Σαν σήμερα, 10 Νοεμβρίου 1945: Ο Ενβέρ Χότζα αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της Αλβανίας

Σαν σήμερα, τη 10η Νοεμβρίου του 1945, η Αλβανία εισήλθε επίσημα στη μακρά και σκοτεινή περίοδο της μεταπολεμικής της ιστορίας, καθώς ο Ενβέρ Χότζα (Enver Hoxha) αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Χότζα, ο οποίος είχε ήδη ηγηθεί του Κομμουνιστικού Κόμματος Αλβανίας (αργότερα Κόμμα Εργασίας της Αλβανίας) και των παρτιζάνων που απελευθέρωσαν τη χώρα από τη γερμανική κατοχή τον Νοέμβριο του 1944, παγίωσε σταδιακά ένα από τα πιο αυταρχικά, κλειστά και απομονωμένα καθεστώτα όχι μόνο της Ανατολικής Ευρώπης, αλλά ολόκληρου του Ψυχρού Πολέμου.

Η ανάληψη της εξουσίας επισφραγίστηκε με τις εκλογές του Δεκεμβρίου 1945, όπου το Κομμουνιστικό Κόμμα έλαβε το συντριπτικό 93% των ψήφων, επιτρέποντας στην Εθνοσυνέλευση να καταργήσει τη μοναρχία και να ανακηρύξει τη Λαϊκή Δημοκρατία της Αλβανίας τον Ιανουάριο του 1946. Αυτή η στιγμή υπήρξε το πρώτο βήμα στην εγκαθίδρυση ενός συστήματος βασισμένου σε ένα σκληρό, ορθόδοξο σταλινικό μοντέλο, το οποίο εφάρμοσε ο Χότζα με απόλυτο δογματισμό μέχρι τον θάνατό του το 1985.

Ο Σταλινικός έλεγχος και η καταστολή

Υπό την ηγεσία του Χότζα, το αλβανικό κράτος εφάρμοσε πλήρη και απόλυτο έλεγχο σε κάθε πτυχή της ζωής των πολιτών. Η οικονομία εθνικοποιήθηκε πλήρως, με εκτεταμένη απαλλοτρίωση των ιδιωτικών βιομηχανιών και της γης, ενώ η αγροτική παραγωγή οργανώθηκε σε κολεκτίβες. Ο στόχος ήταν η δημιουργία μιας αυτάρκους σοσιαλιστικής κοινωνίας βασισμένης σε ένα μοντέλο βιομηχανικής ανάπτυξης που συχνά αγνοούσε τις πραγματικές δυνατότητες της χώρας.

Πέρα από τον οικονομικό έλεγχο, το καθεστώς επέβαλε μια βάναυση πολιτική καταστολή. Η Σιγκουρίμι (Sigurimi), η πανίσχυρη μυστική αστυνομία, διασφάλιζε τη σιωπή και τη συμμόρφωση, παρακολουθώντας στενά τους πολίτες, καταστέλλοντας κάθε μορφή αντιπολίτευσης ή διαφωνίας. Δίκες-παρωδία, εκτελέσεις και μαζικές εξορίες πολιτικών αντιπάλων, διανοουμένων και θρησκευτικών ηγετών ήταν ο κανόνας, μετατρέποντας την Αλβανία σε ένα γκουλάγκ στα Βαλκάνια. Χιλιάδες Αλβανοί και μέλη μειονοτήτων, όπως η ελληνική, υπέστησαν διώξεις, βασανιστήρια και φυλακίσεις ως «εχθροί του λαού».

VIRAL

Συγκλονίζει ο Σέρβος επιβάτης της Ryanair: «Ζω έναν εφιάλτη που δεν περιγράφεται»

«Έχω εγώ θεία Τζένη; Η μόνη που ξέρω είναι η πρώην του Γιάννη!»: Το νέο έπος της οικογένειας Τελιορίδη στην παραλία που «έριξε» το διαδίκτυο!

«Το παπούτσι στο τσιμέντο της Ελευσίνας»: Η φρικιαστική εξαφάνιση του εκτελεστή του Καλαποθαράκου!

Ο ριζοσπαστικός απομονωτισμός

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του καθεστώτος Χότζα ήταν ο ριζοσπαστικός απομονωτισμός που επέβαλε στη χώρα. Αρχικά, η Αλβανία ήταν στενός σύμμαχος της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, αλλά η ρήξη του Τίτο με τον Στάλιν το 1948 οδήγησε τον Χότζα να διακόψει τις σχέσεις του, θεωρώντας τον Τίτο «ρεβιζιονιστή». Στη συνέχεια, η Αλβανία ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τη Σοβιετική Ένωση, μέχρι τη στιγμή που ο Νικίτα Χρουστσόφ αποκήρυξε τον σταλινισμό το 1956. Ο Χότζα είδε την αλλαγή αυτή ως προδοσία των αρχών του Μαρξισμού-Λενινισμού και το 1961 διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με τη Μόσχα, αποχωρώντας από το Σύμφωνο της Βαρσοβίας.

Η Αλβανία βρήκε τότε έναν νέο, μεγάλο σύμμαχο: τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας του Μάο Τσετούνγκ. Αυτή η συμμαχία διήρκεσε μέχρι το 1978, οπότε και η Αλβανία αποκήρυξε και την Κίνα ως «ρεβιζιονιστική» μετά την προσέγγιση του Πεκίνου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι, η Αλβανία βρέθηκε σε πλήρη, διπλή απομόνωση, διακόπτοντας τις σχέσεις της τόσο με τη Δύση όσο και με το Ανατολικό Μπλοκ, υιοθετώντας τον Χοτζαϊσμό ως τη μόνη «ορθόδοξη» μορφή κομμουνισμού.

Η κληρονομιά του φόβου

Η απομόνωση αυτή εκδηλώθηκε με την πλήρη απαγόρευση των θρησκειών το 1967, ανακηρύσσοντας την Αλβανία το πρώτο αθεϊστικό κράτος στον κόσμο, και με την εμμονική κατασκευή εκατοντάδων χιλιάδων οχυρωματικών καταφυγίων (μπετονένιες κατασκευές γνωστές ως μπουνκερ) σε όλη τη χώρα. Αυτά τα μπουνκερ, που αποτελούν ακόμα και σήμερα ένα ανατριχιαστικό αρχιτεκτονικό αποτύπωμα του καθεστώτος, συμβόλιζαν την παρανοϊκή εμμονή του Χότζα για μια επικείμενη εισβολή και τον μόνιμο φόβο που κυριαρχούσε στη ζωή των Αλβανών.

Ο Ενβέρ Χότζα πέθανε τον Απρίλιο του 1985, αφήνοντας πίσω του μια χώρα φτωχή, τεχνολογικά καθυστερημένη και βαθιά τραυματισμένη από δεκαετίες δικτατορίας. Η πτώση του κομμουνισμού στην Αλβανία το 1991, αν και καθυστερημένη σε σχέση με άλλες χώρες του Ανατολικού Μπλοκ, ήταν άμεσο αποτέλεσμα της κληρονομιάς του Χότζα: ένα σύστημα που αποδείχθηκε βιώσιμο μόνο μέσω της απόλυτης καταστολής και της πλήρους απομόνωσης. Η 10η Νοεμβρίου 1945 δεν ήταν απλώς η ανάληψη ενός πρωθυπουργικού αξιώματος, αλλά η έναρξη μιας εποχής που σφράγισε τον λαό της Αλβανίας με τη σφραγίδα του αυταρχισμού και του φόβου για σχεδόν μισό αιώνα.