Σαν σήμερα, 7 Μαρτίου 1948: Τα Δωδεκάνησα γίνονται επισήμως Ελλάδα
Τα Δωδεκάνησα – τα οποία στην πραγματικότητα αποτελούνται από 14 νησιά – συνδέονται στενά με την ιστορία και την πορεία του Ελληνισμού από την αρχαιότητα. Παρά τους ισχυρούς αυτούς δεσμούς, τα νησιά ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος σχετικά αργά, μόλις το 1947, έπειτα από αιώνες κατακτήσεων, πολέμων και διπλωματικών εξελίξεων.
Η γεωγραφική θέση των Δωδεκανήσων στο νοτιοανατολικό Αιγαίο τα κατέστησε ιδιαίτερα σημαντικά για τις μεγάλες δυνάμεις της κάθε εποχής. Για τον λόγο αυτό βρέθηκαν επανειλημμένα στο στόχαστρο κατακτητών και επιδρομέων.
Κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας τους δέχθηκαν επιθέσεις από Πέρσες, Σαρακηνούς, Βενετούς, Γενουάτες, Σταυροφόρους και Τούρκους, τόσο Σελτζούκους όσο και Οθωμανούς. Κάθε μία από αυτές τις κυριαρχίες άφησε το αποτύπωμά της στα νησιά, τα οποία συχνά βρέθηκαν στο επίκεντρο συγκρούσεων για τον έλεγχο του Αιγαίου.
Το 1309 τα Δωδεκάνησα πέρασαν στην κυριαρχία των Ιωαννιτών Ιπποτών, οι οποίοι εγκαθίδρυσαν ισχυρή παρουσία στην περιοχή και διατήρησαν την εξουσία τους για περισσότερους από δύο αιώνες. Η κυριαρχία τους έληξε το 1522, όταν ο οθωμανικός στρατός κατέλαβε τα νησιά, εντάσσοντάς τα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
VIRAL
Η επανάσταση του 1821 και η επιστροφή στους Οθωμανούς
Όταν ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821, οι κάτοικοι των Δωδεκανήσων συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα για ανεξαρτησία. Οι ελπίδες για ένωση με το νεοσύστατο ελληνικό κράτος ήταν μεγάλες, όμως οι διεθνείς συμφωνίες της εποχής δεν ευνόησαν την παραμονή των νησιών στην Ελλάδα.
Έτσι, το 1830 τα Δωδεκάνησα επέστρεψαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μαζί με τη Σάμο. Η απόφαση αυτή εντάχθηκε σε ευρύτερη διπλωματική συμφωνία, σύμφωνα με την οποία η Εύβοια παραχωρήθηκε στο ελληνικό κράτος.
Η ιταλική κατάληψη και οι ελπίδες των κατοίκων
Το 1912, κατά τη διάρκεια του Ιταλοτουρκικού πολέμου, τα Δωδεκάνησα καταλήφθηκαν από την Ιταλία. Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε νέες προσδοκίες στους κατοίκους των νησιών, οι οποίοι πίστευαν ότι η ιταλική διοίκηση θα ήταν προσωρινή και ότι σύντομα τα νησιά θα εντάσσονταν στον εθνικό κορμό.
Πράγματι, η Συνθήκη των Σεβρών το 1920 προέβλεπε την παραχώρηση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, με εξαίρεση τη Ρόδο, η οποία θα παρέμενε για κάποιο διάστημα υπό ιταλική διοίκηση.
Ωστόσο, η αρνητική έκβαση της Μικρασιατικής Εκστρατείας ανέτρεψε τις εξελίξεις. Η Ιταλία υπαναχώρησε από τις δεσμεύσεις της και, ιδιαίτερα μετά την άνοδο του Μπενίτο Μουσολίνι, επιχείρησε συστηματικά τον εξιταλισμό των νησιών.
Οι εξελίξεις στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Η κατάσταση άλλαξε δραματικά κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, τα Δωδεκάνησα πέρασαν στον έλεγχο της ναζιστικής Γερμανίας.
Με την ήττα της Γερμανίας το 1945, η διοίκηση των νησιών πέρασε στη Μεγάλη Βρετανία, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την τελική διπλωματική διευθέτηση του ζητήματος.
Διαβάστε επίσης
Η διπλωματική μάχη και η απόφαση των Συμμάχων
Η Ελλάδα, μέσω του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, δήλωσε ότι στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων θα έθετε ως εθνικές διεκδικήσεις την προσάρτηση των Δωδεκανήσων, τη Βόρειο Ήπειρο και τη διευθέτηση των ελληνοβουλγαρικών συνόρων.
Τελικά, μόνο το ζήτημα των Δωδεκανήσων είχε θετική κατάληξη. Στις 27 Ιουνίου 1946, η Σοβιετική Ένωση ανακοίνωσε ότι συμφωνεί με την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα, θέτοντας ως βασική προϋπόθεση την αποστρατιωτικοποίησή τους.
Η απόφαση αυτή άνοιξε τον δρόμο για την τελική συμφωνία.
Η Συνθήκη του 1947 και η ένωση με την Ελλάδα
Στις 10 Φεβρουαρίου 1947 υπογράφηκε στο Παρίσι η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, με την οποία τα Δωδεκάνησα παραχωρούνταν επίσημα στην Ελλάδα. Η συμφωνία προέβλεπε επίσης την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων προς τη χώρα.
Η τελετή παράδοσης των νησιών πραγματοποιήθηκε στις 31 Μαρτίου 1947 στη Ρόδο, σε ιδιαίτερα πανηγυρικό κλίμα. Πρώτος διοικητής των Δωδεκανήσων ορίστηκε ο αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης, με πολιτικό σύμβουλο τον πανεπιστημιακό και μετέπειτα Πρόεδρο της Δημοκρατίας Μιχαήλ Στασινόπουλο.
Η επίσημη τελετή ενσωμάτωσης πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 1948, σηματοδοτώντας το τέλος μιας μακράς ιστορικής διαδρομής για τα νησιά. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1955, τα Δωδεκάνησα αναγνωρίστηκαν ως νομός του ελληνικού κράτους με πρωτεύουσα τη Ρόδο.
0 ΣΧΟΛΙΑ