Νέα ένταση στα Βορίζια: Συνέλαβαν τους γονείς του Φανούρη Καργάκη – 4 βεντέτες που συγκλόνισαν τη χώρα

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η κατάσταση στα Βορίζια Ηρακλείου παραμένει εκρηκτική, μήνες μετά το αιματοκύλισμα της 1ης Νοεμβρίου που άφησε πίσω του δύο νεκρούς και ένα χωριό σε διαρκή αναβρασμό. Οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο οικογένειες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της τραγωδίας εξακολουθούν να είναι τεταμένες, με κάθε νέο επεισόδιο να λειτουργεί σαν σπίθα σε ξερόχορτα.

Ο λόγος της σύλληψης

Στο πιο πρόσφατο επεισόδιο, οι Αρχές προχώρησαν στη σύλληψη των γονιών του 39χρονου Φανούρη Καργάκη, ο οποίος είχε σκοτωθεί κατά την ανταλλαγή πυροβολισμών πριν από περίπου 2,5 μήνες. Η εξέλιξη αυτή ήρθε μετά από μήνυση που υπέβαλε συγγενικό πρόσωπο της άλλης πλευράς, συγκεκριμένα, η αδελφή της θανούσης Ευαγγελίας Φραγκιαδάκη, η οποία είχε τραυματιστεί στο χέρι στο μακελειό. Η μήνυση αφορά τα αδικήματα της απειλής και της εξύβρισης.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, και οι δύο γονείς συνελήφθησαν, ωστόσο ο πατέρας, λόγω σοβαρής επιβάρυνσης της υγείας του, νοσηλεύεται φρουρούμενος στο ΠΑΓΝΗ με Covid και χαμηλό οξυγόνο. Η μητέρα οδηγήθηκε ενώπιον των εισαγγελικών αρχών. Η υπόθεση αυτή δεν είναι απλώς μια ακόμη δικαστική εξέλιξη: για τους κατοίκους της περιοχής λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι, όταν η έννοια της «τιμής» εμπλέκεται με το πένθος, η ένταση μπορεί να συντηρείται σαν πληγή που δεν κλείνει.

4 βεντέτες που σόκαραν το πανελλήνιο

Κάπου εδώ επανέρχεται αναπόφευκτα ο όρος «βεντέτα». Όχι ως παλιομοδίτικη λέξη που ανήκει σε άλλους αιώνες, αλλά ως κοινωνικό αποτύπωμα που εμφανίζεται όταν ο νόμος θεωρείται ανεπαρκής, η οργή γίνεται ταυτότητα και η εκδίκηση παίρνει τη θέση της δικαιοσύνης. Η Ελλάδα έχει πληρώσει ιστορικά βαρύ τίμημα σε τέτοιους κύκλους αίματος. Παρακάτω, τέσσερις χαρακτηριστικές βεντέτες που «έγραψαν ιστορία» και δείχνουν πώς μια μικρή αφορμή μπορεί να γεννήσει μια τραγωδία δεκαετιών.

1) Βορίζια 1955: Η νύχτα που το χωριό «πάγωσε» και μέτρησε νεκρούς και ακρωτηριασμούς

Η ιστορία των Βοριζίων είναι βαριά πολύ πριν τα σύγχρονα γεγονότα. Το 1955, ανήμερα της γιορτής του Αγίου Φανουρίου, το χωριό γλεντούσε. Μέσα σε λίγα λεπτά, η χαρά έγινε τρόμος. Ένα πρώτο φονικό, σύμφωνα με τις τότε πηγές, πυροδότησε αλυσιδωτές αντιδράσεις: δεύτερο θύμα, τρίτο, και στη συνέχεια μια πράξη που μετατρέπει τη βεντέτα σε συλλογική τραγωδία: ρίψη χειροβομβίδας σε χώρο όπου βρίσκονταν πολλοί άνθρωποι.

Το αποτέλεσμα ήταν έξι νεκροί και πολλοί τραυματίες, αρκετοί από τους οποίους έμειναν με μόνιμες αναπηρίες. Οι Αρχές κινητοποιήθηκαν μαζικά, με ενισχύσεις χωροφυλακής και στρατού. Το χωριό ζούσε επί εβδομάδες σε καθεστώς φόβου. Αυτό το περιστατικό έμεινε στην ιστορία ως παράδειγμα του πώς μια κοινότητα μπορεί να παρασυρθεί από τον «νόμο της ανταπόδοσης» και να χαθούν ζωές ακόμη και ανθρώπων που δεν είχαν άμεση εμπλοκή.

