηκε. Χρειάστηκαν 49 ολόκληρα χρόνια για να αποκατασταθεί το όνομά της.

Τον Ιούνιο του 2022, η Ακαδημία Κινηματογράφου της έστειλε μια επίσημη επιστολή συγγνώμης, αναγνωρίζοντας την κακοποίηση που υπέστη και τη γενναιότητα που επέδειξε εκείνη τη νύχτα του 1973. Η ίδια η Λιτλφίδερ, λίγο πριν φύγει από τη ζωή τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, απάντησε με σοφία: «Εμείς οι Ινδιάνοι είμαστε υπομονετικοί άνθρωποι. Πέρασαν μόνο 50 χρόνια!».

Η παρακαταθήκη μιας ιστορικής άρνησης

Η ενέργεια του Μάρλον Μπράντο παραμένει μέχρι σήμερα το σημείο αναφοράς για τον ακτιβισμό των διασημοτήτων. Ήταν η πρώτη φορά που ένας ηθοποιός χρησιμοποίησε την τεράστια πλατφόρμα των Όσκαρ, που μεταδίδονταν σε εκατομμύρια σπίτια παγκοσμίως, όχι για να ευχαριστήσει την οικογένειά του ή τον ατζέντη του, αλλά για να στρέψει τους προβολείς σε μια ανθρωπιστική κρίση που η Αμερική προτιμούσε να αγνοεί. Σήμερα, σε μια εποχή που η συμπεριληπτικότητα και η σωστή εκπροσώπηση των μειονοτήτων αποτελούν κεντρικό πυλώνα του κινηματογράφου, η «θυσία» του Μπράντο και της Λιτλφίδερ φαντάζει πιο επίκαιρη από ποτέ. Ήταν η νύχτα που το Χόλιγουντ αναγκάστηκε να κοιταχτεί στον καθρέφτη και να δει τις δικές του αμαρτίες.