Σαν σήμερα, 11 Νοεμβρίου 1918: Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου – Η Ανακωχή της Κομπιένης

Στις 11 Νοεμβρίου 1918, στις 11:00 το πρωί, η ανθρωπότητα αναπνέει με ανακούφιση. Μετά από τέσσερα χρόνια πρωτοφανούς αιματοχυσίας, τρόμου στα χαρακώματα και εκτεταμένης καταστροφής, ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, ο «Μεγάλος Πόλεμος» όπως τον αποκαλούσαν, φτάνει στο επίσημο τέλος του. Σαν σήμερα, οι δυνάμεις της Αντάντ (Σύμμαχοι) και η Γερμανία υπογράφουν την κεντρική Ανακωχή της Κομπιένης, βάζοντας την τελευταία και ουσιαστικότερη σφραγίδα στο τέλος των εχθροπραξιών. Αυτή η ημερομηνία δεν είναι απλώς μια ιστορική σημείωση, αλλά η στιγμή μηδέν για μια νέα, βαθιά τραυματισμένη, αλλά ελπίζουσα Ευρώπη.

Η πτώση των Αυτοκρατοριών και ο δρόμος προς τη Συνθηκολόγηση

Η λήξη του πολέμου δεν ήρθε ξαφνικά. Προηγήθηκε ένα φθινόπωρο ανακωχών, καθώς οι Κεντρικές Δυνάμεις κατέρρεαν η μία μετά την άλλη. Πρώτα συνθηκολόγησε η Βουλγαρία τον Σεπτέμβριο, ακολουθούμενη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία (Ανακωχή του Μούδρου) στις 30 Οκτωβρίου, και την Αυστροουγγαρία στις 3 Νοεμβρίου 1918 (Ανακωχή της Villa Giusti). Η Γερμανία, έχοντας χάσει τους βασικούς της συμμάχους και αντιμέτωπη με μια εσωτερική κατάσταση που χαρακτηριζόταν από απελπισία, λιμούς, κοινωνική αναταραχή και το ξέσπασμα της Γερμανικής Επανάστασης που οδήγησε στην παραίτηση του Κάιζερ Γουλιέλμου Β’ στις 9 Νοεμβρίου, βρέθηκε σε αδυναμία να συνεχίσει τον πόλεμο. Η νέα Γερμανική κυβέρνηση, η οποία είχε κηρυχθεί Δημοκρατία, αναγκάστηκε να ζητήσει άμεση κατάπαυση του πυρός.

Το βαγόνι της ντροπής: Η υπογραφή στην Κομπιένη

Η υπογραφή της ανακωχής πραγματοποιήθηκε σε ένα σιδηροδρομικό βαγόνι που λειτουργούσε ως το κινητό στρατηγείο του Γάλλου στρατάρχη Φερντινάν Φος, του Ανώτατου Διοικητή των Συμμαχικών Δυνάμεων στο Δυτικό Μέτωπο. Η συνάντηση έλαβε χώρα στο δάσος της Κομπιένης (Compiègne), στη Γαλλία, νωρίς το πρωί της 11ης Νοεμβρίου. Την Αντάντ εκπροσώπησαν ο Στρατάρχης Φος και ο Βρετανός Ναύαρχος Ρος Γουίνες, ενώ τη Γερμανία ηγήθηκε ο πολιτικός Ματίας Ερτσμπέργκερ, εκπρόσωπος της νέας Δημοκρατικής Κυβέρνησης.

Οι όροι της Ανακωχής ήταν ιδιαίτερα σκληροί και ουσιαστικά ισοδυναμούσαν με πλήρη συνθηκολόγηση της Γερμανίας, καθώς δεν υπήρχε καμία διαπραγμάτευση. Προέβλεπαν:

VIRAL

Η σπαρακτική τελευταία ανάρτηση του Αλέξη Σταμάτη μέσα από το νοσοκομείο: «Δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά…»

Λορέντζο Καριέρε: Ραγίζει καρδιές το «αντίο» του γιου του, Ρομπέρτο – «Τίποτα δεν είναι πια όπως πριν»

«Μαμά, σώσε με»: Το 3χρονο αγγελούδι έβλεπε τον πατέρα του να σακατεύει τη μητέρα του σε διάδρομο ξενοδοχείου στο Ηράκλειο!

