Το τελευταίο «αντίο» στην Πριγκίπισσα Ειρήνη στη Μητρόπολη – 8 κηδείες που συγκλόνισαν τη χώρα και «ένωσαν» τον κόσμο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η άφιξη της σορού της Πριγκίπισσας Ειρήνης στο παρεκκλήσι του Αγίου Ελευθερίου, δίπλα στη Μητρόπολη Αθηνών, έφερε ξανά στο προσκήνιο μια εικόνα γνώριμη στην ελληνική κοινωνία: το λαϊκό προσκύνημα και το συλλογικό «αντίο» σε πρόσωπα που, ο καθένας με τον τρόπο του, άφησαν αποτύπωμα στην Ιστορία, την πολιτική ή τον πολιτισμό. Η νεκρώσιμη ακολουθία στη Μητρόπολη και η ταφή στο Τατόι, δίπλα στον αδελφό της Κωνσταντίνο Β΄, δεν αποτελούν απλώς ένα οικογενειακό γεγονός, αλλά ένα τελετουργικό με έντονο συμβολισμό. Με αφορμή αυτό το ύστατο χαίρε, αξίζει να θυμηθούμε δέκα κηδείες στην Ελλάδα που εξελίχθηκαν σε γεγονότα μαζικής συμμετοχής, ξεπερνώντας τα στενά όρια μιας τελετής.

Λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη και ταφή στο Τατόι

Στην Αθήνα έφτασε νωρίς το πρωί της Δευτέρας 19/1 η σορός της Πριγκίπισσας Ειρήνης, σηματοδοτώντας την έναρξη των τελετών αποχαιρετισμού για μια γυναίκα που έζησε διακριτικά, μα άφησε έντονο αποτύπωμα. Η σορός της τοποθετήθηκε στο παρεκκλήσι του Αγίου Ελευθερίου, δίπλα στη Μητρόπολη Αθηνών, όπου οι πολίτες είχαν τη δυνατότητα να αποδώσουν τον ύστατο φόρο τιμής κατά τις πρωινές ώρες.

Η εξόδιος ακολουθία τελείται το μεσημέρι στον Καθεδρικό Ναό, ενώ αμέσως μετά θα ακολουθήσει η ταφή στο Βασιλικό Κοιμητήριο Τατοΐου, σε στενό οικογενειακό κύκλο. Εκεί θα αναπαυθεί δίπλα στον αδελφό της, τον τέως βασιλιά Κωνσταντίνος Β΄, εκπληρώνοντας τη δική της επιθυμία για έναν λιτό, οικογενειακό αποχαιρετισμό. Το Σάββατο που προηγήθηκε, η ισπανική βασιλική οικογένεια την αποχαιρέτησε στη Μαδρίτη, σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στον Ελληνορθόδοξο Καθεδρικό Ναό Αγίου Ανδρέα και Αγίου Δημητρίου. Παρούσα, εμφανώς συγκινημένη, η βασίλισσα Σοφία, πλαισιωμένη από τον βασιλιά Φίλιππο ΣΤ΄, τη βασίλισσα Λετίθια και τις πριγκίπισσες Λεονόρ και Σοφία.

8 κηδείες που έμειναν στην ιστορία

1. Αλίκη Βουγιουκλάκη – (1996)

Μετά από δίμηνη νοσηλεία στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και σκληρή μάχη με τον καρκίνο στο ήπαρ, η Αλίκη Βουγιουκλάκη έφυγε από τη ζωή τον Ιούλιο του 1996, σε ηλικία 62 ετών. Η είδηση του θανάτου της προκάλεσε σοκ. Για πολλούς Έλληνες, η Αλίκη δεν ήταν απλώς μια ηθοποιός. Ήταν η παιδική τους ηλικία, τα καλοκαίρια του ελληνικού κινηματογράφου, το χαμόγελο μιας ολόκληρης εποχής.

Η σορός της τέθηκε σε διήμερο λαϊκό προσκύνημα στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών. Χιλιάδες άνθρωποι περίμεναν υπομονετικά στην ουρά, κρατώντας λουλούδια, φωτογραφίες, σημειώματα. Στις 24 Ιουλίου 1996 τελέστηκε η νεκρώσιμη ακολουθία στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών και η ταφή έγινε την επόμενη ημέρα στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, δημοσία δαπάνη. Η κηδεία της είχε τη μορφή λαϊκού προσκυνήματος. Συνάδελφοι, φίλοι και απλοί πολίτες αποχαιρέτησαν την «εθνική σταρ» της Ελλάδας, την γυναίκα που πρωταγωνίστησε σε δεκάδες ταινίες και καθόρισε όσο λίγες την έννοια της δημοφιλίας.

