Σαν σήμερα, 05 Νοεμβρίου 2008: Ψηφίζεται στη Βουλή από την κυβερνητική πλειοψηφία (ΝΔ) το νομοσχέδιο για το σύμφωνο συμβίωσης

Σαν σήμερα, στις 5 Νοεμβρίου του 2008, ψηφίστηκε στη Βουλή των Ελλήνων ένα νομοσχέδιο που, αν και προοριζόταν να εκσυγχρονίσει το οικογενειακό δίκαιο, κατέληξε να αποτελεί ένα μισό βήμα και ένα σύμβολο του πολιτικού διχασμού της εποχής. Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης για το Σύμφωνο Συμβίωσης ψηφίστηκε μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας και άφησε εκτός, ρητά, τα ομόφυλα ζευγάρια, παρά τις πιέσεις και τις προτάσεις της αντιπολίτευσης.

Το πολιτικό υπόβαθρο: Η ανάγκη για νομική αναγνώριση

Η Ελλάδα, στα τέλη της δεκαετίας του 2000, ήταν μία από τις ελάχιστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είχε θεσπίσει καμία μορφή νομικής αναγνώρισης για τα ζευγάρια που ζούσαν εκτός γάμου. Αυτό δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στα ετερόφυλα ζευγάρια που δεν ήθελαν να παντρευτούν, κυρίως σε θέματα κληρονομικής διαδοχής, συνταξιοδότησης και φορολογικών δικαιωμάτων.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, υπό τον Κώστα Καραμανλή, αποφάσισε να προωθήσει τη θεσμοθέτηση του Συμφώνου Συμβίωσης, ως μια κίνηση εκσυγχρονισμού του δικαίου. Ωστόσο, η απόφαση αυτή συνοδεύτηκε από μια σαφή κόκκινη γραμμή: ο θεσμός θα αφορούσε μόνο τα ετερόφυλα ζευγάρια, αποκλείοντας ρητά τα ομόφυλα ζευγάρια.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η ψηφοφορία: Ο πολιτικός διχασμός των κομμάτων

Η συζήτηση στη Βουλή υπήρξε έντονη, με τις πολιτικές δυνάμεις να διχάζονται ριζικά ως προς την έκταση και το περιεχόμενο του νόμου:

• Νέα Δημοκρατία (Κυβέρνηση): Ψήφισε Υπέρ του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι ρυθμίζει τις σχέσεις των ετερόφυλων ζευγαριών που επιλέγουν τη συμβίωση έναντι του γάμου. Ωστόσο, ήταν κατά της συμπερίληψης των ομόφυλων ζευγαριών.
• ΠΑΣΟΚ & ΣΥΡΙΖΑ: Καταψήφισαν το νομοσχέδιο, όχι επειδή ήταν αντίθετοι στο Σύμφωνο, αλλά επειδή αποκλείονταν τα ομόφυλα ζευγάρια. Τα δύο κόμματα της αντιπολίτευσης κατέθεσαν προτάσεις για την ένταξη των ομόφυλων ζευγαριών, οι οποίες όμως απορρίφθηκαν.
• ΚΚΕ: Ψήφισε «παρών», εκφράζοντας την αντίθεσή του στην επέκταση των αστικών δικαιωμάτων μέσω του θεσμού. Ήταν, επίσης, κατά της συμπερίληψης των ομόφυλων ζευγαριών.
• ΛΑΟΣ: Καταψήφισε το νομοσχέδιο, εκφράζοντας την πλήρη αντίθεσή του στον θεσμό, τόσο για ετερόφυλα όσο και για ομόφυλα ζευγάρια.

Ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών και η διεθνής καταδίκη

Ο νόμος που ψηφίστηκε στις 5 Νοεμβρίου 2008, αν και προωθήθηκε ως εκσυγχρονιστικός, έθεσε την Ελλάδα σε μια δυσμενή θέση σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Η ρητή εξαίρεση των ομόφυλων ζευγαριών από το Σύμφωνο Συμβίωσης αποτέλεσε θέμα έντονων αντιδράσεων από οργανώσεις δικαιωμάτων του ανθρώπου και ακτιβιστές.

Το ζήτημα αυτό οδηγήθηκε τελικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Το Δικαστήριο, στην υπόθεση Βαλλιανάτος και λοιποί κατά Ελλάδος (2013), καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης, κρίνοντας ότι ο αποκλεισμός των ομόφυλων ζευγαριών από το Σύμφωνο Συμβίωσης ήταν αντισυνταγματικός και αντίθετος στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Η ανατροπή: Η νέα θεσμοθέτηση

Η απόφαση του ΕΔΔΑ ανάγκασε την Ελλάδα να αναθεωρήσει τη νομοθεσία της. Η πλήρης αναγνώριση του Συμφώνου Συμβίωσης και για τα ομόφυλα ζευγάρια έγινε τελικά με τον Νόμο 4356/2015, ο οποίος ψηφίστηκε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.

Η 5η Νοεμβρίου 2008 παραμένει, επομένως, μια ημέρα με διπλή σημασία: ήταν η ημέρα που έγινε το πρώτο θεσμικό βήμα για την αναγνώριση της συμβίωσης, αλλά ταυτόχρονα, η ημέρα που η Βουλή, με τις πολιτικές της αντιπαραθέσεις, απέκλεισε ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, κάτι που τελικά διόρθωσε η ευρωπαϊκή δικαιοσύνη.