Σαν σήμερα, 5 Δεκεμβρίου 1791: Το άδοξο τέλος του «θεϊκού» Μότσαρτ – Μυστήριο, δόξα και το ανάθεμα του Ρέκβιεμ
Στις 5 Δεκεμβρίου του 1791, σε ηλικία μόλις 35 ετών, ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, ο μεγαλύτερος ίσως μουσικός ιδιοφυΐα που γνώρισε ποτέ ο κόσμος, άφησε την τελευταία του πνοή στη Βιέννη. Ο θάνατός του ήταν τόσο αιφνίδιος όσο και μυστηριώδης, σηματοδοτώντας το άδοξο τέλος μιας μοναδικής δημιουργικής πορείας και πυροδοτώντας έναν θρύλο που συνεχίζει να γοητεύει και να διχάζει την ιστορία της μουσικής μέχρι σήμερα.
Ο Μότσαρτ πέθανε ενώ βρισκόταν στο κορυφαίο στάδιο της καλλιτεχνικής του ωριμότητας. Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, είχε παρουσιάσει τα αριστουργήματά του, την όπερα «Ο Μαγικός Αυλός» (Die Zauberflöte) και το «Κοντσέρτο για Κλαρινέτο». Ωστόσο, ο θάνατός του συνδέθηκε άρρηκτα με το τελευταίο του έργο, το «Ρέκβιεμ» (Requiem), μια Νεκρώσιμη Ακολουθία που έμελλε να παραμείνει ημιτελής.
Το μυστήριο της ασθένειας και ο φόβος της δηλητηρίασης
Τους τελευταίους μήνες της ζωής του, ο Μότσαρτ εργαζόταν πυρετωδώς πάνω στο «Ρέκβιεμ», το οποίο είχε παραγγελθεί από έναν άγνωστο αγγελιοφόρο που δεν αποκάλυψε την ταυτότητά του (αργότερα αποδείχθηκε ότι ήταν ο Κόμης Φραντς φον Βάλζεγκ, ο οποίος σκόπευε να παρουσιάσει το έργο ως δικό του). Ο Μότσαρτ είχε πειστεί ότι η παραγγελία ήταν προορισμένη για την ίδια του τη νεκρώσιμη ακολουθία, βιώνοντας τους τελευταίους μήνες με μια βαθιά μελαγχολία και την αίσθηση του επικείμενου τέλους.
VIRAL
Οι αιτίες του θανάτου του παραμένουν αμφιλεγόμενες. Οι ιατρικές αναφορές της εποχής μιλούν για «οξεία στρατιωτική πυρετό» (hitziges Frieselfieber), έναν όρο που αντιστοιχεί σε σοβαρή ρευματική φλεγμονή ή πυρετό που συνοδεύεται από εξάνθημα. Οι σύγχρονοι ερευνητές έχουν προτείνει διάφορες πιθανές αιτίες, όπως ρευματικό πυρετό, στρεπτοκοκκική λοίμωξη που οδήγησε σε νεφρική ανεπάρκεια, ή ακόμα και δηλητηρίαση από υδράργυρο που χρησιμοποιούνταν για τη θεραπεία άλλων παθήσεων.
Ωστόσο, ο θρύλος που κυριάρχησε για δεκαετίες ήταν εκείνος της δηλητηρίασης από τον Αντόνιο Σαλιέρι, τον αντίζηλο και συνάδελφό του στην αυλή των Αψβούργων. Αν και δεν υπήρξε ποτέ καμία αξιόπιστη απόδειξη για τη συμμετοχή του Σαλιέρι, η ιδέα του δηλητηριώδους φθόνου αποτέλεσε τη βάση για καλλιτεχνικά έργα, όπως η ταινία «Αμαντέους», συμβάλλοντας στη μυθοποίηση του θανάτου του Μότσαρτ.
Η ταφή: Η εγκατάλειψη και η έλλειψη τιμών
Πέραν της αδιευκρίνιστης αιτίας του θανάτου, η ταφή του Μότσαρτ προσέθεσε ένα πρόσθετο στρώμα θλίψης και αδικίας. Ο μεγάλος συνθέτης θάφτηκε σε κοινό, ανώνυμο τάφο στο νεκροταφείο του Αγίου Μάρκου, έξω από τη Βιέννη. Αυτή η έλλειψη τιμών δεν οφειλόταν στην αγνωμοσύνη του κοινού, αλλά στους αυστηρούς νόμους της αυτοκρατορικής Βιέννης που επέβαλαν την απλή ταφή για λόγους δημόσιας υγιεινής και λιτότητας.
Λόγω κακών καιρικών συνθηκών και της οικονομικής δυσχέρειας της συζύγου του, Κονστάντσε, κανένας φίλος ή συνάδελφος δεν συνόδευσε τη σορό του στην τελευταία του κατοικία. Αυτή η ταπεινή και πρόχειρη τελετή αντιπαραβάλλεται δραματικά με το απαράμιλλο μεγαλείο της μουσικής που άφησε πίσω του, καθιστώντας την ημέρα του θανάτου του μια στιγμή βαθιάς ιστορικής ειρωνείας.
Διαβάστε επίσης
Η κληρονομιά που άλλαξε τον ρου της μουσικής
Ο πρόωρος θάνατος του Μότσαρτ έσβησε μια δημιουργική φλόγα που δεν είχε προλάβει να φτάσει στο απόλυτο απόγειο της. Παρά τη σύντομη ζωή του, ο Μότσαρτ άφησε ένα μνημειώδες έργο, συμπεριλαμβανομένου πάνω από 600 καταλογογραφημένων συνθέσεων. Από τις 41 συμφωνίες του και τις 27 κοντσέρτα του για πιάνο, μέχρι τις όπερες «Οι Γάμοι του Φίγκαρο» και «Ντον Τζοβάννι», η μουσική του έθεσε τα θεμέλια του Κλασικισμού και επηρέασε κάθε συνθέτη που ακολούθησε, συμπεριλαμβανομένου του Μπετόβεν.
Το «Ρέκβιεμ» ολοκληρώθηκε τελικά από τον μαθητή του, Φραντς Ξάβερ Σίσμαϊερ, και παραμένει μια διαρκής υπενθύμιση τόσο της θεϊκής του ιδιοφυΐας όσο και της τραγικής αδικίας του πρόωρου χαμού του. Η 5η Δεκεμβρίου 1791 δεν είναι απλώς η ημερομηνία που πέθανε ένας μουσικός, αλλά η ημέρα που άρχισε ο μύθος ενός αθάνατου δημιουργού.
0 ΣΧΟΛΙΑ