2) Σαρτζετάκηδες – Πενταράκηδες: Η βεντέτα που κατάπιε δεκαετίες και «τελείωσε» με μια ψήφο

Πρόκειται για μια από τις πιο γνωστές κρητικές βεντέτες, που εξελίχθηκε για χρόνια και απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Η ένταση διατηρήθηκε σε βάθος δεκαετιών, με τη βία να περνά από γενιά σε γενιά σαν «χρέος» που δεν ακυρώνεται. Στη συλλογική μνήμη έμεινε και περιστατικό όπου ακόμη και ανήλικοι βρέθηκαν στο στόχαστρο, γεγονός που δείχνει το πιο σκοτεινό χαρακτηριστικό της βεντέτας: δεν σταματά στα πρόσωπα, απλώνεται σε «ονοματεπώνυμα» και συγγένειες.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της ιστορίας είναι το συμβολικό της «τέλος»: το 1985, όταν ο Χρήστος Σαρτζετάκης εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η ψήφος που «κλείδωσε» τον αριθμό προήλθε, σύμφωνα με όσα έχουν καταγραφεί, από πολιτικό που ανήκε στην οικογένεια της άλλης πλευράς. Ήταν μια δημόσια κίνηση συμφιλίωσης, ένα είδος «σασμού» που δεν ήρθε από όπλα, αλλά από θεσμική πράξη. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά: καμιά βεντέτα δεν σταματά πραγματικά, αν δεν βρεθεί τρόπος να μετατραπεί το πένθος σε συμφωνία να μη συνεχιστεί το αίμα.

3) Παπαδόσηφος – Βενιαράκης: Η εκδίκηση που μπήκε στο δικαστήριο και «ακύρωσε» το κράτος δικαίου

Αυτή η υπόθεση έμεινε ιστορική για έναν λόγο: η εκδίκηση δεν έγινε σε σκοτεινό σοκάκι ή σε ενέδρα, αλλά μέσα σε δικαστική αίθουσα. Η αίσθηση ότι «η δικαιοσύνη δεν ήταν αρκετή» μετατράπηκε σε προσωπική απόφαση να επιβληθεί μια άλλη, παράλληλη «δικαιοσύνη» με όπλο. Το σοκ ήταν διπλό: όχι μόνο χάθηκε μια ζωή, αλλά αμφισβητήθηκε με τον πιο ωμό τρόπο η ίδια η ιδέα ότι οι διαφορές λύνονται θεσμικά.

Η υπόθεση αυτή φωτίζει έναν κεντρικό μηχανισμό της βεντέτας: την αντικατάσταση των θεσμών από το συναίσθημα. Όταν ο πόνος γίνεται «εντολή» και ο θυμός «δικαίωμα», τότε η κοινωνία επιστρέφει σε πρωτόγονους κανόνες και το κράτος δικαίου φαίνεται ανίσχυρο.

4) «Μια κουδούνα, επτά νεκροί»: Η βεντέτα της Μεσαράς και ο παραλογισμός της αφορμής

Στη Μεσαρά, μια διαφωνία που θα μπορούσε να λυθεί με μια κουβέντα, μια κουδούνα προβάτων, πήρε διαστάσεις καταστροφής. Ο αριθμός των θυμάτων και η διάρκεια της έντασης κατέστησαν την υπόθεση σύμβολο του παράλογου χαρακτήρα των βεντετών: δεν είναι η αφορμή που σκοτώνει, αλλά το πώς η αφορμή φορτίζεται με την έννοια «δεν θα περάσει έτσι».

Και κάπου ανάμεσα στη βεντέτα, η κοινότητα παγώνει, οι άνθρωποι αλλάζουν διαδρομές, αποφεύγουν κοινωνικές εκδηλώσεις, ζουν με την αίσθηση ότι «κάτι θα γίνει». Αυτό είναι και το πιο ύπουλο αποτέλεσμα: η βεντέτα δεν σκοτώνει μόνο με όπλα, σκοτώνει και την κοινωνική ζωή.

Γιατί οι βεντέτες επιμένουν

Οι βεντέτες δεν είναι απλώς ιστορίες βίας. Είναι ιστορίες για το πώς λειτουργούν οι κοινωνίες όταν αισθάνονται ότι δεν υπάρχει διέξοδος: όταν η απώλεια δεν βρίσκει δικαίωση, όταν το πένθος γίνεται μίσος, όταν η κοινότητα «παίρνει θέση» και όταν οι νέοι μεγαλώνουν με μνήμες που δεν έζησαν αλλά τις κληρονόμησαν. Η υπόθεση στα Βορίζια, με τις νέες συλλήψεις, δείχνει ότι ο δρόμος προς την εκτόνωση είναι μακρύς. Και το πιο δύσκολο ερώτημα δεν είναι ποιος έχει δίκιο, αλλά πώς σταματά ο κύκλος.