• Παύση των εχθροπραξιών έξι ώρες μετά την υπογραφή, δηλαδή στις 11:00 π.μ.
• Άμεση αποχώρηση όλων των γερμανικών δυνάμεων από το Βέλγιο, τη Γαλλία, την Αλσατία-Λωρραίνη και το Λουξεμβούργο.
• Αποστρατιωτικοποίηση και συμμαχική κατοχή της δεξιάς όχθης του Ρήνου.
• Παράδοση ενός τεράστιου όγκου πολεμικού υλικού, όπως 5.000 πυροβόλα, 25.000 πολυβόλα, 1.700 αεροσκάφη, 5.000 ατμομηχανές και 150.000 βαγόνια.
• Εγκλεισμός του γερμανικού στόλου.
• Αποκήρυξη των σκληρών συνθηκών που είχε επιβάλει η Γερμανία στη Ρωσία (Μπρεστ-Λιτόφσκ) και τη Ρουμανία (Βουκουρεστίου).

Αυτοί οι όροι έπρεπε να εφαρμοστούν τάχιστα, με στόχο να καταστήσουν τη Γερμανία εντελώς ανίκανη να συνεχίσει τον πόλεμο, ακόμη κι αν η ανακωχή δεν οδηγούσε σε οριστική συνθήκη ειρήνης.

Η 11η ώρα: Η λήξη και οι τραγικές στιγμές

Η επίσημη έναρξη της Ανακωχής, στις 11:00 π.μ. της 11ης Νοεμβρίου, σηματοδότησε την απόλυτη σιωπή στο Δυτικό Μέτωπο. Ωστόσο, οι τελευταίες έξι ώρες του πολέμου υπήρξαν τραγικές. Γνωρίζοντας ότι η εκεχειρία ήταν επικείμενη, πολλοί διοικητές διέταξαν τελευταίες, άσκοπες επιθέσεις, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ή να τραυματιστούν πάνω από 11.000 στρατιώτες την ημέρα της Ανακωχής – αριθμός μεγαλύτερος από τις απώλειες στην Απόβαση της Νορμανδίας το 1944. Η ιστορία τους αποτελεί ένα μελανό σημείο στο τέλος του πολέμου, υπενθυμίζοντας την παραλογισμό της στρατιωτικής υπερβολής.

Από την Ανακωχή στις Βερσαλλίες

Η Ανακωχή της Κομπιένης ήταν το προοίμιο της Συνθήκης των Βερσαλλιών, η οποία υπογράφηκε τον Ιούνιο του 1919. Η Συνθήκη, που βασίστηκε στην απόδοση της απόλυτης ευθύνης στη Γερμανία για τον πόλεμο (το περιβόητο «Άρθρο της Πολεμικής Ενοχής»), επέβαλε εξαιρετικά βαριές πολεμικές αποζημιώσεις και εδαφικές απώλειες.

Ενώ ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος έφερε την ανατροπή τεσσάρων μεγάλων αυτοκρατοριών (Γερμανική, Ρωσική, Αυστροουγγρική, Οθωμανική) και τη δημιουργία νέων κρατών, η τιμωρητική φύση της Συνθήκης των Βερσαλλιών, όπως υποστηρίζουν πολλοί ιστορικοί, δεν θεμελίωσε μια διαρκή ειρήνη. Αντίθετα, δημιούργησε ένα βαθύ αίσθημα ταπείνωσης και οικονομικής εξαθλίωσης στη Γερμανία, καλλιεργώντας το υπόβαθρο για την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού και, τελικά, για έναν ακόμα μεγαλύτερο και πιο καταστροφικό πόλεμο, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μόλις δύο δεκαετίες αργότερα.

Σήμερα, η 11η Νοεμβρίου εορτάζεται σε πολλές χώρες ως Ημέρα Μνήμης (Remembrance Day ή Armistice Day), με το χαρακτηριστικό σύμβολο της κόκκινης παπαρούνας , αποδίδοντας φόρο τιμής στα περίπου 20 εκατομμύρια θύματα του «πολέμου που θα έβαζε τέλος σε όλους τους πολέμους».