Η άνοια δεν είναι μονόδρομος: Ο νέος «χάρτης» πρόληψης που αλλάζει όσα ξέραμε

Για δεκαετίες, η άνοια αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης. Μια διάγνωση που ερχόταν αργά, όταν πλέον τα περιθώρια παρέμβασης ήταν ελάχιστα. Σήμερα, όμως, η επιστημονική εικόνα αλλάζει ριζικά. Σύμφωνα με μια νέα, εκτενή διεθνή επιστημονική συμφωνία, εκατομμύρια περιστατικά άνοιας θα μπορούσαν να προληφθούν, όχι με κάποιο «θαυματουργό» φάρμακο, αλλά με στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής και σοβαρή δημόσια πολιτική. Οι ερευνητές παρουσίασαν έναν αναλυτικό «οδικό χάρτη» πρόληψης, βασισμένο σε δεκάδες μελέτες, που καταλήγει σε ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα: ο εγκέφαλος επηρεάζεται βαθιά από το πώς ζούμε, πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια νοητικής έκπτωσης.

Ο νέος χάρτης πρόληψης που αλλάζει τα δεδομένα(Φωτογραφία: Unsplash)

Οι επιλογές που κάνουν τη διαφορά

Στο επίκεντρο βρίσκονται παράγοντες κινδύνου που θεωρούνται τροποποιήσιμοι. Η απώλεια ακοής που μένει χωρίς αντιμετώπιση, η αρρύθμιστη υπέρταση, η υψηλή χοληστερίνη, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, η κοινωνική απομόνωση και η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέονται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν, σε κάποιο βαθμό, να ελεγχθούν.

Ο δρόμος της πρόληψης απέναντι στην άνοια(Φωτογραφία: Unsplash)

Οι ειδικοί τονίζουν ότι, ελλείψει οριστικής θεραπείας, η πρόληψη αποτελεί το πιο ισχυρό όπλο που διαθέτουμε σήμερα. Και αυτή δεν αφορά μόνο την τρίτη ηλικία. Αντίθετα, ξεκινά από τη μέση ηλικία, ή και νωρίτερα, όταν οι βλάβες στον εγκέφαλο μπορούν ακόμη να αναχαιτιστούν.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνείται η πρόληψη στο κοινό. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα γενικόλογα ή φοβικά μηνύματα δεν βοηθούν. Αντίθετα, χρειάζονται απλές, ξεκάθαρες οδηγίες που να δίνουν αίσθηση ελέγχου και όχι ενοχής. Για παράδειγμα, το μήνυμα ότι «η ρύθμιση της πίεσης προστατεύει και τον εγκέφαλο» είναι πιο αποτελεσματικό από ασαφείς προειδοποιήσεις.

VIRAL

Ποια είναι η Μαρία Αντωνά: Η ηλικία, η σχέση που έφτασε στον γάμο με τον Σοϊλέδη, η νέα αρχή και η γνωριμία με τον Λιάγκα

Η Φαίη Σκορδά είδε κάτι στο πρόσωπό της και δεν το άφησε ασχολίαστο – «Ίσως χρειάζομαι botox»

«Έτσι βρήκα τον Σεργιανόπουλο στο διαμέρισμα»: Ο Πάνος Σόμπολος για την εικόνα που αντίκρισε μετά τη δολοφονία

Ένα ακόμη σημαντικό σημείο είναι η ανάγκη για συντονισμένη κρατική δράση. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χωρίς εθνικές στρατηγικές πρόληψης, οι ανισότητες θα διευρυνθούν. Η πρόσβαση σε ακουστικά βαρηκοΐας, η έγκαιρη διάγνωση καρδιαγγειακών προβλημάτων και η ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής δεν πρέπει να εξαρτώνται από τον τόπο κατοικίας ή το εισόδημα.

Οι παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε (Φωτογραφία: Unsplash)

Τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια αυξάνεται ραγδαία παγκοσμίως, ενώ οι κοινωνίες συνεχίζουν να επενδύουν λιγότερα στην πρόληψη σε σχέση με άλλες σοβαρές ασθένειες. Κι όμως, η επιστημονική γνώση υπάρχει ήδη. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση και η συλλογική αλλαγή νοοτροπίας. Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: δεν μπορούμε να περιμένουμε μια μελλοντική «θεραπεία» για να δράσουμε. Κάθε χρόνο καθυστέρησης σημαίνει χιλιάδες νέες περιπτώσεις που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Η άνοια δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά η αδράνεια μπορεί να την κάνει να μοιάζει έτσι.