Σαν σήμερα, 07 Νοεμβρίου 1926: Η πρωτιά της απλής αναλογικής – Οι εκλογές που γέννησαν την Οικουμενική

Σαν σήμερα, στις 7 Νοεμβρίου του 1926, διεξήχθησαν στην Ελλάδα βουλευτικές εκλογές που έμελλαν να αποτελέσουν ένα κομβικό σημείο στην πολιτική ιστορία της χώρας. Οι εκλογές αυτές ήταν οι πρώτες που πραγματοποιήθηκαν με το σύστημα της απλής αναλογικής και, για πρώτη φορά, οι ψηφοφόροι χρησιμοποίησαν το ψηφοδέλτιο αντί του παραδοσιακού, αλλά ευάλωτου στη νοθεία, σφαιριδίου. Η σημασία τους δεν βρισκόταν μόνο στις εκλογικές καινοτομίες, αλλά και στο αποτέλεσμα: εξαιτίας του εκλογικού νόμου, δεν σχηματίστηκε αυτοδύναμη κυβέρνηση, οδηγώντας τη χώρα στη μοναδική, μέχρι τότε, λύση της Οικουμενικής Κυβέρνησης.

Το χάος της δικτατορίας και η επιστροφή στην κάλπη

Το πολιτικό κλίμα που προηγήθηκε των εκλογών ήταν ιδιαίτερα φορτισμένο. Η Β’ Ελληνική Δημοκρατία, που είχε ανακηρυχθεί το 1924, βρισκόταν υπό την δικτατορία του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου από το 1925. Ο Πάγκαλος είχε επιβάλει ένα αυταρχικό καθεστώς, αλλά ανατράπηκε από πραξικόπημα τον Αύγουστο του 1926.

Η πτώση της δικτατορίας έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για άμεση αποκατάσταση της κοινοβουλευτικής τάξης και διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών. Η νέα κυβέρνηση, υπό τον Γεώργιο Κονδύλη, αναγνωρίζοντας την πολιτική πόλωση της εποχής και την ανάγκη για αντιπροσώπευση, αποφάσισε να εφαρμόσει το σύστημα της απλής αναλογικής.

VIRAL

Θρίλερ: Πασίγνωστη Ελληνίδα αθλήτρια καταγγέλλει τον πρώην της για ασέλγεια σε βάρος της κόρης της

Πέθανε ο Γιώργος Σουφλιάς: Ποιος ήταν ο ισχυρός άνδρας και ιστορικό στέλεχος της ΝΔ

Η Αλίκη Καραμανλή ξεσπάσε: «Χρειάζεται μεγάλη προσοχή…» – Τι συνέβη με την κόρη του πρώην Πρωθυπουργού

Η απλή αναλογική και το «τέλος» του σφαιριδίου

Η εφαρμογή της απλής αναλογικής είχε ως στόχο την ισότιμη κατανομή των εδρών, ώστε να αντιπροσωπεύονται όλες οι πολιτικές δυνάμεις. Ταυτόχρονα, εισήχθη μια κρίσιμη καινοτομία για την διαφάνεια της διαδικασίας: η κατάργηση του σφαιριδίου και η υιοθέτηση του ψηφοδελτίου.

• Το σφαιρίδιο: Μέχρι τότε, οι ψηφοφόροι χρησιμοποιούσαν σφαιρίδια (άσπρα για το «ναι» και μαύρα για το «όχι»), τα οποία ρίπτονταν σε κιβώτια. Η διαδικασία αυτή ήταν εξαιρετικά ευάλωτη στη νοθεία και στον εκφοβισμό.
• Το ψηφοδέλτιο: Η υιοθέτηση του ψηφοδελτίου αύξησε την εμπιστοσύνη των πολιτών στη μυστικότητα της ψήφου, θεωρούμενη ως ένας εκδημοκρατισμός της διαδικασίας.

Το αποτέλεσμα: Μια Βουλή χωρίς αυτοδυναμία

Το αποτέλεσμα των εκλογών της 7ης Νοεμβρίου 1926 ήταν η επιβεβαίωση της διάσπασης του πολιτικού κόσμου. Εξαιτίας της απλής αναλογικής, κανένα κόμμα δεν κατάφερε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η κατανομή των εδρών έδειξε τον κατακερματισμό:

• Ένωσις (Ρεπουμπλικανική) – Αντιβενιζελικοί: 151 έδρες
• Κόμμα Ελευθεροφρόνων (Ιωάννη Μεταξά): 52 έδρες
• Δημοκρατική Ένωσις (Αλεξάνδρου Παπαναστασίου): 60 έδρες
• Λαϊκόν Κόμμα (Παναγή Τσαλδάρη): 60 έδρες

Η λύση της οικουμενικής κυβέρνησης

Αντιμέτωπες με το πολιτικό αδιέξοδο, οι μεγάλες παρατάξεις, υπό την πίεση των στρατιωτικών (που ήθελαν να αποκατασταθεί η ομαλότητα), αναγκάστηκαν να συνεργαστούν. Η λύση δόθηκε με τον σχηματισμό της Οικουμενικής Κυβέρνησης, υπό την προεδρία του Αλεξάνδρου Ζαΐμη.

Αυτή η κυβέρνηση συνεργασίας ήταν ιστορική, καθώς περιλάμβανε τέσσερα κόμματα με διαφορετικές ιδεολογικές κατευθύνσεις:

• Λαϊκό Κόμμα (αντιβενιζελικοί)
• Δημοκρατική Ένωση (βενιζελικοί)
• Κόμμα Ελευθεροφρόνων (του Ιωάννη Μεταξά)
• Κόμμα Φιλελευθέρων (εκτός του ίδιου του Βενιζέλου)

Η συγκυβέρνηση αυτή, μοναδική για την εποχή, στόχευε στην ομαλοποίηση της πολιτικής ζωής, την ενίσχυση της δημοκρατίας και την απομάκρυνση του στρατού από τα πολιτικά.

Η 7η Νοεμβρίου 1926 έμεινε στην ιστορία ως η ημέρα που η απλή αναλογική, με την πρώτη της εφαρμογή, απέδειξε την ισχύ της, αλλά και την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να βρει άμεσα κοινό τόπο.