Σαν σήμερα, 27 Νοεμβρίου 1952: Όταν το ΚΚΕ κατήγγειλε τον Νίκο Πλουμπίδη ως «πράκτορα»
Σαν σήμερα, στις 27 Νοεμβρίου 1952, μόλις δύο ημέρες μετά τη σύλληψη του ηγετικού στελέχους του παράνομου μηχανισμού του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ), Νίκου Πλουμπίδη, από τις αστικές αρχές, έσκασε μια πολιτική «βόμβα» που συγκλόνισε την ελληνική Αριστερά. Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, εξόριστη στο εξωτερικό, ανακοίνωσε μέσω του Ραδιοφωνικού Σταθμού «Ελεύθερη Ελλάδα» και στη συνέχεια μέσω του Τύπου (με τη διαμεσολάβηση της Ασφάλειας) ότι ο συλληφθείς Πλουμπίδης «είναι από 27ετίας πράκτορας της Ασφάλειας».
Η επίσημη αυτή αποκήρυξη ενός ιστορικού στελέχους του κόμματος, σε μια περίοδο όπου το μετεμφυλιακό καθεστώς εκτελούσε κομμουνιστές, δημιούργησε ένα από τα πιο τρανταχτά δράματα στην ιστορία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος.
Η απόφαση και η χρονική συγκυρία
Ο Νίκος Πλουμπίδης, δάσκαλος στο επάγγελμα και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, είχε παραμείνει στην Αθήνα σε καθεστώς βαθιάς παρανομίας μετά τη λήξη του Εμφυλίου, συντονίζοντας τις παράνομες οργανώσεις. Είχε αναλάβει την καθοδήγηση του μηχανισμού, μια εξαιρετικά επικίνδυνη θέση, ειδικά μετά τη σύλληψη και την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη τον Μάρτιο του ίδιου έτους.
VIRAL
Η σύλληψη του Πλουμπίδη πραγματοποιήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 1952 στον Κολωνό. Δύο ημέρες αργότερα, η ανακοίνωση του ΚΚΕ έπεσε σαν κεραυνός. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να σημειωθεί ότι η απόφαση της ηγεσίας του ΚΚΕ (υπό τον Νίκο Ζαχαριάδη) να διαγράψει και να καταγγείλει τον Πλουμπίδη ως «χαφιέ, προβοκάτορα και προδότη» είχε ληφθεί ήδη από τις 25 Ιουλίου 1952, αλλά κρατήθηκε μυστική.
Οι βασικές κατηγορίες που βάρυναν τον Πλουμπίδη, σύμφωνα με την εξόριστη ηγεσία, αφορούσαν λανθασμένους χειρισμούς του στις εκλογικές αναμετρήσεις και, κυρίως, την υποτιθέμενη παράδοση του Μπελογιάννη στις Αρχές. Η Ασφάλεια, μόλις συνέλαβε τον Πλουμπίδη, αξιοποίησε αμέσως την υπάρχουσα μυστική απόφαση του ΚΚΕ, δημοσιοποιώντας την, με στόχο να στρέψει τον Πλουμπίδη εναντίον της ηγεσίας του και να του αποσπάσει πληροφορίες.
Η τραγική στάση του ήρωα
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο της υπόθεσης είναι η στάση του ίδιου του Νίκου Πλουμπίδη. Κατά τη διάρκεια της κράτησής του και της δίκης του (Ιούλιος-Αύγουστος 1953), αρνήθηκε κατηγορηματικά να παίξει το παιχνίδι των διωκτικών αρχών. Παρά την καταγγελία του κόμματός του, ο Πλουμπίδης επέμεινε στη δική του τιμή και αθωότητα, αλλά δεν αποκήρυξε το ΚΚΕ ούτε τον Ζαχαριάδη.
Στην ιστορική του απολογία στο Στρατοδικείο, υπερασπίστηκε τον εαυτό του ενάντια στις κατηγορίες του «χαφιέ» που του απέδιδε το κόμμα του, αλλά ταυτόχρονα εξαπέλυσε δριμύ κατηγορώ κατά του μετεμφυλιακού καθεστώτος και του αντικομμουνισμού. Ο ίδιος εξέφρασε την πίστη του ότι το κόμμα, αργά ή γρήγορα, θα επανεξέταζε την υπόθεσή του και θα τον δικαίωνε.
Ο Πλουμπίδης καταδικάστηκε δύο φορές σε θάνατο για κατασκοπεία. Εκτελέστηκε τελικά στις 14 Αυγούστου 1954 στην Αγία Μαρίνα στο Δαφνί, όρθιος, με ακάλυπτα τα μάτια, ζητωκραυγάζοντας υπέρ του ΚΚΕ και τραγουδώντας τη «Διεθνή», ακόμη και όταν το ίδιο το κόμμα τον είχε διαγράψει και στιγματίσει.
Η δικαίωση
Η απόφαση του 1952 αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα λάθη και τις πιο τραυματικές στιγμές του ΚΚΕ, εν πολλοίς αποδιδόμενο στον δογματισμό και τον σταλινικό έλεγχο του Νίκου Ζαχαριάδη.
Διαβάστε επίσης
Χρειάστηκαν χρόνια μέχρι την επίσημη αποκατάσταση της τιμής του Νίκου Πλουμπίδη. Το 1957, μετά την απομάκρυνση του Ζαχαριάδη από την ηγεσία, συντάχθηκε πόρισμα από επιτροπή του ΚΚΕ που διαπίστωνε τον συκοφαντικό χαρακτήρα της κατηγορίας. Η τελική, όμως, πλήρης πολιτική και κομματική αποκατάσταση του Νίκου Πλουμπίδη ως τίμιου και ηρωικού στελέχους ολοκληρώθηκε πολλά χρόνια αργότερα.
Η ημέρα της καταγγελίας του, 27 Νοεμβρίου 1952, παραμένει μια σκοτεινή επέτειος που συμβολίζει τον «διπλό θάνατο» ενός αγωνιστή: από το αστικό κράτος και, προηγουμένως, από την ίδια του την πολιτική οικογένεια.
0 ΣΧΟΛΙΑ