Σαν σήμερα, 14 Νοεμβρίου 1910: Το άλμα της Αεροπορίας – Η πρωτοποριακή απογείωση του Γιουτζίν Ιλάι από τη θάλασσα

Σαν σήμερα, στις 14 Νοεμβρίου 1910, η παγκόσμια ιστορία της αεροπορίας έγραφε ένα νέο, τολμηρό κεφάλαιο που θα άλλαζε για πάντα τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου και της μεταφοράς: ο Αμερικανός πρωτοπόρος αεροπόρος Γιουτζίν Ιλάι (Eugene Ely) πραγματοποίησε την πρώτη απονήωση (take-off) αεροσκάφους από το κατάστρωμα ενός πλοίου. Αυτή η ηρωική πράξη δεν ήταν απλώς ένα αεροπορικό κατόρθωμα, αλλά η γέννηση της ναυτικής αεροπορίας και το πρώτο, αποφασιστικό βήμα προς τη δημιουργία των σύγχρονων αεροπλανοφόρων.

Ένα εγχείρημα με όραμα: Η στρατηγική σημασία

Ο κόσμος βρισκόταν στα πρόθυρα μιας νέας εποχής στρατιωτικής ισχύος, όπου η κυριαρχία στη θάλασσα έπρεπε να συνδυαστεί με την κυριαρχία στον αέρα. Το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών (US Navy), μέσω του Πλοιάρχου Ουάσινγκτον Ίρβινγκ Τσάμπερς (Washington Irving Chambers), ενός οραματιστή αξιωματικού επιφορτισμένου με την διερεύνηση της στρατιωτικής χρήσης της αεροπορίας, είχε αντιληφθεί αυτή την αναγκαιότητα. Η ιδέα ήταν απλή αλλά επαναστατική: να καταστεί δυνατή η απογείωση και η προσγείωση αεροσκαφών πάνω σε πλοία, επιτρέποντας στο Ναυτικό να παρατηρεί και να χτυπά τον εχθρό από αέρος, ανεξάρτητα από τις χερσαίες βάσεις.

Ο Τσάμπερς προσέγγισε τον Γιουτζίν Ιλάι, έναν έμπειρο πιλότο της ομάδας επιδείξεων του Γκλεν Κέρτις (Glenn Curtiss), ο οποίος ήταν ήδη γνωστός για την τόλμη και τις ικανότητές του στον χειρισμό των εύθραυστων αεροσκαφών της εποχής. Ο Ιλάι δέχθηκε με ενθουσιασμό την πρόκληση. Το πείραμα αποφασίστηκε να λάβει χώρα στο Καταδρομικό USS Birmingham (CL-2), αγκυροβολημένο στο Χάμπτον Ρόουντς της Βιρτζίνια.

Η κατασκευή του  πρώτου «διαδρόμου»

Για να καταστεί δυνατή η απογείωση, οι ναύτες και οι ξυλουργοί του Ναυπηγείου Νόρφολκ εργάστηκαν πυρετωδώς για να κατασκευάσουν μια προσωρινή ξύλινη πλατφόρμα πάνω από την πλώρη του καταδρομικού, η οποία εκτεινόταν περίπου 83 πόδια (25,3 μέτρα). Η πλατφόρμα αυτή, με μια μικρή κλίση προς τα κάτω, λειτούργησε ως ο πρώτος rudimental (αρχικός) διάδρομος απογείωσης πάνω σε πλοίο. Το αεροσκάφος που επιλέχθηκε ήταν ένα Curtiss Model D “Pusher”—ένα διπλάνο όπου η έλικα βρισκόταν πίσω από τον πιλότο.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Οι αρχικές οδηγίες προέβλεπαν ότι το πλοίο θα έπλεε με μια ορισμένη ταχύτητα στον κόλπο του Τσεσαπίκ (Chesapeake Bay) κατά τη διάρκεια της απονήωσης, ώστε να δημιουργηθεί πρόσθετη άντωση από τον αέρα που θα έπνεε πάνω από το κατάστρωμα. Ωστόσο, η 14η Νοεμβρίου ξημέρωσε με έντονη ομίχλη και κακό καιρό, αναγκάζοντας το «Μπέρμιγχαμ» να παραμείνει αγκυροβολημένο.

