Σαν σήμερα, 13 Μαρτίου 1848: Η μέρα που η Βιέννη «γκρέμισε» τον Μέτερνιχ – Το τέλος του πανίσχυρου αρχιτέκτονα της παλαιάς Ευρώπης
Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν καταγράφουν απλώς μια μάχη ή μια συνθήκη, αλλά τη γέννηση ενός ολόκληρου νέου κόσμου. Σαν σήμερα, στις 13 Μαρτίου 1848, η Βιέννη μετατράπηκε από την ήσυχη πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων στο επίκεντρο ενός σεισμού που συγκλόνισε ολόκληρη την ήπειρο. Ήταν η μέρα που η οργή του λαού και των φοιτητών ανάγκασε σε ταπεινωτική παραίτηση και φυγή τον άνθρωπο που για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες όριζε τις τύχες της Ευρώπης: τον Κλέμενς φον Μέτερνιχ.
Η εξέγερση της Βιέννης δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά το αποκορύφωμα της περίφημης «Άνοιξης των Εθνών». Μέσα σε λίγες ώρες, το σύστημα της απόλυτης μοναρχίας και της σκληρής καταστολής που ο ίδιος ο Μέτερνιχ είχε οικοδομήσει με τόσο κόπο, κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος μπροστά στα οδοφράγματα.
Η σπίθα που άναψε τη φωτιά στην καρδιά της Αυτοκρατορίας
Στις αρχές του 1848, η ατμόσφαιρα στην Ευρώπη ήταν ηλεκτρισμένη. Η είδηση της επιτυχούς επανάστασης στο Παρίσι τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους έφτασε στη Βιέννη σαν ωστικό κύμα. Ο λαός, καταπιεσμένος από τη λογοκρισία, την ακρίβεια και την έλλειψη πολιτικών ελευθεριών, βρήκε το θάρρος να υψώσει το ανάστημά του. Το πρωί της 13ης Μαρτίου, φοιτητές του Πανεπιστημίου της Βιέννης συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο της Δίαιτας της Κάτω Αυστρίας, ζητώντας σύνταγμα, ελευθερία του τύπου και την άμεση παραίτηση της κυβέρνησης.
Η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο όταν οι στρατιωτικές δυνάμεις επιχείρησαν να διαλύσουν το πλήθος με τη βία. Οι πρώτοι πυροβολισμοί και οι πρώτοι νεκροί στους δρόμους της Βιέννης λειτούργησαν ως καταλύτης. Εργάτες από τα προάστια ενώθηκαν με τους φοιτητές, οδοφράγματα υψώθηκαν παντού και η πόλη παραδόθηκε στο χάος. Ο Μέτερνιχ, κλεισμένος στο παλάτι, συνειδητοποίησε ότι η εποχή που οι διαταγές του ήταν νόμος για την Ευρώπη είχε παρέλθει οριστικά.
Η πτώση του «αρχιτέκτονα» και η ταπεινωτική φυγή
Για 39 ολόκληρα χρόνια, ο Μέτερνιχ ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος της αυστριακής πολιτικής και ο εμπνευστής της «Ιερής Συμμαχίας». Ήταν ο άνθρωπος που μισούσε κάθε έννοια επανάστασης και φιλελευθερισμού. Όμως, το απόγευμα εκείνης της ιστορικής Δευτέρας, ο Αυτοκράτορας Φερδινάνδος Α’, υπό την πίεση των εξελίξεων και των ίδιων των συμβούλων του, αναγκάστηκε να ζητήσει την παραίτηση του υπουργού του. Ο Μέτερνιχ, ο άνθρωπος που θεωρούσε τον εαυτό του απαραίτητο για τη σταθερότητα της Ευρώπης, βρέθηκε ξαφνικά μόνος και έκθετος.
Το ίδιο βράδυ, φοβούμενος για τη ζωή του καθώς το οργισμένο πλήθος αναζητούσε τον «τύραννο», ο Μέτερνιχ εγκατέλειψε κρυφά τη Βιέννη. Η φυγή του ήταν το απόλυτο σύμβολο της πτώσης του παλαιού καθεστώτος. Ο άνθρωπος που κάποτε ταξίδευε με τις πιο πολυτελείς άμαξες και την προστασία στρατιών, αναγκάστηκε να διαφύγει μεταμφιεσμένος, χρησιμοποιώντας ένα κοινό μεταφορικό μέσο για να φτάσει τελικά στην Αγγλία. Η άφιξή του στο Λονδίνο ως πρόσφυγας σήμανε το οριστικό τέλος του «Συστήματος Μέτερνιχ».
Διαβάστε επίσης
Η κληρονομιά μιας εξέγερσης που άλλαξε τον κόσμο
Η φυγή του Μέτερνιχ προκάλεσε ντελίριο ενθουσιασμού στους δρόμους της Βιέννης, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ήταν η απόδειξη ότι ακόμα και οι πιο πανίσχυροι υπουργοί δεν μπορούν να σταθούν εμπόδιο στη θέληση ενός λαού που διεκδικεί την ελευθερία του. Αν και οι επαναστάσεις του 1848 τελικά κατεστάλησαν σε πολλές χώρες τους επόμενους μήνες, τίποτα δεν ήταν πια το ίδιο.
Η 13η Μαρτίου 1848 παραμένει στην ιστορία ως η μέρα που η γραφειοκρατική και απολυταρχική δομή της Ευρώπης δέχτηκε το τελειωτικό της πλήγμα. Ο Μέτερνιχ δεν επέστρεψε ποτέ στην εξουσία. Πέθανε χρόνια αργότερα, έχοντας δει την Ευρώπη να αλλάζει μορφή και τις ιδέες που τόσο πολέμησε να γίνονται η νέα πραγματικότητα. Σήμερα, 178 χρόνια μετά, η ανάμνηση εκείνων των οδοφραγμάτων στη Βιέννη υπενθυμίζει ότι η πολιτική εξουσία είναι πάντα προσωρινή μπροστά στη δύναμη της ιστορικής εξέλιξης.
0 ΣΧΟΛΙΑ