Σαν σήμερα, 27 Μαρτίου 1970: Η ιστορική δίκη της «Δημοκρατικής Άμυνας» – Η ώρα που η Αντίσταση κοίταξε στα μάτια τη Χούντα

Σήμερα, Παρασκευή 27 Μαρτίου, συμπληρώνονται 56 χρόνια από μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της αντιδικτατορικής πάλης. Ήταν 27 Μαρτίου 1970, όταν στο Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών άνοιγε η αυλαία για τη δίκη των 34 μελών της «Δημοκρατικής Άμυνας». Μια δίκη που δεν ήταν απλώς μια δικαστική διαδικασία, αλλά μια μετωπική σύγκρουση ανάμεσα στο καθεστώς της 21ης Απριλίου και την πνευματική, στρατιωτική και πολιτική ελίτ που αρνήθηκε να υποταχθεί. Ανάμεσα στους κατηγορούμενους βρίσκονταν προσωπικότητες που σφράγισαν τη μεταπολιτευτική Ελλάδα: ο καθηγητής Σάκης Καράγιωργας, ο μετέπειτα πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος, ο στρατηγός Γεώργιος Ιορδανίδης και πολλοί άλλοι διανοούμενοι και επιστήμονες.

Το χρονικό της σύλληψης και το «ατύχημα» του Καράγιωργα

Η «Δημοκρατική Άμυνα» ήταν μια από τις σημαντικότερες αντιστασιακές οργανώσεις, με έντονη δράση κυρίως στον χώρο των επιστημόνων και των ανώτατων στελεχών. Η αποκάλυψη της οργάνωσης ήρθε με έναν δραματικό τρόπο τον Ιούλιο του 1969. Στον κήπο του σπιτιού του στην Αγία Παρασκευή, μια βόμβα εξερράγη στα χέρια του καθηγητή του Παντείου, Σάκη Καράγιωργα. Ο βαρύτατος τραυματισμός του οδήγησε στη σύλληψή του και ακολούθησε ένα «ντόμινο» συλλήψεων που έφερε στα κρατητήρια της ΕΣΑ δεκάδες στελέχη. Οι βασανισμοί που υπέστησαν οι κατηγορούμενοι κατά τη διάρκεια της προανάκρισης ήταν φρικτοί, με τον Καράγιωργα να μεταφέρεται στο δικαστήριο φέροντας ακόμα τα σημάδια της κακοποίησης και των τραυμάτων του.

«Ντόμινο» συλλήψεων που έφερε στα κρατητήρια της ΕΣΑ δεκάδες στελέχη

Μέσα στην αίθουσα του Στρατοδικείου: Μια δίκη-καταπέλτης

Η δίκη ξεκίνησε σε μια φορτισμένη ατμόσφαιρα. Το καθεστώς ήθελε να παρουσιάσει τους κατηγορούμενους ως «επικίνδυνους βομβιστές» και «τρομοκράτες». Ωστόσο, η υπερασπιστική γραμμή μετατράπηκε σε κατηγορητήριο κατά της Δικτατορίας.

Ο Σάκης Καράγιωργας, παρά την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του, στάθηκε όρθιος μπροστά στους στρατοδίκες. Η απολογία του έμεινε στην ιστορία ως ένα μνημείο δημοκρατικού ήθους. «Δεν είμαστε εμείς οι παράνομοι, αλλά εσείς που καταλύσατε το Σύνταγμα», ήταν το πνεύμα των λεγομένων του. Δίπλα του, ο νεαρός τότε δικηγόρος Νίκος Κωνσταντόπουλος και ο Στρατηγός Ιορδανίδης, ένας άνθρωπος που είχε τιμήσει το εθνόσημο, έδιναν μια άλλη διάσταση στη δίκη: η Αντίσταση δεν ήταν υπόθεση μόνο μιας παράταξης, αλλά ολόκληρου του δημοκρατικού φάσματος. Ο Ιορδανίδης, ως ανώτατος αξιωματικός και εκπρόσωπος της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ, κατέρριψε το αφήγημα της Χούντας ότι η επανάσταση των συνταγματαρχών έγινε για να σωθεί το στράτευμα και το έθνος.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η απόφαση, που εκδόθηκε στις 12 Απριλίου, ήταν εξοντωτική

Οι κατηγορίες και οι ποινές

Το κατηγορητήριο περιλάμβανε τον νόμο 509 «περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος» και κατηγορίες για κατοχή και χρήση εκρηκτικών υλών, καθώς και για απόπειρα ανατροπής της καθεστυστηκυίας τάξεως. Η «Δημοκρατική Άμυνα» είχε πράγματι επιλέξει τη δυναμική δράση (βομβιστικές ενέργειες σε σημεία-σύμβολα, χωρίς θύματα), θέλοντας να προκαλέσει ρήγματα στην εικόνα «γαλήνης» που προσπαθούσε να περάσει η Χούντα στο εξωτερικό.

Η απόφαση, που εκδόθηκε στις 12 Απριλίου, ήταν εξοντωτική:

• Σάκης Καράγιωργας: Ισόβια δεσμά (ο βασιλικός επίτροπος είχε ζητήσει την ποινή του θανάτου).
• Γεώργιος Ιορδανίδης: 8 χρόνια κάθειρξη.
• Νίκος Κωνσταντόπουλος: 8 χρόνια κάθειρξη.

Πολλοί άλλοι καταδικάστηκαν σε ποινές από 3 έως 15 έτη.

Η διεθνής απήχηση και η παρακαταθήκη

Η δίκη της «Δημοκρατικής Άμυνας» προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην Ευρώπη. Κορυφαίοι διανοούμενοι, όπως ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ και ο Άλμπερτ Μοράβια, πήραν θέση υπέρ των κατηγορουμένων. Η εικόνα του καθηγητή Καράγιωργα με τα τραυματισμένα χέρια έγινε σύμβολο του αγώνα για την ελευθερία σε όλα τα διεθνή πρακτορεία.

Η ιστορική σημασία της 27ης Μαρτίου 1970 έγκειται στο γεγονός ότι η Χούντα απέτυχε να ταπεινώσει τους αντιπάλους της. Αντί για μια δίκη «τρομοκρατών», ο ελληνικός λαός και η διεθνής κοινότητα είδαν μια δίκη των αξιών. Οι καταδικασθέντες δεν λύγισαν, και η θυσία τους αποτέλεσε το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε η αντίσταση που οδήγησε, χρόνια μετά, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και την τελική πτώση της δικτατορίας. Σήμερα, θυμόμαστε εκείνη τη μέρα ως μια υπενθύμιση ότι η δημοκρατία δεν είναι δεδομένη, αλλά κερδίζεται με θάρρος, ακόμα και μέσα στις πιο σκοτεινές αίθουσες των στρατοδικείων.