2. Στέλιος Καζαντζίδης – (2001)

Εκείνο το Σάββατο του 2001, η Ελευσίνα δεν έμοιαζε με καμία άλλη ελληνική πόλη. Για λίγες ώρες, έγινε τόπος προσκυνήματος, σημείο συνάντησης μνήμης, πόνου και αγάπης. Άνθρωποι από κάθε γωνιά της Ελλάδας κατέφθαναν ασταμάτητα, όχι για να παρακολουθήσουν μια τελετή, αλλά για να πουν ένα «ευχαριστώ» σε κάποιον που ένιωθαν δικό τους.

Χιλιάδες κόσμου συνόδευσαν τον Στέλιο Καζαντζίδη στο τελευταίο του ταξίδι, περπατώντας για χιλιόμετρα κάτω από τον ήλιο. Δεν υπήρχαν συνθήματα, ούτε επίσημοι λόγοι. Υπήρχαν μόνο τραγούδια. Οι φωνές ενώνονταν αυθόρμητα, σπασμένες από συγκίνηση, τραγουδώντας στίχους που είχαν ειπωθεί χιλιάδες φορές σε γλέντια, σε ξενιτιές, σε δύσκολες νύχτες μοναξιάς.

3. Νίκος Παπάζογλου – (2011)

Η Θεσσαλονίκη αποχαιρέτησε τον Παπάζογλου με τρόπο βαθιά συναισθηματικό. Στον ναό της Αγίας Σοφίας συγκεντρώθηκε κόσμος κάθε ηλικίας. Η κηδεία του δεν είχε κραυγές, αλλά βαθιά σιωπή. Ο Παπάζογλου συμβόλιζε την αυθεντικότητα και την ανεξαρτησία. Την ώρα της κηδείας του Νίκου Παπάζογλου, κατά τη διάρκεια του Δημοτικού Συμβουλίου, που συνεδρίαζε κανονικά, τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη του, ενώ κατατέθηκαν προτάσεις από δημοτικούς συμβούλους να δοθεί το όνομα του σε κεντρική οδό της πόλης.

4. Δημήτρης Μητροπάνος – (2012)

Η κηδεία του Μητροπάνου στη Μητρόπολη Αθηνών έγινε με το αδιαχώρητο. Χωρίς υπερβολές, χωρίς θεατρινισμούς. Ο κόσμος τον αποχαιρέτησε σαν συγγενή. Ήταν η απόδειξη ότι το λαϊκό τραγούδι δεν είναι είδος, αλλά κοινωνικός δεσμός.

Ήταν τόσος ο κόσμος που όταν έφτασε η στιγμή το φέρετρο να μετακινηθεί στην εκκλησία για τη νεκρώσιμη ακολουθία, χρειάστηκαν 15 λεπτά για να φτάσει εκεί. Άνθρωποι απλοί. Κόσμος που δεν τον γνώρισε ποτέ προσωπικά. Όλοι τον ήξεραν μέσα από τα τραγούδια του. Τον αγάπησαν, τον πόνεσαν και τον αποχαιρέτησαν.

5. Παντελής Παντελίδης – (2016)

Ο Παντελής Παντελίδης έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σε τροχαίο δυστύχημα, μόλις στα 32 του χρόνια. Όπως απότομα μπήκε στις ζωές των ανθρώπων με μια κιθάρα και στίχους βγαλμένους από την ψυχή, έτσι απότομα έφυγε. Η ημέρα της κηδείας του στη Νέα Ιωνία και τη Μεταμόρφωση έμοιαζε με σκηνή αρχαίας τραγωδίας. Χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τους δρόμους της γειτονιάς όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η παρουσία του κόσμου έφτασε τις δεκάδες χιλιάδες.

Το λευκό φέρετρο, σκεπασμένο με τη γαλανόλευκη, προχώρησε μέσα σε ένα πλήθος που τραγουδούσε συνεχώς τα τραγούδια του. Οι γονείς του, Σταύρος και Αθηνά, και τα αδέλφια του, Τριαντάφυλλος και Κωνσταντίνος, αποτέλεσαν τις πιο σπαρακτικές φιγούρες της ημέρας. Ο κόσμος δεν πήγε απλώς να αποχαιρετήσει έναν τραγουδιστή, αλλά έναν άνθρωπο που ένιωσε «δικό του».

6. Θανάσης Γιαννακόπουλος – (2019)

Η κηδεία του ιστορικού παράγοντα του Παναθηναϊκού συγκέντρωσε χιλιάδες φιλάθλους. Η Μητρόπολη Αθηνών γέμισε ασφυκτικά εκείνη την ημέρα, καθώς εκατοντάδες άνθρωποι από διαφορετικούς χώρους συγκεντρώθηκαν για να πουν το τελευταίο αντίο στον Θανάση Γιαννακόπουλο. Δεν επρόκειτο απλώς για την κηδεία ενός ισχυρού αθλητικού παράγοντα, αλλά για έναν αποχαιρετισμό με έντονο συμβολισμό, που ένωσε πολιτική, αθλητισμό και κοινωνία. Από νωρίς, η ουρά για το λαϊκό προσκύνημα εκτεινόταν έξω από τον ναό. Ανάμεσα στον κόσμο βρίσκονταν απλοί φίλαθλοι, άνθρωποι του επιχειρηματικού κόσμου, αλλά και κορυφαίοι πολιτειακοί και πολιτικοί παράγοντες. Το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος και ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας.