Η τολμηρή απόφαση και η τραυματική απογείωση

Παρά τις αντίξοες συνθήκες και την απουσία της επιθυμητής ταχύτητας του πλοίου, ο Ιλάι, μετά από μια τρίωρη καθυστέρηση, αποφάσισε να μην αναβάλει το εγχείρημα, γνωρίζοντας ότι το πείραμα έπρεπε να προχωρήσει. Στις 3:16 μ.μ., ο Ιλάι ανέβηκε στο αεροσκάφος του, έθεσε σε λειτουργία τον κινητήρα και έτρεξε τον “Pusher” του στα 83 πόδια του πρόχειρου διαδρόμου.

Η απογείωση ήταν δραματική. Χωρίς την πρόσθετη άντωση που θα παρείχε η ταχύτητα του πλοίου, το αεροπλάνο βυθίστηκε μόλις έφτασε στο τέλος της πλατφόρμας, με τους τροχούς και την έλικα να προσκρούουν στην επιφάνεια του νερού. Το νερό και τα κομμάτια ξύλου από την καταστραμμένη έλικα εκτοξεύτηκαν, καλύπτοντας τα γυαλιά του πιλότου. Ο Ιλάι, μέσα στην ομίχλη και με την όρασή του περιορισμένη, έδρασε ενστικτωδώς, τραβώντας τον μοχλό ελέγχου και καταφέρνοντας να σηκώσει το αεροσκάφος του στον αέρα, παρόλο που η έλικα είχε υποστεί ζημιά και ο ψεκασμός του θαλασσινού νερού είχε καλύψει την καλύπτρα του.

Η πρώτη πτήση και η αρχή της Ναυτικής Αεροπορίας

Ο Γιουτζίν Ιλάι κατάφερε να κρατήσει το πληγωμένο αεροσκάφος στον αέρα για περίπου πέντε λεπτά, καλύπτοντας μια απόσταση μόλις 2,5 μιλίων (περίπου 4 χιλιόμετρα). Αντί να προσπαθήσει να ολοκληρώσει τον αρχικά σχεδιασμένο κύκλο γύρω από το λιμάνι, ο Ιλάι προσγειώθηκε άμεσα στην κοντινότερη στεριά, την παραλία Willoughby Spit, αποδεικνύοντας το βασικό: ένα αεροπλάνο μπορούσε να απογειωθεί επιτυχώς από ένα πολεμικό πλοίο.

Παρά τη σύντομη και τραυματική φύση της πτήσης, η σημασία της ήταν κολοσσιαία. Η κίνηση αυτή αποτέλεσε την αφετηρία για την ανάπτυξη της ναυτικής αεροπορίας. Δύο μήνες αργότερα, στις 18 Ιανουαρίου 1911, ο Ιλάι θα ολοκλήρωνε το δεύτερο μισό της εξίσωσης, πραγματοποιώντας την πρώτη προσθαλάσσωση (landing) πάνω στο κατάστρωμα του καταδρομικού USS Pennsylvania στον Κόλπο του Σαν Φρανσίσκο, χρησιμοποιώντας ένα πρωτόγονο σύστημα αναχαίτισης με άγκιστρο και σχοινιά.

Ο Γιουτζίν Ιλάι, ένας από τους αληθινούς ήρωες της πρώιμης αεροπορίας, δυστυχώς σκοτώθηκε σε αεροπορικό ατύχημα μόλις ένα χρόνο αργότερα, τον Οκτώβριο του 1911, σε ηλικία 24 ετών. Ωστόσο, η κληρονομιά του είναι διαρκής. Η απογείωσή του από το «Μπέρμιγχαμ» στις 14 Νοεμβρίου 1910 άνοιξε τον δρόμο για την εξέλιξη των αεροπλανοφόρων και των σύγχρονων αεροπορικών δυνάμεων του Ναυτικού, αποδεικνύοντας ότι το αεροπλάνο δεν ήταν απλώς ένα χερσαίο μέσο, αλλά ένα απαραίτητο εργαλείο για την ισχύ στη θάλασσα.