Ιδιαίτερη φόρτιση προκάλεσε η άφιξη μεγάλων μορφών του ευρωπαϊκού και ελληνικού μπάσκετ. Ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς, εμφανώς συγκινημένος, μίλησε για μια δύσκολη στιγμή όχι μόνο για τον Παναθηναϊκό, αλλά για ολόκληρο το ελληνικό μπάσκετ. Συγκλονιστικές ήταν και οι στιγμές όταν έφτασαν στη Μητρόπολη ο Βασίλης Σπανούλης και ο Δημήτρης Διαμαντίδης. Παρότι ο Σπανούλης υπήρξε αρχηγός του «αιώνιου αντιπάλου», έγινε δεκτός με θερμό χειροκρότημα από τους παρευρισκόμενους, σε μια εικόνα που συμπύκνωσε τον σεβασμό που ενέπνεε ο εκλιπών ακόμα και στους αντιπάλους του.

7. Μίκης Θεοδωράκης – (2021)

Η κηδεία του Μίκη Θεοδωράκη τελέστηκε σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, όχι με σιωπή, αλλά με τραγούδι. Την ώρα της ταφής, μικροί και μεγάλοι στάθηκαν γύρω από τον τάφο του και ένωσαν τις φωνές τους, τραγουδώντας έργα που συνόδεψαν γενιές ολόκληρες. Δεν ήταν μια αυθόρμητη κίνηση, ήταν μια φυσική συνέχεια της σχέσης του Θεοδωράκη με τον λαό. Εκείνος μίλησε μέσα από τη μουσική του και ο κόσμος του απάντησε με τον ίδιο τρόπο.

Ιδιαίτερη στιγμή αποτέλεσε ο αποχαιρετισμός με ριζίτικα τραγούδια, βαθιά ριζωμένα στην κρητική παράδοση. Οι ήχοι τους απλώθηκαν πάνω από το νεκροταφείο, μετατρέποντας την τελετή σε ένα σπάνιο μίγμα πένθους και περηφάνιας. Ήταν σαν η Κρήτη να αγκάλιαζε τον Μίκη για τελευταία φορά, όχι ως παγκόσμιο σύμβολο, αλλά ως δικό της άνθρωπο.

Από νωρίς, πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί στον Γαλατά. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, οικογένειες, νέοι που ίσως δεν έζησαν τις μεγάλες στιγμές της Ιστορίας, αλλά μεγάλωσαν με τα τραγούδια του. Άλλοι κρατούσαν λουλούδια, άλλοι απλώς στέκονταν σιωπηλοί, σαν να μην ήθελαν να διακόψουν τη στιγμή. Δεν υπήρχε επισημότητα, ούτε απόσταση. Μόνο μια αίσθηση κοινής απώλειας.

8. Κωνσταντίνος Β΄ – Μητρόπολη Αθηνών (2023)

Η κηδεία του τελευταίου βασιλιά της Ελλάδας δεν ήταν απλώς ένα τελετουργικό αποχαιρετισμού, αλλά μια ιστορική αναμέτρηση με το παρελθόν. Παρότι η μοναρχία έχει καταργηθεί από το 1974, χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στη Μητρόπολη Αθηνών, άλλοι από περιέργεια, άλλοι από νοσταλγία, άλλοι από ιστορικό ενδιαφέρον.

Η παρουσία βασιλικών οικογενειών από όλη την Ευρώπη (Ισπανία, Δανία, Σουηδία) έδωσε διεθνή διάσταση, ενώ η ταφή στο Τατόι άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τη μνήμη, τη συμφιλίωση και το πώς μια σύγχρονη Δημοκρατία διαχειρίζεται τα ίχνη της Ιστορίας της. Ήταν μια κηδεία όπου το πλήθος δεν πένθησε μόνο έναν άνθρωπο, αλλά μια ολόκληρη εποχή.

Τον επικήδειο εκφώνησε ο γιος του Κωνσταντίνου, Παύλος. «Θα ζεις πάντα στη σκέψη και την καρδιά μας, όπως συμβαίνει σε κάθε ελληνική οικογένεια όταν χάνει κάτι πολύτιμο», σημείωσε εισαγωγικά και στη συνέχεια μίλησε για στιγμές της ζωής του, μεταξύ των οποίων η κατάκτηση του χρυσού ολυμπιακού μεταλλίου το 1960, αλλά και η επιρροή που άσκησε για την ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Αθήνα το 2004. Αναφέρθηκε, όμως, και στα γεγονότα κατάλυσης της Δημοκρατίας: «Από την πρώτη στιγμή αντιστάθηκες με σθένος και αναζήτησες τρόπους ανατροπής των πραξικοπηματιών».